vrijdag, 02 november 2012 10:29

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in november 2012?

Geschreven door
Beoordeel dit item
(4 stemmen)
Waarnemen Waarnemen Foto: IAU

November wordt ook wel de 'nevelmaand' genoemd en wordt vooral gekenmerkt voor de herfst. Aan de nachtelijke sterrenhemel wordt november 2012 's avonds vooral beheerst door de planeet Jupiter. In dit artikel bespreken we welke planeten, deep-sky objecten en meteorenzwermen we in november 2012 goed kunnen waarnemen.

Planeten

In november 2012 schittert de gasreus Jupiter vrijwel de hele nacht aan de sterrenhemel in het sterrenbeeld Stier. De grootste planeet uit het zonnestelsel is in het oosten na de schemering al te zien en rond middernacht staat Jupiter hoog in het zuiden. Op zondag 4 november 2012 staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter en op zaterdag 17 november 2012 is de overgang van de Jupitermaan Io en Io's schaduw op de planeetschijf van Jupiter zeer mooi waar te nemen. Zelfs met een verrekijker zijn bij goede omstandigheden de vier grootste manen van Jupiter al goed te zien. In de nacht van 28 op 29 november 2012 staat de Maan 1,1° ten zuiden van Jupiter. Hierdoor is Jupiter heel makkelijk terug te vinden aan de sterrenhemel. Wie 's morgens gaat waarnemen kan onmogelijk naast de planeet Venus kijken. Deze heldere binnenplaneet is 's morgens tussen het oosten en het zuidoosten zeer goed te zien. Wie 's morgens een erg laag uitzicht heeft op de horizon kan ook de kleine planeet Mercurius waarnemen. De mooiste planeet uit het zonnestelsel, Saturnus, verschijnt na zijn conjunctie met de Zon, omstreeks 10 november, terug aan de oostelijke ochtendhemel. Liefhebbers van planetoïden kunnen op woensdag 14 november 2012 de planetoïde 704 Interamnia proberen waarnemen. Op die dag is planetoïde 704 Interamnia in oppositie en heeft deze een schijnbare helderheid van magnitude 9.9. Wie beschikt over een behoorlijke telescoop kan het kleine hemelobject waarnemen in het sterrenbeeld Perseus. Op vrijdag 30 november 2012 is planetoïde 349 Dembowska in oppositie. Dit hemellichaam is te zien in het sterrenbeeld Stier en heeft tijdens de oppositie een helderheid van slechts magnitude 9,6. Om dit object waar te nemen heb je dan ook een telescoop met een redelijke opening nodig.

Deep-sky objecten

De maand november is ideaal geschikt om de nevel NGC 1555 waar te nemen. Dit object, dat ook wel 'Hind's variable nevel' genoemd wordt, bevindt zich in het sterrenbeeld Stier en staat op 29 november 2012 om 00:33 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 57° boven de horizon. Om dit contrastarme object te kunnen waarnemen heb je een behoorlijke telescoop nodig. Ook de nevel NGC 1554, bekend als de Struve's verloren nevel' kan je in november goed waarnemen. Deze nevel bevindt zich eveneens in het sterrenbeeld Stier en net als NGC 1555 is dit een zwak en contrastarm deep-sky object waardoor je een behoorlijke telescoop nodig hebt.

Meteorenzwermen

De meteorenzwermen Tauriden en Tauriden noord bereiken op 5 november 2012 hun maxima. Beide radianten bevinden zich omstreeks 01u30 aan hun hoogste punt aan de sterrenhemel in het sterrenbeeld Stier. Bij ideale omstandigheden (weinig tot geen lichtvervuiling en helder weer) zijn er van beide zwermen samen een 14-tal meteoren per uur te zien. Meteoren worden in de volksmond 'vallende sterren' genoemd en in werkelijkheid gaat het om miniscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80 tot 120 kilometer hoogte verdampen. De meteoren van deze zwermen zijn vaak traag, hebben een heldere oranje kleur en vertonen soms ook heuse vuurbollen. Een andere bekende meteorenzwerm die in november steeds te zien is, zijn de Leoniden. Deze meteorenzwerm bereikt op zaterdag 17 november 2012 zijn maximum. Op dat moment bevindt het radiant van de zwerm zich in het hoogste punt (op 60°) aan de sterrenhemel in het sterrenbeeld Leeuw. De Leoniden-meteoren zijn afkomstig van de komeet Tempel-Tuttle. Onder ideale omstandigheden kan men van deze zwerm een 25-tal meteoren per uur verwachten. Deze meteoren zijn snel en de zwerm is bekend vanwege de meteorenregens in 1799, 1833, 1866, 1966 en 1999. Dit jaar stoort de Maan niet waardoor men bij helder weer met het blote oog Leoniden goed moet kunnen waarnemen.

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1975

Het gebeurde toen

De Russische ruimtesonde Venera 9 maakt na een geslaagde landing de eerste foto's van het oppervlak van de planeet Venus. Dit was de eerste keer in de ggeschiedenis van de ruimtevaart dat een ruimtetuig in een baan om Venus werd gebracht en dat een lander beelden vanop een andere planeet terug naar de Aarde stuurde. Foto: Roscosmos

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 24

Messier 24
M24 is geen echt deep-sky object maar eerder een stellaire verdichting in de Melkweg. Dit object is terug te vinden in het sterrenbeeld Sagittarius. M24 is in werkelijkheid een deel…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken