Foto: SpaceX

ESA's Euclid ruimtevaartuig is op 1 juli 2023 opgestegen met een SpaceX Falcon 9 raket vanaf Cape Canaveral Space Force Station in Florida. De succesvolle lancering markeert het begin van een ambitieuze missie om de aard van twee mysterieuze componenten van ons heelal te ontdekken: donkere materie en donkere energie, en om ons te helpen de fundamentele vraag te beantwoorden: waar is het heelal van gemaakt? Na de lancering en het loskoppelen van de raket bevestigde ESA's European Space Operations Centre (ESOC) in Darmstadt, Duitsland, de ontvangst van het signaal van Euclid via het grondstation in New Norcia, Australië.

"De succesvolle lancering van Euclid markeert het begin van een nieuwe wetenschappelijke inspanning om ons te helpen een van de meest dwingende vragen van de moderne wetenschap te beantwoorden," zegt ESA Directeur Generaal Josef Aschbacher. "Euclid is mogelijk gemaakt door het leiderschap van ESA, de inspanningen en expertise van honderden Europese industriële en wetenschappelijke instellingen en door samenwerking met internationale partners. De zoektocht naar antwoorden op fundamentele vragen over onze kosmos is wat ons menselijk maakt. En vaak is het ook de drijvende kracht achter de vooruitgang van de wetenschap en de ontwikkeling van krachtige, verreikende nieuwe technologieën. ESA zet zich in om Europa's ambities en successen in de ruimte uit te breiden voor toekomstige generaties."

"De Euclid-missie is het resultaat van de passie en expertise van degenen die hebben bijgedragen aan het ontwerpen en bouwen van deze geavanceerde ruimtetelescoop, de competentie van ons vluchtoperatieteam en de onderzoekende geest van de wetenschappelijke gemeenschap," zegt Giuseppe Racca, ESA's Euclid Project Manager. "Er zijn veel uitdagingen geweest tijdens het project, maar we hebben hard gewerkt en nu hebben we samen met onze partners in het Euclid Consortium en NASA met succes deze mijlpaal bereikt." Het Euclid Consortium leverde de bijdrage voor de twee zeer geavanceerde wetenschappelijke instrumenten - de zichtbare-golflengtecamera (VIS) en de nabij-infraroodspectrometer en fotometer (NISP). NASA leverde de detectoren voor NISP.

Het donkere heelal verkennen

Euclides zal miljarden sterrenstelsels tot 10 miljard lichtjaar observeren om de grootste, nauwkeurigste 3D-kaart van het heelal te maken, waarbij de derde dimensie de tijd zelf voorstelt. Deze gedetailleerde kaart van de vorm, positie en beweging van sterrenstelsels zal onthullen hoe materie is verdeeld over immense afstanden en hoe de uitdijing van het heelal zich heeft ontwikkeld in de loop van de kosmische geschiedenis, waardoor astronomen de eigenschappen van donkere energie en donkere materie kunnen afleiden. Dit zal theoretici helpen om de rol van zwaartekracht beter te begrijpen en de aard van deze raadselachtige entiteiten vast te stellen. "Vandaag vieren we de succesvolle lancering van een baanbrekende missie die Europa in de voorhoede plaatst van kosmologisch onderzoek," zegt Carole Mundell, ESA's Director of Science. "Als we het heelal waarin we leven willen begrijpen, moeten we de aard van donkere materie en donkere energie blootleggen en begrijpen welke rol zij hebben gespeeld bij de vorming van onze kosmos. Om deze fundamentele vragen te beantwoorden, zal Euclid de meest gedetailleerde kaart van de extra galactische hemel opleveren. Deze onschatbare schat aan gegevens zal de wetenschappelijke gemeenschap ook in staat stellen om vele andere aspecten van de sterrenkunde te onderzoeken, nog vele jaren lang."

Om dit ambitieuze wetenschappelijke doel te bereiken, is Euclid uitgerust met een 1,2 m spiegeltelescoop die de twee innovatieve wetenschappelijke instrumenten voedt: VIS, dat zeer scherpe beelden van sterrenstelsels maakt over een groot deel van de hemel, en NISP, dat het infrarode licht van sterrenstelsels per golflengte kan analyseren om hun afstand nauwkeurig vast te stellen. Het ruimtevaartuig en de communicatie worden vanuit ESOC bestuurd. Om de enorme hoeveelheden gegevens die Euclid zal verzamelen aan te kunnen, is het Estrack-netwerk van ruimteantennes van ESA geüpgraded. Deze gegevens zullen worden geanalyseerd door het Euclid Consortium - een groep van meer dan 2000 wetenschappers van meer dan 300 instituten in Europa, de VS, Canada en Japan.

Naarmate de missie vordert, zal de schat aan gegevens van Euclides jaarlijks worden vrijgegeven en toegankelijk zijn voor de wereldwijde wetenschappelijke gemeenschap via het Science Archive dat is ondergebracht bij ESA's European Space Astronomy Centre in Spanje. "Dit is een groots moment voor de wetenschap, waar we lang naar hebben uitgekeken: de lancering van Euclides, op een missie om de puzzel van donkere materie en donkere energie te ontrafelen," zegt René Laureijs, ESA's Euclides Project Scientist. "Het grote mysterie van de fundamentele bestanddelen van het heelal staart ons aan en vormt een formidabele uitdaging. Dankzij zijn geavanceerde telescoop en krachtige wetenschappelijke instrumenten is Euclid klaar om ons te helpen dit mysterie te ontrafelen."

Reis naar Lagrangepunt 2

In de komende vier weken zal Euclides naar zon-aarde Lagrangepunt 2 reizen, een evenwichtspunt van het zon-aarde systeem dat zich op 1,5 miljoen km van de aarde bevindt (ongeveer vier keer de afstand aarde-maan) in de richting tegenovergesteld aan de zon. Daar zal Euclides in een baan rond dit punt worden gemanoeuvreerd en zullen missiecontroleurs de activiteiten starten om alle functies van het ruimteschip te verifiëren, de telescoop te controleren en uiteindelijk de wetenschappelijke instrumenten aan te zetten. Wetenschappers en ingenieurs zullen dan twee maanden bezig zijn met het testen en kalibreren van de wetenschappelijke instrumenten van Euclid en zich voorbereiden op routinewaarnemingen. Over een periode van zes jaar zal Euclid een derde van de hemel in kaart brengen met een ongekende nauwkeurigheid en gevoeligheid.

Over Euclides

Euclid is een Europese missie, gebouwd en beheerd door ESA, met bijdragen van NASA. Het Euclid Consortium is verantwoordelijk voor het leveren van de wetenschappelijke instrumenten en de analyse van de wetenschappelijke gegevens. ESA selecteerde Thales Alenia Space als hoofdaannemer voor de bouw van de satelliet en de servicemodule. Airbus Defence and Space werd gekozen om de laadmodule te ontwikkelen, inclusief de telescoop. NASA leverde de detectoren van de Near-Infrared Spectrometer and Photometer (NISP). Euclid is een missie van de middenklasse in het Cosmic Vision-programma van ESA.

Bron: ESA

Kris Christiaens

K. Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Dit gebeurde vandaag in 1983

Het gebeurde toen

Vanop het Kennedy Space Center in Florida wordt het Amerikaanse ruimteveer Challenger in de ruimte gebracht voor de STS-7 ruimtemissie. Aan boord bevinden zich vijf ruimtevaarders waaronder de eerste Amerikaanse astronaute Sally K. Ride. Tijdens deze historische missie worden ondermeer twee communicatiesatellieten uitgezet in de ruimte. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Redacteurs gezocht

Ben je een amateur astronoom met een sterke pen? De Spacepage redactie is steeds op zoek naar enthousiaste mensen die artikelen of nieuws schrijven voor op de website. Geen verplichtingen, je schrijft wanneer jij daarvoor tijd vind. Lijkt het je iets? laat het ons dan snel weten!

Wordt medewerker

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

76%

Sociale netwerken