woensdag, 26 november 2014 00:00

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in december 2014? Hot!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(8 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in december 2014?

Op 1 december start de weerkundige winter. De maand december wordt in de volksmond dan ook wel de ‘donkere maand’ of ‘wintermaand’ genoemd en is voor veel amateur-astronomen één van de betere maanden om met de telescoop naar buiten te gaan. Eén van de hoogtepunten in december is ongetwijfeld de Geminiden meteorenzwerm. Ontdek via dit uitgebreid artikel wat er allemaal te zien is aan de sterrenhemel in december 2014.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, Mercurius, is in december 2014 niet waarneembaar. Deze planeet, die zich het dichtst bij de Zon bevindt, is op 8 december 2014 in bovenconjunctie met onze ster. Een planeet als Mercurius is in bovenconjunctie wanneer deze zich, vanaf de Aarde gezien, achter de Zon langs beweegt. De laatste dagen van december kan men, net na zonsondergang, de planeet Venus waarnemen boven de zuidwestelijke horizon. De tweede planeet uit ons zonnestelsel, gezien vanaf de Zon, gaat op 21 december 57 minuten na de Zon onder. De planeet Mars, waar tal van ruimtetuigen rondcirkelen en waar robotwagens op rijden, gaat in december van dit jaar 3,5 uur na de Zon pas onder waardoor we deze fascinerende planeet 's avonds kunnen waarnemen in het sterrenbeeld Steenbok (Capricornus). Mars heeft op dat moment een helderheid van magnitude +1,2. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, komt in december 2014 steeds vroeger op en is een groot deel van de nacht zichtbaar in het sterrenbeeld Leeuw (Leo) als een helder object. Jupiter bevindt zich 7° of 8° ten westen van de ster Regulus en heeft een helderheid van magnitude -1,9. In de nacht van donderdag 4 op vrijdag 5 december 2014 kunnen we ook alle Galileïsche manen (Io, Europa, Callisto en Ganymedes) ten oosten van Jupiter zien. In de nacht van 26 op 27 december 2014 kunnen we dan weer mooi de overgang zien van de Jupitermaan Io en de schaduw van Io over de planeetschijf van Jupiter. De schaduwovergang start omstreeks 22u00 en Jupiter bevindt zich op dat moment ongeveer 16° boven de horizon. De planeet met het prachtige ringenstelsel, Saturnus, is vanaf 5 december 2014 opnieuw aan de ochtendhemel te zien. Zo kunnen we deze prachtige planeet boven de zuidoostelijke horizon terugvinden in het sterrenbeeld Weegschaal (Libra) en komt deze vanaf 13 december 2014 al meer dan twee uur voor de Zon op. Eind december 2014 heeft Saturnus een helderheid van magnitude +0,7. De twee verste planeten uit ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, zijn heel het jaar terug te vinden in het sterrenbeeld Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius) en hebben een helderheid van magnitude 6 (Uranus) en 7,7 (Neptunus). Op zaterdag 6 december 2014 is het Volle Maan.

Planetoïden in oppositie

Eén van de planetoïden die in december 2014 in oppositie is met de Zon is de planetoïde 23 Thalia. Deze ruimterots, die werd genoemd naar de muze van de komedie uit de Griekse mythologie, werd op 15 december 1852 ontdekt door de Britse astronoom John Russell Hind en draait om de Zon in een sterk ellipsvormige baan, waarbij de afstand tot de zon varieert tussen de 3,24 en 2,62 AE (Astronomische Eenheden). Op 3 december 2014 is de planetoïde 23 Thalia in oppositie en kunnen we dit kleine hemellichaam terugvinden in het sterrenbeeld Stier (Taurus), 7° ten noorden van de heldere ster Aldebaran. Op dat moment heeft 23 Thalia een helderheid van magnitude +9,2 waardoor deze enkel zichtbaar is met een grote telescoop. De planetoïde 23 Thalia behoort tot de S-type planetoïden die voornamelijk uit magnesium- en ijzerhoudende silicaten bestaan. Een tweede planetoïde die in december 2014 in oppositie is, is 10 Hygiea. Zo kunnen we deze 400 kilometer grote ruimterots op 30 december 2014 terugvinden in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini) en bedraagt de afstand tot de Aarde ongeveer 2,39 AE. Deze planetoïde, die werd genoemd naar de Griekse godin van de gezondheid, werd op 12 april 1849 ontdekt door de Italiaanse astronoom Annibale de Gasparis in de sterrenwacht van Napels. Het is de op vier na grootste planetoïde uit de planetoïdengordel en is de grootste planetoïde van het C-type. Deze type van planetoïden worden gekenmerkt door hun donker oppervlak en zijn koolstofrijk. Op het moment van zijn oppositie heeft 10 Hygiea een helderheid van magnitude +10 waardoor deze enkel zichtbaar is met grotere telescopen.

Geminiden en Ursiden meteoren

De maand december is niet enkel gekend om Kerstmis maar het is ook de maand waarin we kunnen genieten van de prachtige Geminiden meteorenzwerm. Onder kenners worden de Geminiden omschreven als één van de mooiste jaarlijkse meteorenzwermen die het zeker waard zijn om de koude nachten voor enkele uren te trotseren. Op zaterdag 14 december 2014 bereikt de bekende meteorenzwerm Geminiden omstreeks 10u00 zijn maximum. Rond 02u30 Belgische tijd bevindt het radiant van deze meteorenzwerm zich aan het hoogste punt aan de hemel (70°) in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini). Het radiant is het punt aan de sterrenhemel waaruit meteoren lijken te komen. Onder goede omstandigheden, (geen storende lichtvervuiling of storend Maanlicht) kan men van de Geminiden meteorenzwerm meer dan honderd meteoren per uur verwachten. Doordat de Maan op 14 december 2014 al voor middernacht opkomt en voor 55% is verlicht, kan deze storend werken. Hierdoor zal men in onze streken wellicht niet meer dan vijftig meteoren per uur zien. De Geminiden meteoren worden omschreven als zeer snel, helder en hebben vaak korte sporen. De Geminiden meteorenzwerm heeft ook een relatief korte piek en vaak kan men de dagen rond het maximum ook al Geminiden meteoren waarnemen. Meteoren worden in de volksmond ook wel 'vallende sterren' genoemd. In werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van 80 tot 120 kilometer verdampen. De Geminiden worden veroorzaakt door stofdeeltjes die afkomstig zijn van planetoïde Phaethon. De dagen rond 22 december zijn ook nog meteoren te zien afkomstig van de Ursiden meteorenzwerm. Rond 09u00 Belgische tijd bevindt het radiant van deze zwerm zich aan het hoogste punt (op 64°) aan de hemel in het sterrenbeeld Kleine Beer. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm ongeveer een tiental meteoren per uur te zien. Om meteoren waar te nemen heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.

Deep-sky

De maand december is voor de meer gevorderde amateur-astronoom zeer geschikt om om de nevel NGC 1990 waar te nemen. Deze reflectienevel bevindt zich in het sterrenbeeld Orion en heeft een schijnbare afmeting van 50,0’. Het object werd in 1786 ontdekt door William Herschel. Doordat dit een zwak en contrastarm object is, heeft men echter een behoorlijke telescoop nodig om iets van details te kunnen zien. Een andere prachtige nevel in het sterrenbeeld Orion is M42 (zie foto). Deze nevel, die ook gekend is als de ‘Grote Orionnevel’ is één van de meest bekende en waargenomen deep-sky objecten en is bij goede omstandigheden zelfs al te zien met het blote oog of een verrekijker. Dit prachtige object is makkelijk terug te vinden aan de sterrenhemel aangezien het met het blote oog te zien is als een wazige vlek net onder de drie gordelsterren van Orion. M42 heeft een magnitude van 4,0 en zijn schijnbare afmeting bedraagt 66,0’. Deze prachtige, door jonge sterren, verlichte nevel bevindt zich op een afstand van 1 350 lichtjaar van de Aarde. De bekende Orionnevel wordt door zowel beginnende alsook ervaren waarnemers telkens opnieuw waargenomen. De meest beginnende waarnemers zijn echter wel vaak teleurgesteld aangezien ze een beeld verwachten van dit object zoals op de extreem langbelichte foto's die we kunnen zien in boeken en op het internet. Enkel het visueel beeld in grote telescopen benaderd deze indruk. Toch is M42 een prachtig object om waar te nemen, vooral wanneer men dat gedetailleerd doet. In een binoculair ziet men een zwakke waas rond een ster van vierde magnitude. In een kleine telescoop ziet men dan weer een lichtgroene waas zonder veel extra details. Naarmate de kijkeropening toeneemt, ziet men talloze lichte en donkere nevels die chaotisch verspreid zijn over de nevel. Nog een nevel die in de maand december in het sterrenbeeld Orion goed waar te nemen is, is NGC 2024. Deze emissienevel is ook gekend als de ‘Vlamnevel’ en bevindt zich op een afstand van 1 500 lichtjaar van de Aarde. Dit object heeft een schijnbare afmeting van 30,0’. Het spreekt voor zich dat men het best deep-sky objecten waarneemt in de periode rond Nieuwe Maan (maandag 22 december 2014) aangezien men dan geen hinder heeft van storend Maanlicht.

De sterrenbeelden op 15 december 2014 (23u30)

Sterrenkaart 15 november 2014 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1977

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Russische Prognoz 6 satelliet in de ruimte gebracht. Vanuit zijn hoge elliptische baan om de Aarde voert dit ruimtetuig onderzoek uit naar het effect van straling van de Zon op de magnetosfeer.

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 26

Messier 26
M26 is een redelijk compacte maar rijke open sterrenhoop in het sterrenbeeld Scutum (Schild). Het is één van de minst spectaculaire clusters uit de Messiercatalogus omdat het object grotendeels wordt…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

96%

Sociale netwerken