In het begin van de zeventiende eeuw begon de ontwikkeling van de telescoop als een wetenschappelijk instrument dat een nieuw venster bood op het universum. In 1609 werd de Italiaanse natuurkundige Galileo Galilei (1564-1642) de eerste astronoom om objecten aan de nachtelijke hemel met een telescoop te bestuderen. Zijn waarnemingen van o.a. de schijngestalten van Venus bevestigden het heliocentrisch model van het zonnestelsel, omschreven door de Poolse sterrenkundige Nicolaus Copernicus (1473-1543) in zijn geruchtmakend boek “De Revolutionibus Orbium Coelestium” (De omwentelingen van de hemelbanen).

De wet van Titius en Bode is een formule waarmee je de afstand van planeten tot de zon gemakkelijk kan bepalen. Deze wet werd gepubliceerd in 1766 door Titius, en aan de hand van deze wet ging men op zoek naar nieuwe planeten. Eén van deze planeten zou zich moeten bevinden tussen Mars en Jupiter, de andere achter Uranus.

Een onderwerp als deze is gedoemd om onvolledig te zijn, toch poog ik een overzicht te geven van vrouwen die actief zijn of waren in de sterrenkunde. Waarom vrouwen? Omdat mannen de sterrenkunde domineren. Vrouwen werden (vroeger) niet geacht ’s nachts achter een telescoop naar de sterren en planeten te turen. Ook heden ten dage is het aantal vrouwen in een sterrenkundige vereniging of instelling meestal een fractie van het totaal aantal leden.

Sinds de ontwikkeling van de radio in de jaren 1890, waren uitvinders zoals Nikola Tesla (1856-1943) en Guglielmo Marconi (1874-1937) ervan overtuigd dat men signalen uit het zonnestelsel kon ontvangen. Het duurde echter tot 1933 voordat de Amerikaanse radio ingenieur Karl Jansky (1905-1950), met zijn 30 m buizen-antenne “radio hiss” detecteerde vanuit het centrum van de Melkweg, ons sterrenstelsel.

Iedereen met interesse in sterrenkunde in hoogenergetische straling zou XMM-Newton moeten kennen, de Europese ruimtetelescoop die waarnemingen verricht in röntgenstraling. Voluit staat het voor X-ray Multi-mirror Mission en dat zegt iets over de gebruikte technologie. Elk van de drie telescopen van 58 cm diameter met scherende invaloptiek bestaat uit 58 spiegelsegmenten.

Radio astronomie kwam in Duitsland, in vergelijking met de meeste andere Europese landen, pas laat tot bloei wegens de opgelegde restricties na de Tweede Wereldoorlog. En alhoewel onderzoek hierna, eind jaren '40, nog verboden was bleek achteraf dat men in en om de steden Kiel en Tübingen reeds begonnen was met de bouw van de eerste radio-observatoria.

Na de realisatie van de 5,0 m Hale telescoop (1949) op Mount Palomar in California – VSA, stagneerde de diameter van de spiegels voor sterrenkundige observatoria in de 4,0 m klasse. Met uitzondering van de 6,0 m Bolshoi reflector (1975) in de Kaukasus – Rusland, namen de astronomen genoegen met 3,6 m en 4,0 m telescopen aangezien er een grote evolutie was in detectietechnieken. Detectortechnologie groeide uit van fotografische platen naar zeer gevoelige elektronische lichtdetectoren, Charge Coupled Devices (CCD).

In mei 2011 stelden Europese wetenschappers hun ontwerpstudie voor van een revolutionaire gravitatiedetector om zwarte gaten en de oorsprong van het universum te onderzoeken. Het innovatieve observatorium zal toelaten om precisiemetingen uit te voeren met gravitatiegolven, uiterst kleine rimpels in het weefsel van ruimtetijd, waarvan voorspeld is dat ze ontstaan uit kosmische catastrofen zoals samensmeltende zwarte gaten, botsende neutronensterren en ineenstortende supernovae.

Met de heropbouw van Londen na de Tweede Wereldoorlog, besliste de toenmalige Astronomer Royal om de telescopen van het Royal Observatory van Greenwich te verplaatsen naar Herstmonceux in Sussex aan de zuidelijke kust van England. Eind de jaren 1940 kwam de Royal Astronomical Society (RAS) met plannen op de proppen voor de bouw van een 2,54 m reflector (spiegel telescoop) zodat Groot-Brittannië opnieuw een rol van betekenis kon spelen in de optische sterrenkunde.

Op het einde van de jaren 1970 waren er in het Instituut voor Sterrenkunde (IvS) van de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) naast het theoretisch onderzoek weinig observatieprojecten. De Leuvense astronomen dienden dan ook observatietijd te reserveren bij buitenlandse telescopen, voornamelijk in Chili. Deze manier van werken vergde nauwkeurige planning om telkens slechts enkele nachten waarnemingstijd te bekomen. 

Dit gebeurde vandaag in 1992

Het gebeurde toen

Lancering vanop het Kennedy Space Center van het Amerikaanse ruimteveer Atlantis (STS-45) met aan boord zeven ruimtevaarders waaronder de Belg Dirk Frimout. De eerste Belgische ruimtevaarder verbleef in totaal acht dagen in de ruimte en voerde experimenten uit in het kader van de Atmospheric Laboratory for Applications and Science (ATLAS-1) missie. Zo bevonden zich in het laadruim van het ruimteveer twaalf wetenschappelijke experimenten afkomstig van diverse landen waaronder ook België. Foto: NASA

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen

Messier 82

Messier 82

M82, ook gekend als het 'Sigaarstelsel', is samen met M81 wellicht het bekendste paar sterrenstelsels aan de nachtelijke hemel. Beide objecten zijn in eenzelfde beeldveld zichtbaar bij lage vergrotingen. Zowel…

Lees meer...

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

61%

Sociale netwerken