dinsdag, 01 maart 2016 08:23

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in maart 2016? Hot!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(4 stemmen)
Waarnemen met een kleine telescoop Waarnemen met een kleine telescoop

De derde maand van het nieuwe jaar wordt in de volksmond ook wel 'lentemaand', 'buienmaand' of 'guldenmaand' genoemd en werd genoemd naar de Romeinse god Mars, de god van de oorlog. In dit uitgebreid hemeljournaal wordt een overzicht gegeven van wat er zoal aan de sterrenhemel te zien is in maart 2016.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

Mercurius, de kleine planeet die zich het dichtst bij de Zon bevindt, is op 23 maart 2016 in bovenconjunctie met onze ster en is niet waarneembaar. Ook de tweede planeet, Venus, is in maart 2016 niet waarneembaar aangezien deze korte tijd voor de Zon pas opkomt. Mars, de planeet die omwille van zijn kleur ook wel de 'rode' of 'oranje' planeet wordt genoemd, is de tweede helft van de nacht pas zichtbaar in het sterrenbeeld Weegschaal (Libra) en vervolgens in het sterrenbeeld Schorpioen (Scorpius). Mars blijft de Aarde in maart naderen waardoor deze steeds helderder wordt. In maart 2016 zal de 'rode planeet' een schijnbare helderheid hebben van magnitude +0,5 tot -0,3. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, schittert in maart 2016 de hele nacht als een heldere ster in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). Jupiter is op 8 maart 2016 in oppositie met de Zon en heeft op dat moment een schijnbare helderheid van magnitude -2,0. Doordat Jupiter relatief dicht bij de Aarde staat, is dit een ideaal moment om de planeet en zijn vier grootste manen waar te nemen. Zo kunnen we maandag 14 maart 2016 de vier grootste manen van Jupiter, de zogeheten 'Galileïsche manen', ten oosten van de planeet waarnemen. In toenemende afstand van Jupiter zijn dit Europa, Io, Ganymedes en Callisto. Enkele dagen later, op 18 maart 2016, kunnen we de Galileïsche manen ten westen van de planeetschijf waarnemen. Saturnus, de planeet met zijn prachtig ringenstelsel, is in maart 2016 's morgens te zien in de buurt van de planeet Mars en van de ster Antares in het sterrenbeeld Slangendrager (Ophiuchus). Saturnus heeft in maart 2016 een schijnbare helderheid van magnitude +0,7 waardoor deze al goed zichtbaar is met een kleine telescoop. De twee verste gasplaneten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, kunnen we in 2016 terugvinden in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Terwijl Uranus in 2016 een schijnbare helderheid heeft van magnitude +6,2 heeft Neptunus een schijnbare helderheid van magnitude +7,8. Hierdoor zijn beide gasplaneten enkel met middelgrote en grote telescopen waarneembaar. Op woensdag 23 maart 2016 is het Volle Maan.

Begin van de zomertijd

In de nacht van zaterdag 26 maart op zondag 27 maart 2016 wordt de klok een uur vooruit gezet in het kader van de zomertijd. In de praktijk wordt 02:00 dus 03:00. Hierdoor kunnen we die nacht een uur minder slapen. Traditioneel begint de zomertijd in de Europese Unie op de laatste zondag van maart en eindigt deze op de laatste zondag van oktober.

Planetoïden in oppositie

Op woensdag 16 maart is de planetoïde 10 Hygiea in oppositie. Op dat moment bevindt deze interplanetaire rotsblok zich in het sterrenbeeld Leeuw (Leo) en heeft deze een schijnbare helderheid van magnitude +9,4. Hierdoor heeft men een middelgrote of grote telescoop nodig om deze planetoïde waar te nemen. Tijdens de oppositie bereikt de planetoïde Hygiea een maximale hoogte van ongeveer 34° boven de horizon. Hygiea draait in iets meer dan 5,5 jaar in een baan om de Zon tussen de banen van de planeten Mars en Jupiter in de zogeheten 'planetoïdengordel'. Deze planetoïde is de op vier na grootste planetoïde in de planetoïdengordel. Zo heeft Hygiea een gemiddelde diameter van ongeveer 400 kilometer en een massa van ongeveer 2,9% van de totale massa van de planetoïdengordel. Deze planetoïde is een C-type planetoïde, wat betekent dat ze rijk is in koolstof en koolstofhoudend materiaal en een zeer donker oppervlak heeft. Hygiea werd op 12 april 1849 ontdekt door de Italiaanse astronoom Annibale de Gasparis in de sterrenwacht van Napels. Een dag na Hygiea is op donderdag 17 maart 2016 ook de planetoïde 6 Hebe in oppositie. Tijdens de oppositie kunnen de deze planetoïde terugvinden in het sterrenbeeld Haar van Berenice (Coma Berenice) en heeft deze een schijnbare helderheid van +9,8. De planetoïde Hebe bereikt tijdens zijn oppositie een maximale hoogte van ongeveer 52° boven de horizon. Hebe heeft een onregelmatige vorm met een gemiddelde diameter van 186 kilometer. Dit hemellichaam werd op 1 juli 1847 ontdekt door de Duitse amateur-sterrenkundige Karl Ludwig Hencke.

Bedekkingen

  • Dinsdag 15 maart 2016: de Maan bedekt de ster 130 Tauri
  • Woensdag 16 maart 2016: de Maan bedekt de ster 26 Geminorum
  • Zaterdag 26 maart 2016: de Maan bedekt de ster κ Virginis
  • Zondag 27 maart 2016: de Maan bedekt de ster η Librae

Deep-sky

In de maand maart breekt in het noordelijk halfrond de lente aan en we zien dus aan het begin van de avond de lentesterrenbeelden opkomen. Eén van de bekende lentesterrenbeelden is het sterrenbeeld Hoofdhaar (Coma Berenices). Dit sterrenbeeld bevat een mooie bolvormige sterrenhoop en een groot aantal sterrenstelsels. De bolvormige sterrenhoop, M53, schijnt met een visuele magnitude van 8,3 en is bijgevolg zichtbaar met een goede verrekijker als een wazige vlek nabij de ster Alfa Comae Berenices. Om details te kunnen waarnemen en afzonderlijke sterren te onderscheiden, is toch al een matig grote amateurtelescoop vereist. Deze periode is ook het geschikte moment om het prachtige sterrenstelsel M99 waar te nemen. Dit spiraalvormig sterrenstelsel wordt ook wel de 'Pin-wheel-nevel' genoemd en heeft een helderheid van magnitude 9,8 waardoor dit deep-sky object al met middelgrote telescopen goed zichtbaar is. M99 kunnen we eveneens terugvinden in het sterrenbeeld Hoofdhaar. Dit sterrenstelsel is eenvoudig terug te vinden wanneer men vertrekt van de ster 6 Comae. Ten zuidwesten van deze ster vindt men uiteindelijk het sterrenstelsel M99 terug In de lente, aan het begin van de avond, bereikt het heldere en gemakkelijk herkenbare sterrenbeeld Grote Beer (Ursa Major) een zenitale stand aan de hemelbol. Daarom is de lente uitermate geschikt voor het waarnemen van de sterrenstelsels die het sterrenbeeld Grote Beer herbergt. De helderste sterrenstelsels van dit sterrenbeeld zijn de bekende Messierobjecten M81 en M82. Deze sterrenstelsels bevinden zich erg dicht bij elkaar aan de hemel wat een voordeel is voor elke amateur-astronoom. Met een goede verrekijker kan men vanaf een donkere locatie al het spiraalvormig sterrenstelsel M81 waarnemen. M81 is van de twee sterrenstelsels de helderste en schijnt met een visuele magnitude van 6,9. Het spiraalvormig sterrenstelsel staat op ruwweg twaalf miljoen lichtjaar van de Aarde verwijderd en staat ook bekend als het 'Bodestelsel'. Het spiraalstelsel M82, ook wel bekend als het 'Sigaarstelsel', schijnt met een magnitude van 8,2 en bevindt op vrijwel dezelfde afstand van de Aarde als M81. Beide sterrenstelsels werden in de 18de eeuw ontdekt door de Duitse astronoom Johann Elert Bode. Het spreekt voor zich dat men het best deep-sky objecten waarneemt in de periode rond Nieuwe Maan (woensdag 9 maart 2016) aangezien men dan geen hinder heeft van storend Maanlicht.

De sterrenbeelden op 15 maart 2016 (23u30)

Sterrenkaart 16 maart 2016 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1962

Het gebeurde toen

De Amerikaanse ruimtesonde Ranger 4 slaagt er niet in om een zachte Maanlanding uit te voeren en slaat met een snelheid van 9 600 kilometer per uur te pletter op de achterkant van de Maan. Een fout in de computer aan boord van de ruimtesonde zorgde er voor dat de zonnepanelen en navigatiesystemen niet functioneerden waardoor het ruimtetuig te pletter sloeg en geen wetenschappelijke data doorstuurde. Ranger 4 werd op 23 april 1962 gelanceerd vanop de Cape Canaveral lanceerbasis met als doel diverse gegevens over de Maan te verzamelen en tegelijk ervaring op te doen op vlak van apparatuur voor maan- en interplanetaire ruimtetuigen. Foto: NASA

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen

Messier 90

Messier 90

M90 is één van de grotere sterrenstelsels dat deel uitmaakt van de bekende Virgocluster. Opvallend is dat er in de spiraalarmen van M90 geen nieuwe sterren meer worden gevormd. Hierdoor…

Lees meer...

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

90%

Sociale netwerken