zaterdag, 15 augustus 2020 07:43

Verduistering Betelgeuze wellicht veroorzaakt door enorme uitbarsting

Geschreven door
Beoordeel dit item
(4 stemmen)
Verduistering Betelgeuze wellicht veroorzaakt door enorme uitbarsting Foto: ESO, ESA/Hubble, M. Kornmesser

Waarnemingen met de bekende Hubble Space Telescope hebben aangetoond dat de onverwachte helderheidsafname van de ster Betelgeuze, afgelopen winter, wellicht is veroorzaakt doordat de ster een enorme hoeveelheid heet materiaal de ruimte heeft ingeblazen. Deze dramatische uitbarsting veroorzaakte een wolk van donker stof die de helderheid van deze ster, gezien vanaf de aarde, verminderde. 

Astronomen merkten in oktober 2019 op dat de rode superreus Betelgeuze, de bekende ster in het sterrenbeeld Orion, duidelijk minder helder begon te worden. Uiteindelijk was de ster in februari 2020 meer dan drie keer zo zwak geworden als normaal waarna de helderheid opnieuw terugkeerde naar normale waarden. Deze plotse helderheidsafname zorgde voor heel wat speculaties en sterrenkundigen hadden hier in eerste instantie geen exacte verklaring voor. Zo zou deze helderheidsafname kunnen veroorzaakt worden door gigantische zonnevlekken op het oppervlak van de ster of zou deze het gevolg zijn van een gigantische uitbarsting. Waarnemingen met behulp van de Hubble Space telescope tonen nu aan dat er inderdaad sprake is geweest van een gigantische wolk donker stof rondom Betelgeuze dat wellicht afkomstig is nadat een kolossale convectiecel opsteeg vanuit het inwendige van de ster. Zo zou er een grote hoeveelheid warm materiaal de ruimte zijn in geslingerd dat vervolgens afkoelde en een stofwolk vormde zodra dit warm materiaal de koudere buitenste lagen van de atmosfeer van Betelgeuze bereikte. Deze wolk moet zo omvangrijk zijn geweest dat deze een groot deel van het licht van de ster heeft geblokkeerd.

Over de oorzaak van deze uitbarsting tasten sterrenkundigen echter nog in het duister. Zo zou het opstijgen van de convectiecel extra in de hand gewerkt worden door de pulsasies die Betelgeuze vertoont. Op het moment van de uitbarsting was Betelgeuze namelijk aan het opzwellen. Deze ster kent van nature een 420 dagen tellende cyclus waarin de ster opzwelt en vervolgens terug inkrimpt. Bij het opzwellen van de ster zou dit het warme materiaal een extra duwtje in de rug geven waardoor dit door de atmosfeer van Betelgeuze kon geraken om daarna af te koelen tot een gigantische stofwolk. Astronomen sluiten niet uit dat deze bijzondere helderheidsafname een voorbode kan zijn van een supernova-explosie dat de ster vroeg of laat te wachten staat. Deze ster maakt in snel tempo haar brandstof op. Aangezien dit haar bron van energie is, kan deze zonder brandstof niet meer opboksen tegen de zwaartekracht en stroomt er een deel van haar massa naar de kern. Die kern wordt uiteindelijk steeds zwaarder tot deze in elkaar stort met als resultaat een gigantische supernova-explosie. Een dergelijke supernova-explosie zou zelfs overdag vanaf de aarde goed zichtbaar zijn. Dit kan echter nog vele duizenden jaren duren. Omdat Betelgeuze ongeveer 725 lichtjaar van ons is verwijderd, zien we de ster nu zoals deze er rond het jaar 1300 uitzag. De uitbarsting die leidde tot de afname in helderheid vond dus eigenlijk in de middeleeuwen plaats.

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Dit gebeurde vandaag in 1989

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Russische GRANAT ruimtetelescoop in de ruimte gebracht voor onderzoek naar gamma- en röntgenstraling in het heelal. Deze 4,4 ton zware satelliet werd uitgerust met zeven wetenschappelijke instrumenten die ontwikkeld werden door Rusland, Frankrijk, Denemarken en Bulgarije. GRANAT bleef tot eind november 1998 operationeel en ontdekte tal van bronnen van röntgen- en gammastraling in het heelal. Foto: Roscosmos

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Messier 8

Messier 8
M8, beter gekend als de 'Lagunenevel', is de mooiste van een trio van drie emissienevels in het sterrenbeeld Sagittarius: M8, M17 en M20. De nevel moet zeker niet onderdoen voor…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken