NASA's Curiosity- en Perseverance-rovers hebben twee 360-graden landschappen vastgelegd die laten zien hoe de missies details onthullen over de vorming van de Rode Planeet, haar waterrijke verleden en het potentieel voor leven. De twee rovers bevinden zich op 3.775 kilometer afstand van elkaar op Mars, ongeveer de afstand van Los Angeles naar Washington D.C., en verkennen beide gebieden die miljarden jaren oud zijn.
Terwijl de bijna 15 jaar oude Curiosity steeds jongere terreinen bereikt in de uitlopers van de Mount Sharp, trekt de 5 jaar oude Perseverance juist naar enkele van de oudste landschappen in het gehele zonnestelsel. Door in tegengestelde richtingen door de tijd te reizen, vullen de rovers de ontbrekende details over de geschiedenis van de planeet aan. Samengesteld uit 1.031 foto's die zijn genomen tussen 9 november en 7 december 2025, biedt het 360-gradenpanorama van Curiosity een gedetailleerd beeld van een gebied vol een uitgestrekt netwerk van doosstructuren: de lage richels, die op satellietbeelden lijken op reusachtige spinnenwebben, zijn ontstaan door grondwater dat ooit door grote scheuren in het gesteente stroomde. De mineralen die achterbleven verhardden het gesteente langs de scheuren, waardoor erosiebestendige richels ontstonden. Het panorama van Perseverance richt zich op een plek met de bijnaam 'Lac de Charmes', gelegen buiten de rand van de Jezero-krater. Tussen 18 december 2025 en 25 januari 2026 werden 980 foto's samengevoegd tot een 360-gradenbeeld waarop de rand van de Jezero-krater en de oude rotsen rondom de krater te zien zijn.
Gedreven door nieuwsgierigheid
Tegenwoordig zijn beide landschappen ijskoude woestijnen, maar het bewijs van een bewogener verleden schuilt er nog altijd in. Toen Curiosity in 2012 landde op de bodem van de Gale-krater, begon de rover te onderzoeken of Mars ooit de omstandigheden had om leven te ondersteunen. Binnen een jaar bevestigde een monster dat was geboord uit een oud meerbed dat die omstandigheden aanwezig waren geweest, waaronder de juiste chemische samenstelling en potentiële voedingsstoffen voor microben. Sinds 2014 beklimt Curiosity de Mount Sharp. De berg, die vijf kilometer uittorent boven de kratervloer, begon te ontstaan toen lagen sediment werden afgezet in een reeks meren. Lang nadat die meren waren opgedroogd, keerden vijvers en stroompjes meerdere keren terug en lieten zo een spoor na in de lagen van de berg die in drogere tijdperken zijn gevormd. Omdat de laagste lagen het oudst zijn en de hogere lagen het jongst, reist Curiosity in feite terug door de geologische tijd naarmate de rover langzaam de berg beklimt.
Vorig jaar documenteerde het Curiosity-team hoe zij ontdekten dat het mineraal sideriet mogelijk koolstofdioxide opslaat dat ooit deel uitmaakte van een dikkere, vroege atmosfeer. Wetenschappers vermoedden al lang dat carbonaatmineralen zoals sideriet ontstonden wanneer koolstofdioxide oploste in oude meren, maar dergelijke afzettingen waren tot dan toe slechts zelden aangetroffen. De missie maakte ook de ontdekking bekend van drie van de grootste organische moleculen die ooit op Mars zijn gevonden, in een monster dat in 2013 was geboord. De ontdekking van deze langketenige koolwaterstoffen, mogelijk de overblijfselen van vetzuren, is een mijlpaal in de zoektocht naar complexere, prebiotische chemie op de Rode Planeet. Dit jaar maakten wetenschappers bekend dat een rots die Curiosity in 2020 had geboord en geanalyseerd, de meest diverse verzameling organische moleculen bevat die ooit op de Rode Planeet is aangetroffen. Van de 21 koolstofhoudende moleculen die in het monster werden geïdentificeerd, werden er zeven voor het eerst op Mars waargenomen.
Volharden voor de wetenschap
Perseverance landde in 2021 in de Jezero-krater op Mars om de oorsprong van oude gesteenten in de krater te bestuderen en te zoeken naar aanwijzingen dat er ooit microbieel leven heeft bestaan. Miljarden jaren geleden koelde gesmolten gesteente af tot de bodem van de Jezero-krater. Een rivier voedde vervolgens een meer in de krater en liet sedimenten achter waar sporen van microben bewaard hadden kunnen blijven. In 2024 ontdekte de missie een rots met de bijnaam 'Cheyava Falls', bezaaid met 'luipaardvlekken', een patroon dat ontstaat door chemische reacties die microben bekend staan te veroorzaken in gesteenten hier op aarde. Terwijl Curiosity zijn rotsmonsters vermaalt voor analyse, verzamelt Perseverance monsters als intacte rotskernen, elk ongeveer zo groot als een stuk schoolbordkrijt, en bewaart deze in metalen buisjes. Naast een reserveset van 10 buisjes die Perseverance heeft achtergelaten in een monstersdepot, bewaart de rover al zijn monsters, 23 tot dusver, aan boord in zijn binnenste. Wetenschappers hopen deze monsters naar laboratoria op aarde te brengen, waar ze ze grondiger kunnen onderzoeken met instrumenten die veel groter en gecompliceerder zijn dan wat naar Mars kan worden gestuurd.
Ondertussen blijft Perseverance andere aspecten van de Rode Planeet onderzoeken. Zo deelden missiewetenschappers afgelopen najaar de eerste geluidsopnames van elektrische vonken in voorbijtrekkende stofduivels, een verschijnsel dat alleen theoretisch was verondersteld voordat de microfoons van Perseverance ze opvingen. Een afzonderlijke studie beschreef hoe een van de gevoelige camera's van Perseverance de eerste zichtbare noorderlichten vanaf het oppervlak van een andere planeet wist vast te leggen. Beide missies kijken vol verwachting uit naar de volgende ontdekkingen terwijl ze de geheimen van Mars blijven ontrafelen. Curiosity heeft het doosstructuurgebied achter zich gelaten en verkent verder een berglaag die rijk is aan zoute mineralen, sulfaten genaamd. Perseverance zal koers blijven zetten naar locaties met uitzonderlijk oud terrein, waaronder een plek die 'Singing Canyon' wordt genoemd.
