Waar en wanneer vind ik het Zuiderkruis aan de sterrenhemel?

Dit is één van de bekendste sterrenbeelden van het Zuidelijk Halfrond en deze constellatie komt zelfs voor in vlaggen van landen als Australië, Nieuw Zeeland en verschillende andere staten binnen Oceanië. Het Zuiderkruis bevindt zich vlak naast het sterrenbeeld Centaur en dit sterrenbeeld is in België en Nederland niet zichtbaar. Op plaatsen waar men dit wel kan waarnemen zal men het Zuiderkruis rond eind maart omstreeks middernacht op zijn hoogste punt kunnen zien en aangezien op het Zuidelijk Halfrond een ster als de Poolster ontbreekt kunnen we de hemel-Zuidpool vrij makkelijk vinden door de sterren Alfa en Gamma uit het Zuiderkruis met elkaar te verbinden.

Aangrenzende sterrenbeelden

• Centaur (Centaurus)
• Vlieg (Musca)

Wat zijn de belangrijkste sterren?

Dit kleinste sterrenbeeld aan de nachtelijke sterrenhemel bevindt zich binnen de band van de Melkweg maar bevat daarentegen toch weinig sterren. De helderste ster uit het Zuiderkruis is Alfa die ook Acrux genoemd wordt en een magnitude heeft van 0,9. Wanneer we deze ster gaan bekijken met een verrekijker of telescoop zullen we zien dat deze ster twee begeleiders heeft die elk van magnitude 1,4 en 1,9 zijn. Een andere mooie dubbelster is de ster Gamma die twee begeleiders heeft met een magnitude van 1,6 en 6,7.

Welke andere objecten zijn er te vinden in het Zuiderkruis?

Veel astronomisch belangrijke objecten bevinden zich niet in dit kleine sterrenbeeld maar toch beschikt het Zuiderkruis over twee deep-sky objecten die zeker het waarnemen waard zijn. In de nabijheid van het kruis, onder de band van de Melkweg, kan men een donker gebied aantreffen die we in de sterrenkunde de Kolenzaknevel noemen en een uitgestrekte wolk is die zich bevindt tussen de sterren en de Melkweg. Net als alle andere nevels bestaat de Kolenzaknevel ook uit gas en stof en observaties met professionele technieken hebben aangetoond dat in dit gebied sterren worden geboren. Een tweede belangrijk deep-sky object in het Zuiderkruis, die zich bevindt onder ster Beta, is het zogenaamde “Juwelenkistje” die al vaag met het blote oog te zien is en een open sterrenhoop is. Met een telescoop kan men makkelijk enkele tientallen sterren herkennen die allemaal verschillende kleuren hebben waardoor de sterrenkundige John Herschel deze vergeleek met fonkelende juwelen. Deze open sterrenhoop bevindt zich op ongeveer 7.600 lichtjaar van ons en werd door Nicolas Louis de Lacaille ontdekt toen deze verbleef in Zuid Afrika.

De donkere vlek tussen de sterren is de bekende Kolenzaknevel.

De prachtig gekleurde sterren uit het Juwelenkistje.