Het Mars-kerkhof heeft er weer een nieuw lijk bijgekregen. Op woensdag 3 juni 2026 heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA de MAVEN-orbiter officieel dood verklaard, waarmee een punt wordt gezet achter een uiterst succesvolle missie die bijna twaalf jaar lang de atmosfeer van de rode planeet heeft bestudeerd.
Het MAVEN-team had dit einde niet gepland; de orbiter viel afgelopen december zonder waarschuwing uit en bleef stil, ondanks herhaalde pogingen om contact te maken. Maar het uiteindelijke lot van MAVEN zou ongeveer hetzelfde zijn geweest, zelfs als de beheerders in staat waren geweest om het op een gecontroleerde manier uit te schakelen. “Het oorspronkelijke plan voor de verwijdering van het ruimtevaartuig aan het einde van zijn missie was simpelweg om het in die oorspronkelijke baan te laten, waar het 50 tot 100 jaar zou blijven voordat het de atmosfeer van Mars zou binnenkomen,” zei MAVEN-projectleider Mike Moreau van het Goddard Space Flight Center van de NASA in Greenbelt, Maryland, woensdag tijdens een persconferentie. “Het ruimtevaartuig bevindt zich dus in feite in een baan die sterk lijkt op wat het zou zijn geweest als de missie volgens plan was geëindigd,” voegde hij eraan toe.
En dat is wat er gebeurt met uitgediende Mars-ruimtesondes: ze blijven doorgaans een halve eeuw of langer rondcirkelen, totdat de ijle atmosfeer van de planeet ze naar beneden trekt en ze verbrandt. Of het einde kan aanzienlijk eerder komen, als ze de pech hebben tegen een van hun soortgenoten of tegen Phobos of Deimos, de twee manen van Mars, te botsen. (MAVEN moest in februari 2017 inderdaad een manoeuvre uitvoeren om een mogelijke botsing met Phobos te voorkomen.) Gezien de lange geschiedenis van de verkenning van Mars zijn sommige van deze sondes wellicht al naar beneden getrokken.
Alleen Mars Odyssey, Mars Express, MRO, TGO, Hope en Tianwen 1 zijn vandaag de dag nog operationeel, wat betekent dat er op het ruimtelijke kerkhof zo’n twaalf wrakken liggen. (Het is lastig om ruimtevaartuigen die niet meer reageren in een baan om Mars te volgen, dus we weten meestal niet welke defecte exemplaren er nog in de ruimte zweven.) Er is ook een Mars-kerkhof op het oppervlak. Onder de vele robots die begraven liggen onder het door de wind meegevoerde rode zand bevinden zich de Spirit- en Opportunity-rovers van de NASA, de Ingenuity-helikopter en de Pathfinder-lander (die Mark Watney vindt en gebruikt in het boek en de film “The Martian”), en Zhurong, een rover die deel uitmaakte van de Chinese Tianwen 1-missie. Slechts twee voertuigen op het oppervlak van Mars zijn vandaag de dag nog operationeel: de Curiosity- en Perseverance-rovers van de NASA, die respectievelijk in augustus 2012 en februari 2021 zijn geland.
Maar laten we afsluiten met een eerbetoon aan MAVEN (waarvan de naam staat voor “Mars Atmosphere and Volatile Evolution”). De gegevens van de sonde hebben wetenschappers geholpen om de ingrijpende verandering van Mars van een relatief warme en natte wereld naar de ijskoude woestijn die we vandaag de dag kennen, beter te begrijpen. Die verandering vond plaats doordat Mars het grootste deel van zijn eens zo dikke atmosfeer verloor. (De lucht op de planeet is nu slechts 1% zo dicht als die op aarde op zeeniveau.) Dankzij MAVEN weten we dat dit verlies werd veroorzaakt door de zonnewind en plaatsvond tussen 4,2 miljard en 3,7 miljard jaar geleden, rond de tijd dat het leven hier op aarde ontstond.
Bron: Space.com
