De dynamische magnetosfeer: De magnetische substormen

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(1 Stem)

De omgeving van het aardmagnetisch veld is zelden rustig, nu en dan heeft het te maken met magnetische stormen, een verstoring in het magnetische veld die overal ter wereld kan geobserveerd worden en kan meerdere dagen aanhouden. De storm wordt vergezeld van de befaamde Aurora Borealis, die af en toe zich verder uitstrekt dan de zone waar poollicht zich haast altijd voordoet.

Een meer voorkomend type van verstoringen, en wellicht de meest fundamentele, is de magnetische substorm (de relatie met magnetische stormen wordt verder in het artikel uitgelegd). Vele eigenschappen van de substormen moeten nog verklaard worden maar algemeen wordt aangenomen dat het de hevige vrijlating van magnetische energie, opgehoopt in de staart van de magnetosfeer.

Substormen worden meestal veel later herkent dan magnetische stormen, aangezien hun effecten geobserveerd worden op de grond in de poollichtzone. Bij grote poollichtstormen ziet men dat er periodes zijn waarin de intensiteit erg hoog is met een interval van enkele uren. De Noorse wetenschapper Kristian Birkeland toonde aan in 1900 dat die periodes met grote intensiteit ook magnetische storingen gaf op de grond. Na analyze met een netwerk van 4 stations kon hij concluderen dat deze kwamen van een grote electrische stroom langsheen de bogen van het poollicht. Birkeland, een Noorse wetenschapper, zag deze als een nieuw fenomeen en heeft dit "elementaire polaire magnetische storm" genoemd, die meestal slechts een half uur duren.

Poollicht

In 1964 gaf Akasofu het de naam "magnetische substormen", een term die geïntroduceerd werd door zijn mentor Sidney Chapman, die deze zag als fases van magnetische stormen. Akasofy noteerde dat deze meestal voordeden onafhankelijk van de storme zelf en dat ze een bepaal patroon volgden, de aurora verhelderd, de bogen bewegen sneller en spreiden zich uit over de gehele hemel (vooral richting de polen), dan breekten ze uit elkaar en kwijnden ze weg. De magnetische storing die ermee geassocieerd is kan groot zijn, misschien 3 tot 10 maal dan dat van magnetische stormen, maar het druppelde snel naar beneden, buiten de poollichtgordel wat aangaf dat ze geproduceerd werden door nabije electrische stromen zoals Birkland ook concludeerde.

Satellieten in de ruimte zien veel meer diepgaande veranderingen dan de waarnemer op de grond. Het aantal deeltjes die waargenomen worden aan de nachtzijde, in synchrone baan en in de staart, kan de 100 overschrijden en zelfs meer, of anders verdwijnen de deeltjes allemaal dat een drastische herformatie kan aantonen van de magnetische veldlijnen. Afbeeldingen van de satelliet tonen een band van actieve en helder poollicht over de nachtzijde van de poolkap, lager gelegen satellieten die deze band doorkruisen ondervinden een intense vloed van electronen, en satellieten in dit plasmaveld detecteren een snelle en abrupte ionenvloed.

Dit alles doet vermoeden dat de substormen de ionen en electronen aandrijven naar meer energie, en hierdoor heeft dit veel meer aandacht dan andere magnetosferische fenomenen. Wetenschappers geloven dat zoals een zonnevlam op de zon, de substormen een plotselinge omschakeling van magnetische energie maken naar deeltjesenergie, en werd ooit de naam "auroral flare" voorgesteld. Velen geloven ook dat het samenhangt met de magnetische herverbinding, een proces die zich voordoet bij zonnevlammen maar later toegepast op de magnetopauze. Veel is nog onzeker en veel in delen aangezien leeste data over substormen in de ruimte komen van een geïsoleerde satelliet die niet het volledige patroon kan zien, en zelfs nu bestaan er nog veel andere theorieën over de substormen.

Vancanneyt Sander

Oprichter & beheerder van Spacepage & Poollicht.be
Sterrenkunde en ruimteweer redacteur.

Dit gebeurde vandaag in 1970

Het gebeurde toen

De 756 kilogram zware Russische Maanrover Lunokhod 1 landt probleemloos op het Maanoppervlak in het Mare Imbrium gebied en legt in de maanden die hierop volgen meer dan tien kilometer af op de Maan. Lunokhod 1 was 's werelds eerste Maanrover die vanaf de Aarde werd bestuurd. Foto: Roscosmos

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 64

Messier 64
M64, ook wel bekend als het 'Zwarte Oogstelsel', is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Coma Berenices (Hoofdhaar). Het object dankt zijn naam aan een donkere vlek (een stofbaan) iets…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken