Sterrenstelsels

Sterrenstelsels

Zoveel sterrenstelsels in het heelal, maar wat zijn ze? Wat is de melkweg? Je komt het hier allemaal te weten!

De bekende Sombreronevel is een spiraalvormig sterrenstelsel

Als we op een donkere nacht boven ons heen kijken, zien we ongeveer in het centrum van de nachtelijke hemel een band waarin de sterren zeer dicht bij elkaar staan. Deze strook kennen we beter als de 'Melkweg'. Dit is het sterrenstelsel waar wij, de Aarde, deel van uitmaken. Sterrenstelsels zijn dus gebieden met grote verzamelingen van sterren en deze hebben vrijwel allemaal een spiraal-, schijf- of bolvormige structuur.

De bekende Draaikolknevel is een spiraalvormig sterrenstelsel

Edwin Hubble (1889 – 1953) was één van de grootste astronomen uit de geschiedenis. Hij werd niet enkel bekend door zijn Hubble-constante maar hij was ook de man die in 1923 kon bewijzen dat vreemde 'spiraalnevels' eigenlijk sterrenstelsels zijn. Hubble fotografeerde als eerste enkele sterrenstelsels vanop de Mount Wilson sterrenwacht in Californië. Op deze manier kon hij voor het eerst de structuur waarnemen van deze objecten.

De Melkweg is duidelijk te zien over het Dinosaur National Monument in Colorado.

De Melkweg is het sterrenstelsel waarin ons zonnestelsel zich bevindt. Vanaf de Aarde is deze te zien als een prachtige band die van de ene kant van de nachtelijke sterrenhhemel naar de andere kant loopt. Helaas is de Melkweg als gevolg van lichtpollutie in veel Westerse landen nog nauwelijks zichtbaar. Ons sterrenstelsel, de Melkweg, is een spiraalstelsel van middelmatige grootte waarin zich tussen de 200 en 400 miljard sterren in bevinden. Naast al deze sterren bevinden er zich ook gaswolken in ons sterrenstelsel.

Het elliptisch sterrenstelsel NGC 4150

Ongeveer 40% van alle sterrenstelsels hebben een elliptische vorm (bolvormig of lensvormig) en beschikken over een zeer heldere kern. In deze elliptische sterrenstelsels bevinden zich vooral oudere sterren omdat er zich te weinig gas in bevindt voor het ontstaan van nieuwe sterren. De helderheid van deze stelsels neemt naar de rand toe meer af. Elliptische sterrenstelsels zijn eveneens de grootste uit ons heelal.

Het sterrenstelsel M106 is een mooi voorbeeld van een Seyfertsterrenstelsel

Seyfertsterrenstelsels zijn sterrenstelsels met een uitzonderlijk kleine en heldere kern. Deze kernen hebben een zeer kenmerkend emissiespectrum. Dit is heel vreemd want normaal zou een kern van een sterrenstelsel samengesteld moeten zijn uit het spectrum van alle sterren die er zich in bevinden. In 1943 ontdekte de Amerikaanse astronoom Carl Seyfert dat de oorsprong van deze kenmerkende emissiespectra wellicht aan het gas ligt dat zich in de kern van deze sterrenstelsels bevindt en dat dit gas ook zeer veel energie bezit.

Het sterrenstelsel M82 is een mooi voorbeeld van een Starburst sterrenstelsel

Starburst sterrenstelsels zijn stelsels die een blauwachtige kleur vertonen en opvallend helderder zijn in het infrarode gebied van het spectrum waardoor aangetoond wordt dat er uitzonderlijk veel nieuwe sterren gevormd worden in dergelijke stelsels. In normale sterrenstelsels worden doorgaans ook nieuwe sterren gevormd maar niet zo veel als bij een Starburst stelsel. De oorzaak voor deze grote hoeveelheid nieuwe en jonge sterren zou te wijten zijn aan botsingen tussen verschillende sterrenstelsels.

Twee botsende spiraalvormige sterrenstelsels

Een spiraalstelsel kan makkelijk herkend worden aan zijn twee of meerdere spiraalarmen die zich rond een kern bevinden. Toen Edwin Hubble de spiraalstelsels wou bestuderen en classificeren, onderscheidde hij twee groepen binnen: deze objecten de normale spiraalstelsels (S) en de balkspiraalstelsels (SB). Binnen de spiraalvormige sterrenstelsels zitten sterren van alle mogelijke leeftijden. Deze stelsels zijn ook rijk aan gas waardoor sommigen ook wel de 'kraamklinieken' van ons heelal genoemd worden.

Het bekende radiosterrenstelsel Centaurus A

De term 'radiosterrenstelsels' wordt gegeven aan sterrenstelsels waarin zich twee radiobronnen bevinden die zeer sterk zijn. Alle sterrenstelsels zenden radiostralingen uit. Deze zeer sterke radiobronnen vinden we vooral terug bij elliptische sterrenstelsels doordat deze stelsels in hun kern een zeer sterk massief zwart hebben. De radiobronnen van radiosterrenstelsels kunnen waargenomen worden door radiotelescopen. Dankzij intensieve studies van deze objecten weten we ondertussen dat de stralingsuitbarstingen kortstondig zijn (tussen de 1 000 en 10 000 000 jaar).

Het onregelmatige sterrenstelsel NGC 55

Ongeveer één tiende van alle sterrenstelsels heeft een onregelmatige structuur. Dit wil dus zeggen dat ze geen spiraal- of ellipsvorm hebben. Binnen deze onregelmatige sterrenstelsels bestaan ook verschillende subcategorieën. Eén van de bekendste en grootste categorie is zijn de 'magellaanse onregelmatige sterrenstelsels'. Naast deze grote subgroep bestaan er ook nog 'blauwe compacte sterrenstelsels' en verschillende andere sterrenstelsels die zodanig onregelmatig zijn van structuur dat ze geen eigen categorie hebben.

De quasar PG 0052+251

Quasars zijn, na gammaflitsen en supernovae, de helderste en verste objecten die we kunnen waarnemen. Dit komt omdat het sterrenstelsels zijn die een zeer heldere kern hebben. Deze stelsels werden gevormd in een periode waarin het universum nog zeer jong was. Ze bevatten een grote hoeveelheid stof, jonge sterren en gas. Dergelijke objecten werden ontdekt doordat ze zeer sterke radiostralen uitzenden.

Dit gebeurde vandaag in 1965

Het gebeurde toen

Lancering vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida het Amerikaanse onbemande ruimtetuig Gemini 2. Dit was de tweede missie uit NASA's Gemini ruimteprogramma dat de opvolger was het Mercury programma dat Amerika's eerste bemande ruimteprogramma was. Na 18 minuten en 16 seconden was deze testvlucht afgelopen. Doel van de onbemande Gemini 2 testvlucht was het testen van het hitteschild van de nieuwe Gemini ruimtecapsule die plaats bood aan twee astronauten. Na de Gemini 2 testvlucht werd deze ruimtecapsule opnieuw opgelapt en in november 1966 een tweede keer gelanceerd in het kader van het militaire ruimteprogramma Manned Orbiting Laboratory (MOL). Foto: NASA

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen

Messier 27

Messier 27

M27 is de helderste planetaire nevel aan de nachtelijke hemel. Deze nevel, gelegen in het sterrenbeeld Vulpecila (Vosje), is ook wel bekend onder de naam 'Dumbbel Nebulae' of de 'Halternevel',…

Lees meer...

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

1%

Sociale netwerken