zaterdag, 25 juli 2015 22:13

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in augustus 2015? Hot!

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(3 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in augustus 2015? Foto: Greg McCown

De achtste maand van het jaar in de gregoriaanse kalender werd genoemd naar de princeps Gaius Iulius Caesar Octavianus (Augustus) en behoort onder amateur-astronomen nog steeds tot de zogeheten 'grijze nachten' (doordat de Zon niet volledig ondergaat, wordt het niet volledig donker). Toch zijn er in augustus 2015 enkele leuke nachtelijke hemelverschijnselen te zien. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er aan de sterrenhemel te zien is in augustus 2015.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

In augustus 2015 kunnen we de planeet die zich het dichtst bij de Zon bevindt, Mercurius, niet met het blote oog waarnemen. De tweede planeet, Venus, is in augustus 2015 eveneens niet meer te zien met het blote oog. De laatste dagen van augustus verschijnt Venus terug 's morgens aan de oostelijke hemel in het sterrenbeeld Kreeft (Cancer). Mars, de planeet die gekend is om zijn rood-oranje kleur, kunnen we in augustus 2015 's morgens terug waarnemen in het oostnoordoosten. Mars heeft op dat moment een schijnbare helderheid van magnitude +2,0. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, is op 26 augustus 2015, in conjunctie met de Zon en is niet meer zichtbaar. Saturnus, de prachtige planeet met zijn ringenstelsel, kunnen we 's avonds in het zuidwesten terugvinden in het sterrenbeeld Weegschaal . (Libra) en heeft een schijnbare helderheid van magnitude +0,7. De twee verste planeten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, vinden we in 2015 terug in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Deze gasplaneten hebben een helderheid van magnitude +6,2 (Uranus) en +7,8 (Neptunus) waardoor deze enkel zichtbaar zijn met een telescoop. Op zaterdag 29 augustus 2015 is het volle Maan. Op donderdag 13 augustus 2015 kunnen we onder gunstige omstandigheden de laatste maansikkel zien voor de volgende Nieuwe Maan. De Maan is op dat moment voor 2,1% verlicht bevindt zich ongeveer 3,1° boven de horizon.

Samenstanden

Astrofotografen zijn vaak dol op samenstanden van verschillende hemelobjecten. Elke maand kunnen we aan de sterrenhemel dan ook enkele leuke samenstanden terugvinden tussen de Maan met heldere sterren en/of planeten. Zo kunnen we op woensdag 19 augustus de Maan 3,2° ten noorden van de ster Spica terugvinden in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Omstreeks 22u00 bevindt het tweetal zich ten westzuidwesten op een hoogte van ongeveer 4° boven de horizon, 3,3° van elkaar verwijderd. De Maan is op dat moment voor 23% verlicht. Enkele dagen later, op 22 augustus 2015, kunnen we de Maan 1,7° ten noorden van de prachtige planeet saturnus terugvinden. Beide objecten bevinden zich op dat moment in het sterrenbeeld Weegschaal en staan omstreeks 21u15 ongeveer 17° boven de zuidzuidwestelijke horizon. De Maan is op dat moment voor 50% verlicht.

Planetoïden in oppositie

De planetoïde 21 Lutetia is op 15 augustus 2015 in oppositie. Deze honderd kilometer grote planetoïde kunnen we op dat moment terugvinden in het sterrenbeeld Steenbok (Capricornus) en heeft een schijnbare helderheid van magnitude +9,2. Hierdoor is deze mini-planeet enkel waarneembaar met grotere telescopen. Lutetia bereikt tijdens haar oppositie een maximale hoogte boven de horizon van ongeveer 19°. De planetoïde 21 Lutetia werd op 15 november 1852 ontdekt vanaf zijn balkon in Parijs door de Duits-Franse amateur-sterrenkundige Hermann Goldschmidt. In juli 2010 passeerde de Europese ruimtesonde Rosetta Lutetia op een afstand van 3160 kilometer met een snelheid van 15 km/s. De sonde was onderweg naar de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Lutetia heeft een ellipsvormige baan om de Zon waarin ze een variërende afstand tussen de 2,0 en 2,9 astronomische eenheden tot de Zon heeft en vertoont eigenschappen van zowel C- als M-type planetoïden.

Perseïden meteorenzwerm

Augustus 2015 is om meerdere redenen een drukke maand voor amateur-astronomen. De belangrijkste reden hiervan is ongetwijfeld de jaarlijkse verschijning van waarschijnlijk de bekendste en één van de fraaiste meteorenzwermen: de Perseïden. Deze meteorenzwerm bereikt ieder jaar een maximum in de nacht van 12 op 13 augustus waarbij wel 80 meteoren (in de volksmond ook wel 'vallende sterren' genoemd) in slechts één uur kunnen verschijnen onder goede weers- en luchtomstandigheden. Meteoren zijn stofdeeltjes die opbranden in de atmosfeer op ongeveer 100 km boven het Aardoppervlak waar ze een nalichtend spoor achterlaten. De meteoren van de Perseïdenzwerm verschijnen vanuit het sterrenbeeld Perseus, dicht bij de ster η Persei die zich nabij bij de grens van het sterrenbeeld Cassiopeia (de bekende W-vorm aan de sterrenhemel) bevindt. Dit wordt ook wel de 'radiant' genoemd. Rond 23u00 in de nacht van 12 op 13 augustus bevindt het sterrenbeeld zich laag boven de noordoostelijke horizon waarbij het sterrenbeeld doorheen de loop van uren steeds hoger aan de hemel klimt. De Maan is dit jaar op dat moment voor slechts 3% verlicht waardoor deze geen storende factor is. Het beste moment om de Perseïden waar te nemen is in de nacht van 12 op 13 augustus omstreeks 03u30 aangezien de radiant zich dan op 58° boven de horizon bevindt. Perseïden zijn snelle en heldere meteoren afkomstig van de komeet Swift-Tuttle die ontdekt werd in 1862 door zowel Lewis Swift als Horace Parnell Tuttle.

Zomerdriehoek

In de maanden juli en augustus kunnen we ook een bekend 'asterisme' aan de sterrenhemel zien. Een asterisme is een groepering van sterren die samen een figuur vormen. Deze denkbeeldige figuur behoort niet tot de officiële sterrenbeelden maar wordt vaak gebruikt als hulpmiddel bij het waarnemen.Van alle asterismen is de zogeheten 'Zomerdriehoek' wellicht één van de bekendste en vaakst gebruikte. Deze figuur heeft, met enige verbeelding, de vorm van een gelijkbenige driehoek die wordt gevormd door de heldere sterren Wega in het sterrenbeeld Lier, Deneb in het sterrenbeeld Zwaan en Altair in het sterrenbeeld Arend. Zoals zijn naam al doet vermoeden, is de Zomerdriehoek duidelijk waarneembaar gedurende de zomermaanden aan de noordelijke sterrenhemel. De top van de driehoek wijst naar het noorden. In 1816 verbond de Duitse astronoom Johann Elert Bode voor het eerst de drie sterren met elkaar met denkbeeldige lijnen maar hij kleefde er toen geen naam op. De Oostenrijkse sterrenkundige Joseph Johann Littrow was de eerste die in 1866 uiteindelijk deze drie heldere sterren in zijn atlas bestempelde als 'opvallende driehoek'. In het begin van de 20ste eeuw werd deze denkbeeldige driehoek aan de noordelijke sterrenhemel ook nog beschreven door sterrenkundigen zoals onder andere Oswald Thomas die het omschreef als 'Großes Dreieck'. Uiteindelijk werd de naam 'Zomerdriehoek' in de jaren '50 pas echt bekend en populair toen de bekende Britse amateur-astronoom Sir Patrick Moore en de Amerikaanse auteur Hans Augusto Rey deze naam gebruikten.

Deep-sky

Ondanks de korte en 'grijze' nachten kunnen we in de maand augustus toch genieten van enkele mooie deep-sky objecten. Zo is augustus een goede maand om de zogeheten 'Sluiernevel' (NGC 6992) waar te nemen. Deze prachtige nevel bevindt zich in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus) en bereikt op maandag 4 augustus 2014 zijn grootste hoogte (70° boven de horizon). Doordat deze nevel een zwak en contrastarm object is, heb je voor het waarnemen ervan een behoorlijke telescoop nodig. Ook de zogenaamde 'Saturnusnevel' (NGC 7009) kan je in augustus goed waarnemen. Deze prachtige planetaire nevel kan je terugvinden in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius) en heeft een helderheid van magnitude +8. Op woensdag 6 augustus 2014 komt dit object om 20u45 op en staat het om 01u50 het hoogst aan de nachtelijke hemel (27° boven de horizon). Bij een heldere nacht en goede omstandigheden kan je de Saturnusnevel al waarnemen met een goede verrekijker maar om details te zien heb je echter een telescoop nodig. Augustus is ook de ideale maand om de prachtige bolhopen M2 en M15 waar te nemen met een goede verrekijker of telescoop. Deze bolvormige sterrenhopen kan je terugvinden in het sterrenbeeld Waterman (Aquarius) en Pegasus (Pegasus) en hebben een helderheid van magnitude +6,5 en +6,4. Een derde bolvormige sterrenhoop, M30 in het sterrenbeeld Steenbok, kan je eveneens in augustus goed waarnemen. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op vrijdag 14 augustus 2015 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest geschikte moment is voor deep-sky waarnemingen.

Messier 2Messier 2 - Foto: Siggi Kohlert

De sterrenbeelden op 15 augustus 2015 (23u30)

Sterrenkaart 15 juli 2015 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1963

Het gebeurde toen

De Amerikaanse testpiloot Joseph A. Walker vliegt met het X-15 raketvliegtuig tot op een hoogte van 106 kilometer. Hierdoor is Walker nu ook officieel een 'astronaut'. Dit was de eerste maal dat het X-15 raketvliegtuig zich officieel in de ruimte begaf. Foto: USAF

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

StarNights 2019
30 augustus 2019 tot 01 september 2019
Meer Evenementen

Messier 110

Messier 110
M110 is het laatste object in de catalogus van de Franse kometenjager Charles Messier. Het is tevens een satellietstelsel van het bekende Andromedasterrenstelsel (M31), samen met M32, NGC 185 en…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken