Spacepage
maandag, 30 mei 2016 19:24

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in juni 2016? Hot!

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in juni 2016?

Op 1 juni start de weerkundige zomer. Twintig dagen later begint officieel de astronomische zomer dat sterrenkundigen ook wel het 'solsticium' heten. De maand juni werd genoemd naar de Romeinse godin, Juno, de vrouw van Jupiter. In juni 2016 is de prachtige planeet Saturnus in oppositie en kunnen we verschillende vallende sterren zien afkomstig van minder bekende meteorenzwermen. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er allemaal aan de sterrenhemel te zien is in juni 2016.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg! Net zoals je een blad papier in brand kan steken door er met een vergrootglas een straal zonlicht op te richten, wordt het netvlies van het oog vrijwel onmiddellijk verschroeid wanneer men met optische apparatuur rechtstreeks naar de Zon kijkt. Enkel projecties of rechtstreekse telescoopwaarnemingen met objectieffilter of Herschelprisma zijn veilig om de Zon waar te nemen.

De Maan en de planeten

De planeet dat zich het dichtst bij onze ster bevindt, Mercurius, bereikt in juni 2016 zijn grootste westelijke elongatie en is daaropvolgende dagen 's morgens boven de oostelijke horizon moeilijk zichtbaar. Vanaf 9 juni tot 26 juni 2016 komt Mercurius ongeveer 50 minuten voor de Zon op. De tweede planeet gezien vanaf de Zon, Venus, bevindt zich heel de maand juni op minder dan 7° van de Zon en hierdoor niet zichtbaar. Mars, de planeet die bekend staat om zijn rood/oranje kleur, is in juni 2016 's avonds en tot na middernacht zichtbaar in het sterrenbeeld Weegschaal als een heldere oranje 'ster'. Jupiter, de grootste planeet uit ons zonnestelsel, is in juni 2016 's avonds in het westen te zien in het sterrenbeeld Leeuw (Leo) maar zijn zichtbaarheid neemt verder af. Zo heeft Jupiter in juni 2016 nog een schijnbare helderheid van magnitude -1,5. Op dinsdag 7 juni 2016 kunnen we vier grootste manen van Jupiter, de Galileïsche manen, allemaal ten oosten van de planeetschijf terugvinden. Van binnen naar buiten: Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Enkele dagen later, op zondag 12 juni 2016, kunnen we deze vier manen allemaal ten westen van de planeetschijf zien. Saturnus, de planeet met zijn prachtig ringenstelsel, is op 3 juni 2016 in oppositie en is vrijwel de hele nacht te zien ten oosten van de planeet Mars en in de buurt van de heldere ster Antares in het sterrenbeeld Slangendrager (Ophiuchus). Saturnus staat op dat moment ook relatief dicht bij de Aarde waardoor dit het ideale moment is om deze prachtige planeet waar te nemen of te fotograferen. De ring van deze planeet is nu wijd open en kan al worden waargenomen met een kleine telescoop. De twee verste gasplaneten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, kunnen we in 2016 terugvinden in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Terwijl Uranus in 2016 een schijnbare helderheid heeft van magnitude +6,2 heeft Neptunus een schijnbare helderheid van magnitude +7,8. Hierdoor zijn beide gasplaneten enkel met middelgrote en grote telescopen waarneembaar. Wie houdt van uitdagingen en beschikt over een grote telescoop kan op 26 juni 2016 proberen om de kleine dwergplaneet Pluto waar te nemen. Pluto heeft op dat moment en schijnbare helderheid van magnitude +14 en bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter op 0°03' ten zuiden van de ster Pi Sagittarii. Op maandag 20 juni 2016 is het Volle Maan.

Planetoïden in oppositie

Planetoïden, ook wel 'asteroïden' genoemd, zijn rotsblokken die vaak tussen de banen van de planeten Mars en Jupiter rond de Zon cirkelen in de zogeheten 'planetoïdengordel'. Op zaterdag 11 juni 2016 is de planetoïde 8 Flora in oppositie. Deze rotsblok bevindt zich op dat moment in het sterrenbeeld Slangendrager en heeft een schijnbare helderheid van magnitude +9,4. Hierdoor heb je een redelijk grote telescoop nodig om deze planetoïde waar te nemen. Flora werd op 18 oktober 1847 door de Engelse astronoom John Russell Hind ontdekt waarna de planetoïde is genoemd naar de Romeinse godin van de bloemen, Flora. Deze planetoïde behoort tot de S-type planetoïden en bevindt zich gemiddeld ongeveer 2,2 astronomische eenheden (AE) van de Zon. De Flora-familie van planetoïden wordt gezien als mogelijke oorsprong van het type op Aarde gevonden meteorieten dat L-chondrieten wordt genoemd.

Arietiden meteorenzwerm

Op dinsdag 7 juni 2016 bereikt de meteorenzwerm Arietiden zijn maximum. De radiant van deze zwerm, het punt aan de hemel waaruit de meteoren uit een meteorenzwerm lijken te komen, staat omstreeks 11u30 op 61° boven de horizon in het sterrenbeeld Ram. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 100 kilometer verdampen. Onder ideale omstandigheden, wanneer er geen storend licht is van de Maan of van stadsverlichting, zijn er met het blote oog dan ongeveer vijftig meteoren per uur te zien. Dit jaar stoort de Maan niet. Vanwaar deze meteoren afkomstig zijn, is nog onduidelijk. Astronomen hebben een sterk vermoeden dat de planetoïde 1566 Icarus of de komeet 96P/Machholz aan de basis liggen van deze meteorenzwerm. Om meteoren waar te nemen, heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.

Deep-sky

Ondanks het feit dat eind mei de zogeheten 'grijze nachten' beginnen, heeft de maand juni toch ook leuke uitdagingen te bieden op vlak van deep-sky objecten. Zo is de maand juni het ideale moment om enkele prachtige bolvormige sterrenhopen waar te nemen zoals de bekende Herculescluster, M13. Deze bolvormige sterrenhoop bevindt zich in het sterrenbeeld Hercules en heeft een helderheid van magnitude 5,9. Hierdoor is M13 één van de helderste bolhopen van het noordelijk halfrond. Ook om M10 en M12, die zich beiden in het sterrenbeeld Slangendrager bevinden, waar te nemen is deze tijd van het jaar zeer geschikt. Beide sterrenhopen hebben een helderheid van magnitude 6,6 en zijn met een kleine telescoop, bij ideale omstandigheden, al goed zichtbaar. Een andere prachtig deep-sky object dat in deze periode van het jaar goed kan worden waargenomen, is de nevel M20. Dit object, ook gekend onder de naam ‘Trifidnevel’, staat in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en heeft magnitude 6,3. Om deze nevel te kunnen waarnemen, heb je een plaats nodig met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon en een vrij grote telescoop. Deze nevel zal te zien zijn als een ster met een nevelachtige omgeving. Ook de Lagunenevel, M8, is een prachtige nevel die je in juni kan waarnemen. Deze emissienevel bevindt zich eveneens in het sterrenbeeld Boogschutter en heeft een helderheid van magnitude 5,8. Dit object komt op 22 juni 2016 omstreeks 22u00 uur op en staat om 01u47 uur in het hoogste punt aan de hemel, op slechts 14° boven de horizon. Een donkere waarneemplaats met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon is een vereiste om M8 waar te nemen. Als de hemel donker genoeg is, is de Lagunenevel met een grote verrekijker (7x50 of 10x50) of een kleine telescoop goed te zien als een vage vlek. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op 5 juni 2016 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest ideale moment is voor deep-sky waarnemingen.

De sterrenbeelden op 15 juni 2016 (23u30)

Sterrenkaart 15 juni 2016 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Naar boven

Dit gebeurde vandaag in 1977

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Russische Prognoz 6 satelliet in de ruimte gebracht. Vanuit zijn hoge elliptische baan om de Aarde voert dit ruimtetuig onderzoek uit naar het effect van straling van de Zon op de magnetosfeer.

Geplande evenementen

Eerbetoon aan Kees de Jager
04 november 2017 van 13:00 tot 16:00

Messier 36

Messier 36

M36 is een open sterrenhoop in het sterrenbeeld Auriga (Voerman). De afstand tot het object werd bepaald op 4 100 lichtjaar en de leeftijd van M36 wordt geschat op 25…

Lees meer...

Steun Spacepage!

Spacepage wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door Spacepage te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

Doel bereikt!

Sociale netwerken