In de zomer van 1998 doorkliefde een kleine chartervliegtuig de hete lucht boven de afgelegen vlaktes van Zuid-Australië. Wat de piloot zag was op zijn zachtst gezegd verbijsterend: een gigantisch uit de grond gesneden figuur, zo immens dat het alleen vanuit de lucht volledig te overzien was. Geen eeuwenoud teken uit een prehistorische cultuur, maar iets dat recent leek te zijn ontstaan. Dit was de eerste waarneming van wat sindsdien bekendstaat als de Marree Man (Man van Marree), een reusachtige geoglief in het hart van de Australische woestijn die tot op de dag van vandaag een mysterie blijft.
De Marree Man werd ontdekt op 26 juni 1998 door Trec Smith, een piloot die een chartervlucht uitvoerde tussen Marree en Coober Pedy, twee afgelegen nederzettingen in het noordelijke deel van Zuid-Australië. Smith had eerder die dag boven het plateau ten westen van Marree gevlogen en een vreemde verwoesting op de aardkorst opgemerkt. Toen hij terugkeerde en nogmaals naar beneden keek, werd het duidelijk: hier lag een menselijke figuur, een geoglief van onvoorstelbare omvang. Terug in Marree probeerde Smith zijn waarneming te delen met de lokale bevolking, maar tot zijn verbazing had niemand anders het fenomeen opgemerkt. De immense schaal van de figuur, die alleen vanuit de lucht volledig te zien is, verklaarde waarom het nog onopgemerkt was gebleven.
Geen sporen van voertuigen of mensen
De Marree Man is een geoglief, een afbeelding gemaakt door de bovenste aardlagen weg te schrapen tot de lichtere ondergrond zichtbaar wordt. Het gaat om een menselijke figuur, ongeveer 3,5 kilometer van top tot teen met een omtrek van bijna 28 kilometer. Het beeld toont een jager in actie met een werpstok of mogelijk een woomera, een traditioneel jachtinstrument van de Aboriginal bevolking. Het figuur bevindt zich op een plateau nabij het drooggevallen meer Lake Eyre South, in een extreem afgelegen woestijngebied dat nauwelijks permanent door mensen wordt bewoond. De schaal en precisie van de Marree Man zijn opvallend. Om een figuur van deze grootte zo symmetrisch uit te lijnen is een nauwkeurige coördinatie en uitvoering nodig, waarschijnlijk met zwaar materieel zoals een bulldozer of grader. Aangezien het werk vermoedelijk tussen eind mei en midden juni van 1998 is ontstaan, zoals bevestigd door satellietbeelden, wijst dit op een maker met toegang tot moderne apparatuur en landmeetkundige kennis. De sporen van voertuigen of voetgangers zijn niet gevonden, alsof het werk in het holst van de nacht of op een uiterst discrete manier is uitgevoerd.
Geen misdrijf
Binnen enkele weken na de ontdekking begonnen lokale media en nationale kranten over de Marree Man te berichten. Onderzoekers, journalisten en amateurs speculeerden over de herkomst, maar geen enkele groep of individu heeft ooit officieel erkend de maker te zijn. In juli en augustus 1998 ontvingen lokale kranten, instellingen en bedrijven meerdere anonieme faxen, waarin verwezen werd naar de creatie van de geoglief en waarin de term "Stuart’s Giant" werd gebruikt, een knipoog naar de 19e-eeuwse ontdekkingsreiziger John McDouall Stuart. De taal en stijl van deze faxen deden vermoeden dat de auteur mogelijk een buitenlander was, aangezien termen als "State of SA" werden gebruikt en verwijzingen naar Amerikaanse symboliek opdoken. Een van de meest intrigerende bijvangsten van deze anonieme communicatie was een glazen pot die op de plaats van het kunstwerk werd gevonden, waarin een satellietfoto van de Marree Man zat verpakt, samen met een notitie en een kleine Amerikaanse vlag. Autoriteiten confisqueerden de pot, maar gaven geen uitsluitsel over de relevantie ervan. Politieonderzoeken concludeerden dat er onvoldoende bewijs was van een misdrijf, en hoewel het werk aanvankelijk door sommige overheidsfunctionarissen als milieuvandalisme werd bestempeld, werd het later gezien als een potentiële toeristische attractie.
Veel theorieën, geen bewijs
De kern van het raadsel blijft de oorsprong van de Marree Man. Diverse theorieën circuleren, maar geen enkele is bewezen. Sommigen suggereren dat een groep kunstenaars of een anonieme artiest het kunstwerk heeft gemaakt als underground kunstproject of statement, maar de schaal en precisie suggereren meer dan een eenvoudig kunstwerk. De nabijheid van het Woomera Prohibited Area, een uitgestrekt militair test- en trainingsgebied waar Australië en de Verenigde Staten samenwerkten, leidde tot speculaties over een mogelijke militaire betrokkenheid, al is daar geen bewijs voor. Anderen geloven dat het kunstwerk een symbolische verklaring over inheemse landrechten of culturele identiteit kan zijn, mogelijk bedacht door iemand diep betrokken bij de geschiedenis of politiek van de Aboriginal gemeenschappen. Een andere theorie stelt dat het werk een stunt was om toerisme aan te trekken en internationale aandacht te genereren, maar ook dit is nooit bevestigd.
Herstelproject
De afbeelding heeft niet alleen toeristische belangstelling gewekt, maar ook juridische en culturele controverse veroorzaakt. In 1998 dienden traditionele eigenaren, de Arabana people, juridische stappen om te voorkomen dat het gebied zou worden ontwikkeld zonder hun instemming. Dit leidde tot gesprekken tussen overheidsinstanties, lokale gemeenschappen en de Arabana over het beheer van het gebied. In de eerste jaren na de creatie begon de Marree Man zichtbaar te vervagen door wind, regen en erosie. Tegen 2013 was het geoglief op satellietbeelden nauwelijks nog te onderscheiden. In 2016 ondernamen lokale bewoners en bedrijven, met toestemming van de Arabana Aboriginal Corporation, een herstelproject waarbij de lijnen opnieuw werden uitgesneden met behulp van GPS-apparatuur en een grader, zodat het kunstwerk weer zichtbaar werd vanuit de lucht. Dit herstel benadrukte zowel de culturele waarde als de kwetsbaarheid van het werk in het ruige woestijnlandschap.
Onopgelost mysterie
Ondanks internationale belangstelling en talrijke theorieën blijft de Marree Man een onopgelost mysterie. Niemand heeft ooit officieel verklaard de geoglief te hebben gemaakt, er zijn geen ooggetuigen of logboeken gevonden die aanwijzingen geven over de maker, en de anonieme faxen en voorwerpen bieden slechts indirecte, onsamenhangende aanwijzingen. Tegelijkertijd vereist het creëren van een geoglief van deze schaal coördinatie, materieel en planning die niet passen bij een spontane daad van amateurkunstenaars. Het resultaat is een permanente bron van fascinatie voor kunstenaars, historici, lokale gemeenschappen, inheemse vertegenwoordigers en toeristen wereldwijd. De Marree Man is meer dan een geografisch wonder; het is een cultureel en technisch mysterie dat de traditionele grenzen tussen kunst, symboliek en archeologische vondst doorbreekt. Wat ooit onopgemerkt bleef in een desolaat plateau, veranderde in enkele weken in een monument dat de verbeelding van velen prikkelt. Ondanks jaren van speculatie blijft de vraag wie dit deed en waarom onbeantwoord.
Een link met buitenaards leven?
Er is geen bewezen verband tussen de Marree Man en UFO’s of buitenaards leven, maar het mysterie van dit enorme geoglief heeft wel geleid tot speculaties in populaire cultuur en onder ufologen. De Marree Man is een reusachtig figuur van 3,5 kilometer hoog en 28 kilometer in omtrek, dat alleen vanuit de lucht volledig zichtbaar is. Deze combinatie van schaal en zichtbaarheid vanuit de lucht roept bij sommigen vragen op over hoe en waarom het zo grootschalig is gemaakt, en dat heeft geleid tot associaties met iets buitenaards. Het feit dat niemand ooit heeft toegegeven de maker te zijn en dat er geen ooggetuigen of sporen zijn gevonden, versterkt de indruk van een onverklaarbare oorsprong, waardoor de deur openstaat voor speculatieve theorieën. Sommige punten die deze UFO‑speculaties aanwakkeren zijn de onverklaarbare precisie en de enorme omvang van het werk, dat vermoedelijk in korte tijd tot stand is gekomen; de anonieme oorsprong, die het idee voedt van een mysterieuze of buitenaardse hand; en het feit dat het alleen vanuit de lucht volledig zichtbaar is, wat sommigen doet denken aan een “boodschap voor buitenaardse waarnemers”, vergelijkbaar met de beroemde Nazca‑lijnen in Peru. Wetenschappelijk gezien zijn er echter geen aanwijzingen dat de Marree Man door buitenaardse wezens is gemaakt. Onderzoekers wijzen erop dat het technisch goed mogelijk is dat het door mensen tot stand is gebracht met behulp van grondverzetapparatuur, coördinatie en GPS-technologie, zelfs eind jaren 90. Theorieën over UFO’s of buitenaards leven blijven daarom speculatief en vallen onder het domein van fringe-theorieën, zonder dat er concreet bewijs voor is. De fascinatie van het publiek voor een mogelijke buitenaardse connectie laat vooral zien hoe mensen reageren op een mysterie dat ogenschijnlijk menselijke grenzen overschrijdt, maar tot op heden blijft de Marree Man een creatie die volledig binnen menselijke mogelijkheden valt, ondanks het raadselachtige karakter van zijn maker.
