dinsdag, 24 juni 2014 00:00

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in juli 2014? Hot!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(5 stemmen)
Waarnemen met telescoop en binoculair Waarnemen met telescoop en binoculair Foto: IAU

Ondanks het feit dat de maand juli gekend staat om zijn 'grijze nachten' (doordat de Zon niet volledig ondergaat, wordt het niet volledig donker) zijn er toch enkele leuke nachtelijke hemelverschijnselen te zien. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er aan de sterrenhemel te zien is in juli 2014.

De planeten en de Maan

De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, tevens ook de planeet het dichtst bij de Zon, bereikt op 12 juli 2014 zijn grootste westelijke elongatie waardoor Mercurius 's ochtends goed waarneembaar is. De planeet, die een schijnbare diameter heeft van 7,9", heeft op dat moment een helderheid van magnitude +0,6 en is voor 35% verlicht. Tot 25 juli 2014 wordt deze steeds helderder en staat Mercurius op meer dan 15° van de Zon. De tweede planeet uit ons zonnestelsel, gezien vanaf de Zon, is Venus. Deze zogeheten 'binnenplaneet' komt in juli 2014 ongeveer twee uur voor de Zon op en is dus een 'morgenster'. Venus kunnen we terugvinden in het oostnoordoosten. Mars is in juli 2014, net als de prachtige planeet Saturnus, 's avonds goed te zien aan de sterrenhemel. Terwijl je Mars kan terugvinden in het sterrenbeeld Maagd (Virgo) kan je Saturnus waarnemen in het sterrenbeeld Weegschaal (Libra). Ondanks het feit dat hun zichtbaarheid afneemt, blijven dit boeiende planeten om waar te nemen met een binoculair of telescoop. Op zondag 13 juli 2014 kunnen we ook een mooie samenstand zien van de planeet Mars met de ster Spica in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Beide objecten bevinden zich omstreeks 23u45 op slechts 1,3° van elkaar boven de westzuidwestelijke horizon op een hoogte van ongeveer 8°. Op dat moment heeft Mars een helderheid van magnitude +0,4. De planeten Uranus en Neptunus kunnen we in juli 2014 terugvinden in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius) en hebben een helderheid van magnitude +6 en +7,7. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, is in juli 2014 niet zichtbaar. Op zaterdag 12 juli is het Volle Maan.

Pluto in oppositie

Een hemelobject waar we het zelden over hebben, is de dwergplaneet Pluto. Zo is Pluto op vrijdag 4 juli 2014 in oppositie met de Zon. Voor een waarnemer op Aarde betekend dit dat Pluto op dat moment tegenover de Zon aan de hemel staat en dat deze vrijwel de hele nacht zichtbaar is. Pluto kan je terugvinden in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en deze ex-planeet heeft op dat moment een helderheid van magnitude +14. Om de dwergplaneet, dat zich in de buitenste regionen van ons zonnestelsel bevindt, te kunnen waarnemen, heb je een krachtige telescoop nodig met een diameter van minstens twintig centimeter. Eenmaal je Pluto hebt gevonden, zal je merken dat dit niet veel groter is dan een zwak stipje. Ook al Pluto niet meteen een object bestemd voor kleine telescopen of beginnende amateur-astronomen, toch kan het opzoeken van deze dwergplaneet een boeiende uitdaging zijn!

Meteorenzwermen

Ook in de maand juli kan men, bij heldere weersomstandigheden, genieten van enkele interessante meteorenzwermen die voor zogenaamde 'vallende sterren' zorgen. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 100 kilometer verdampen. Zo bereikt op zaterdag 19 juli 2014 de meteorenzwerm Cygniden rond 18u00 uur zijn maximum en staat het radiant van deze zwerm op dat moment het hoogst aan de hemel in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus). Bij ideale weersomstandigheden kan men dan ongeveer drie meteoren per uur zien. Eind juli, tussen 24 en 31 juli, kan men dan weer Delta-Aquariden meteoren zien. Het radiant van deze meteorenzwerm bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius). Bij ideale omstandigheden kan men, tijdens het maximum op 28 juli, een tiental meteoren per uur waarnemen. Doordat het radiant op het moment van maximum slechts 19° boven de zuidzuidoostelijke horizon staat, is de kans groot dat we minder meteoren van deze zwerm gaan te zien krijgen. Deze meteoren zijn gekend om hun lange sporen, zijn vaak zeer helder en eerder traag. Om meteoren waar te nemen, heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.

Zomerdriehoek

In de maand juli kunnen we ook een bekend 'asterisme' aan de sterrenhemel zien. Een asterisme is een groepering van sterren die samen een figuur vormen. Deze denkbeeldige figuur behoort niet tot de officiële sterrenbeelden maar wordt vaak gebruikt als hulpmiddel bij het waarnemen.Van alle asterismen is de zogeheten 'Zomerdriehoek' wellicht één van de bekendste en vaakst gebruikte. Deze figuur heeft, met enige verbeelding, de vorm van een gelijkbenige driehoek die wordt gevormd door de heldere sterren Wega in het sterrenbeeld Lier, Deneb in het sterrenbeeld Zwaan en Altair in het sterrenbeeld Arend. Zoals zijn naam al doet vermoeden, is de Zomerdriehoek duidelijk waarneembaar gedurende de zomermaanden aan de noordelijke sterrenhemel. De top van de driehoek wijst naar het noorden. In 1816 verbond de Duitse astronoom Johann Elert Bode voor het eerst de drie sterren met elkaar met denkbeeldige lijnen maar hij kleefde er toen geen naam op. De Oostenrijkse sterrenkundige Joseph Johann Littrow was de eerste die in 1866 uiteindelijk deze drie heldere sterren in zijn atlas bestempelde als 'opvallende driehoek'. In het begin van de 20ste eeuw werd deze denkbeeldige driehoek aan de noordelijke sterrenhemel ook nog beschreven door sterrenkundigen zoals onder andere Oswald Thomas die het omschreef als 'Großes Dreieck'. Uiteindelijk werd de naam 'Zomerdriehoek' in de jaren '50 pas echt bekend en populair toen de bekende Britse amateur-astronoom Sir Patrick Moore en de Amerikaanse auteur Hans Augusto Rey deze naam gebruikten.

Deep-sky objecten

Ondanks de korte nachten is de maand juli zeer geschikt om de open sterrenhoop Messier 11 (M11) waar te nemen. Deze prachtige sterrenhoop, die ook de 'Wild Duck Cluster' wordt genoemd, bevindt zich in het sterrenbeeld Schild (Scutum) en heeft een helderheid van magnitude +5,8. Met een goede verrekijker of kleine telescoop kan je deze sterrenhoop, onder goede omstandigheden, al waarnemen. Een andere aanrader voor liefhebbers van deep-sky objecten is de prachtige planetaire nevel Messier 27 (M27). Deze nevel, die ook de 'Halternevel' wordt genoemd, kan je terugvinden in het sterrenbeeld Vosje (Vulpecula) en heeft een helderheid van magnitude +8,1. Ook een andere bekende planetaire nevel, de Ringnevel (M57), kan je in juli goed waarnemen. Deze ringvormige nevel bevindt zich in het sterrenbeeld Lier (Lyra) en heeft een helderheid van magnitude 9. Naast planetaire nevels en bolhopen kan je in de maand juli ook de prachtige Lagunenevel (Messier 8) waarnemen. Deze emissienevel bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en heeft een helderheid van magnitude +6,8. In het centrum van deze nevel bevindt zich de open sterrenhoop NGC 6530. Bij goede omstandigheden is mogelijk om de Lagunenevel al waar te nemen met een krachtig binoculair. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op zondag 27 juli 2014 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest geschikte moment is voor deep-sky waarnemingen.

De sterrenbeelden op 15 juli 2014 (23u00)

Sterrenkaart 15 juni 2014

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1959

Het gebeurde toen

Vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida wordt de Amerikaanse satelliet Vanguard 3 in de ruimte gebracht. Vanguard 3 was uitgerust met een magnetometer, röntgendetectors en detectors voor het opsporen van micrometeorieten, het bestuderen van het magnetisch veld van de Aarde en het meten van effect van röntgenstraling van de zon op de dampkring. Na 83 dagen te hebben gefunctioneerd, ontving men van Vanguard 3 geen signalen meer. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

NGC 2261

NGC 2261
NGC 2261 is een prachtige reflectienevel in het sterrenbeeld Monoceros (Eenhoorn) dat ook bekend is onder de naam 'Hubble's Variable Nebula'. Deze nevel, met een magnitude van 11, heeft een…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

96%

Sociale netwerken