zaterdag, 20 juni 2015 05:44

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in juli 2015? Hot!

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in juli 2015?

Ondanks het feit dat de maand juli onder amateur-astronomen gekend staat om zijn 'grijze nachten' (doordat de Zon niet volledig ondergaat, wordt het niet volledig donker) zijn er toch enkele leuke nachtelijke hemelverschijnselen te zien. Zo kunnen we in juli 2015 de planeten Mercurius, Venus en Jupiter aanschouwen alsook vallende sterren tellen afkomstig van de Cyniden en Delta-Aquariden meteorenzwermen. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er aan de sterrenhemel te zien is in juli 2015.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, Mercurius, is de eerste tien dagen van de maand juli 's morgens waarneembaar in het oostnoordoosten. Na deze periode staat Mercurius te dicht bij de Zon waardoor deze voor ons niet meer zichtbaar is. In juli 2015 staan de planeten Venus en Jupiter dicht bij elkaar. Zo kunnen beide planeten 's avonds worden teruggevonden boven de westelijke horizon in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). Terwijl Venus een schijnbare helderheid heeft van magnitude -4,2 heeft Jupiter een schijnbare helderheid van magnitude -1,3. Rond half juli verdwijnen de twee planeten in de zonnegloed aangezien ze de Zon tegemoet gaan. Mars, ook wel de 'rode' of 'oranje' planeet genoemd omwille van zijn kleur, komt in juli 2015 kort voor de Zon op waardoor deze niet waarneembaar is met het blote oog. De mooiste planeet uit ons zonnestelsel, Saturnus, kunnen we in juli 2015 's avonds terugvinden in het sterrenbeeld Weegschaal (Libra) als een 'ster' met een schijnbare helderheid van magnitude -0,5. De twee verste planeten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, vinden we in 2015 terug in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Deze gasplaneten hebben een helderheid van magnitude +6,2 (Uranus) en +7,8 (Neptunus) waardoor deze enkel zichtbaar zijn met een telescoop. Op donderdag 2 juli 2015 is het volle Maan. Op dinsdag 14 juli 2015 kunnen we onder gunstige omstandigheden de laatste maansikkel zien voor de volgende Nieuwe Maan. De Maan is op dat moment voor 4,1% verlicht bevindt zich ongeveer 9° boven de horizon.

Samenstanden

Astrofotografen zijn vaak dol op samenstanden van verschillende hemelobjecten. Elke maand kunnen we aan de sterrenhemel dan ook enkele leuke samenstanden terugvinden tussen de Maan met heldere sterren en/of planeten. Zo kunnen we op dinsdag 14 juli 2015 de planeet Venus 2,4° ten zuidwesten van de ster Regulus terugvinden in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). De dichtste nadering gebeurd bij ons overdag maar omstreeks 23u 's avonds zullen beide objecten nog waar te nemen zijn in het westnoordwesten op een hoogte van ongeveer 2° boven de horizon, op een afstand van 2,4° van elkaar. Enkele dagen later, op 16 juli 2015, kunnen we de planeet Mercurius dan weer 8,2' ten zuiden van de planeet Mars terugvinden in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini). Ook bij deze samenstand gebeurd de dichtste nadering overdag. Wie er veel moeite voor over heeft kan het tweetal omstreeks 05u15 terugvinden in het noordoosten op een hoogte van ongeveer 3° boven de horizon, 9' van elkaar verwijderd. De mooiste samenstand in juli 2015 wordt ongetwijfeld de samenstand tussen de Maan, Venus, Jupiter en Regulus op zaterdag 18 juli. Omstreeks 22u15, wanneer het nog schemert, kunnen we deze vier objecten in het westen tot noordwesten aan de hemel terugvinden op een hoogte van ongeveer 4 tot 5° boven de horizon. Op dat moment staat de smalle maansikkel en de planeet Venus op een afstand van 2,9° van elkaar. De Maan is op dat moment voor slechts 8% verlicht.

Planetoïden in oppositie

Op zaterdag 11 juli 2015 is de planetoïde 135 Hertha in oppositie. Deze planetoïde, die tot de Nysa familie van planetoïden hoort, kunnen we op dat moment terugvinden in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en heeft tijdens de oppositie een schijnbare helderheid van magnitude +9,9 waardoor dit object enkel zichtbaar is met grote telescopen. Hertha werd op 18 februari 1874 vanuit New York ontdekt door de Duits-Amerikaanse astronoom Christian Heinrich Friedrich Peters. Een meer bekende planetoïde die in juli 2015 eveneens in oppositie is, is 1 Ceres. Deze planetoïde en dwergplaneet is op zaterdag 25 juli 2015 in oppositie en kunnen we terugvinden in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). Op het moment van zijn oppositie staat Ceres vrij laag boven de zuidelijke horizon en heeft dit object een schijnbare helderheid van magnitude +7,5 waardoor deze met middelgrote telescopen al zichtbaar moet zijn. Ceres werd op 1 januari 1801 ontdekt door Giuseppe Piazzi en is de kleinste dwergplaneet in het Zonnestelsel en de enige in de planetoïdengordel. Dit kleine planeetje heeft een diameter van 974 kilometer en is verreweg het grootste object in de planetoïdengordel.

Meteorenzwermen

Ook in de maand juli kan men, bij heldere weersomstandigheden, genieten van enkele interessante meteorenzwermen die voor zogenaamde 'vallende sterren' zorgen. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 100 kilometer verdampen. Zo bereikt op zaterdag 19 juli 2014 de meteorenzwerm Cygniden rond 18u00 uur zijn maximum en staat het radiant van deze zwerm op dat moment het hoogst aan de hemel in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus). Bij ideale weersomstandigheden kan men dan ongeveer drie meteoren per uur zien. Eind juli, tussen 24 en 31 juli, kan men dan weer Delta-Aquariden meteoren zien. Het radiant van deze meteorenzwerm bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius). Bij ideale omstandigheden kan men, tijdens het maximum op 28 juli, een tiental meteoren per uur waarnemen. Doordat het radiant op het moment van maximum slechts 19° boven de zuidzuidoostelijke horizon staat, is de kans groot dat we minder meteoren van deze zwerm gaan te zien krijgen. Deze meteoren zijn gekend om hun lange sporen, zijn vaak zeer helder en eerder traag. Om meteoren waar te nemen, heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.

Zomerdriehoek

In de maand juli kunnen we ook een bekend 'asterisme' aan de sterrenhemel zien. Een asterisme is een groepering van sterren die samen een figuur vormen. Deze denkbeeldige figuur behoort niet tot de officiële sterrenbeelden maar wordt vaak gebruikt als hulpmiddel bij het waarnemen.Van alle asterismen is de zogeheten 'Zomerdriehoek' wellicht één van de bekendste en vaakst gebruikte. Deze figuur heeft, met enige verbeelding, de vorm van een gelijkbenige driehoek die wordt gevormd door de heldere sterren Wega in het sterrenbeeld Lier, Deneb in het sterrenbeeld Zwaan en Altair in het sterrenbeeld Arend. Zoals zijn naam al doet vermoeden, is de Zomerdriehoek duidelijk waarneembaar gedurende de zomermaanden aan de noordelijke sterrenhemel. De top van de driehoek wijst naar het noorden. In 1816 verbond de Duitse astronoom Johann Elert Bode voor het eerst de drie sterren met elkaar met denkbeeldige lijnen maar hij kleefde er toen geen naam op. De Oostenrijkse sterrenkundige Joseph Johann Littrow was de eerste die in 1866 uiteindelijk deze drie heldere sterren in zijn atlas bestempelde als 'opvallende driehoek'. In het begin van de 20ste eeuw werd deze denkbeeldige driehoek aan de noordelijke sterrenhemel ook nog beschreven door sterrenkundigen zoals onder andere Oswald Thomas die het omschreef als 'Großes Dreieck'. Uiteindelijk werd de naam 'Zomerdriehoek' in de jaren '50 pas echt bekend en populair toen de bekende Britse amateur-astronoom Sir Patrick Moore en de Amerikaanse auteur Hans Augusto Rey deze naam gebruikten.

Deep-sky

Ondanks de korte nachten is de maand juli zeer geschikt om de open sterrenhoop Messier 11 (M11) waar te nemen. Deze prachtige sterrenhoop, die ook de 'Wild Duck Cluster' wordt genoemd, bevindt zich in het sterrenbeeld Schild (Scutum) en heeft een helderheid van magnitude +5,8. Met een goede verrekijker of kleine telescoop kan je deze sterrenhoop, onder goede omstandigheden, al waarnemen. Een andere aanrader voor liefhebbers van deep-sky objecten is de prachtige planetaire nevel Messier 27 (M27). Deze nevel, die ook de 'Halternevel' wordt genoemd, kan je terugvinden in het sterrenbeeld Vosje (Vulpecula) en heeft een helderheid van magnitude +8,1. Ook een andere bekende planetaire nevel, de Ringnevel (M57), kan je in juli goed waarnemen. Deze ringvormige nevel bevindt zich in het sterrenbeeld Lier (Lyra) en heeft een helderheid van magnitude 9. Naast planetaire nevels en bolhopen kan je in de maand juli ook de prachtige Lagunenevel (Messier 8) waarnemen. Deze emissienevel bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en heeft een helderheid van magnitude +6,8. In het centrum van deze nevel bevindt zich de open sterrenhoop NGC 6530. Bij goede omstandigheden is mogelijk om de Lagunenevel al waar te nemen met een krachtig binoculair. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op donderdag 16 juli 2015 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest geschikte moment is voor deep-sky waarnemingen.

Messier 27De prachtige Halternevel (M27) - Foto: Siggi Kohiert

De sterrenbeelden op 15 juli 2015 (23u30)

Sterrenkaart 15 juli 2015 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1980

Het gebeurde toen

De Amerikaanse ruimtesonde Voyager 1 vliegt op een afstand van 124 000 langs de planeet Saturnus. Tijdens deze scheervlucht werd de complexe structuur van het ringenstelsel van Saturnus in beeld gebracht en werd de atmosfeer van Saturnus alsook van de maan Titan onderzocht. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 43

Messier 43
M43 maakt deel uit van de bekende Orionnevel (M42) maar wordt er visueel van gescheiden door enkele donkere nevels. Deze nevel omringd de jonge veranderlijke ster NU Orionis, dat M43…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken