dinsdag, 24 maart 2015 18:31

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in april 2015? Hot!

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(9 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in april 2015?

De vierde maand van het nieuwe jaar wordt in de volksmond ook wel 'grasmaand', 'pasmaand' of 'eiermaand' genoemd. Voor amateur-astronomen is april 2015 een zeer interessante maand doordat we de planeten Mercurius, Venus en Jupiter goed kunnen waarnemen en we kunnen genieten van de Lyriden meteorenzwerm. In dit uitgebreid artikel wordt een overzicht gegeven van wat er zoal aan de sterrenhemel te zien is in april 2015.

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan en de planeten

De planeet die zich het dichtst bij onze ster bevindt, Mercurius, is vanaf 20 april tot ongeveer 16 mei 2015 's avonds waarneembaar in het westen. Zo heeft Mercurius in april 2015 een helderheid van magnitude -1 waardoor deze zeer goed zichtbaar is aan de sterrenhemel. De tweede planeet in ons zonnestelsel, gezien vanaf de Zon, prijkt 's avonds tussen het westen en het noordwesten aan de hemel in de sterrenbeelden Ram (Aries) en Stier (Taurus). Venus gaat eind april pas vier uur na de Zon onder waardoor deze zeer goed waarneembaar is. In april 2015 heeft Venus een schijnbare helderheid van magnitude -3,5. Mars, ook wel de 'rode' of 'oranje' planeet genoemd omwille van zijn kleur, verdwijnt in april 2015 langzaam in de avondschemering boven de westelijke horizon. Vanaf half april gaat Mars minder dan anderhalf uur na de Zon onder. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om Mars waar te nemen. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, is in april 2015 's avonds goed zichtbaar in het sterrenbeeld Kreeft (Cancer). In het begin van de nacht kunnen we Jupiter hoog in het zuiden of het zuidwesten aantreffen waarna de gasplaneet lang na middernacht ondergaat in het noordwesten. Op 1 april 2015 vinden we alle grote Jupitermanen terug ten westen van de planeetschijf. Vanaf Jupiter gezien zijn dit Europa, Io, Callisto en Ganymedes. Op 11 april kunnen we vier grootste manen van Jupiter, de zogeheten 'Galileïsche manen', dan weer ten westen van de planeetschijf terugvinden. Jupiter vinden we op dat moment 46° boven de zuidwestelijke horizon terug in het sterrenbeeld Kreeft (Cancer). Saturnus, de mooiste planeet uit ons zonnestelsel omwille van haar opvallende ringen, is in april 2015 het tweede deel van de nacht zichtbaar in het sterrenbeeld Schorpioen (Scorpio) waar we de planeet op 9° van de ster Antares kunnen terugvinden. In april 2015 heeft Saturnus een schijnbare helderheid van magnitude +0,5. De twee verste planeten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, vinden we in 2015 terug in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Deze gasplaneten hebben een helderheid van magnitude +6,2 (Uranus) en +7,8 (Neptunus) waardoor deze enkel zichtbaar zijn met een telescoop. Op zaterdag 18 april 2015 is het nieuwe Maan. 

Samenstanden

Astrofotografen zijn vaak dol op samenstanden van verschillende hemelobjecten. Elke maand kunnen we aan de sterrenhemel dan ook enkele leuke samenstanden terugvinden tussen de Maan met sterren en/of planeten. Zo kunnen we op 11 april 2015 de planeet Venus op 2,5° terugvinden van de bekende open sterrenhoop de Plejaden (M45) in het sterrenbeeld Stier (Taurus). Tijdens de dichtste nadering bevinden de objecten zich 22° boven de westelijke horizon. De helderheid van de planeet Venus bedraagt op dat moment magnitude -3,5. Een andere mooie samenstand vindt op 19 april 2015 plaats. Op die dag bevindt de Maan, die slechts 1% is verlicht, zich 's avonds slechts 4° ten zuiden van de planeet Mars. Doordat beide objecten zich in het westnoordwesten op een hoogte van slechts 6° boven de horizon bevinden en de Zon nog maar net onder is, is deze samenstand moeilijk waar te nemen.

Planetoïden in oppositie

Op maandag 20 april 2015 is de planetoïde 20 Massalia in oppositie met de Zon. Op dat moment bevindt de planetoïde zich in het sterrenbeeld Maagd (Virgo) en heeft deze een schijnbare helderheid van magnitude +9,3. Deze planetoïde is dan ook enkel zichtbaar met grotere telescopen. Massalia werd op 19 september 1852 ontdekt door de Italiaanse sterrenkundige Annibale de Gasparis. Onafhankelijk van De Gasparis werd Massalia een nacht later ook ontdekt door de Franse sterrenkundige Jean Chacornac. Uiteindelijk werd deze planetoïde genoemd naar Massalia, wat de Griekse naam is voor de stad Marseille waar Chacornac werkte. Deze ruimterots zou een diameter hebben van 145 kilometer en beweegt zich in een ellipsvormige baan op een gemiddelde afstand van ongeveer 2,41 astronomische eenheden (AE) van de Zon. Enkele dagen later, op 23 april 2015, is ook de planetoïde 11 Parthenope in oppositie. Ook deze planetoïde kunnen we op dat moment terugvinden in het sterrenbeeld Maagd (Virgo) en deze heeft een schijnbare helderheid van magnitude +9,7. Ook om deze planetoïde waar te nemen, heb je een grote telescoop nodig. Net als 20 Massalia werd de planetoïde 11 Parthenope ook ontdekt door de Italiaanse astronoom Annibale de Gasparis. Deze planetoïde werd genoemd naar naar een van de sirenen en stichtster van de stad Napels uit de Griekse mythologie. De planetoïde bevindt zich gemiddeld ongeveer 2,3 astronomische eenheden van de Zon en heeft een diameter van ongeveer 162 kilometer. Parthenope behoort officieel tot de S-type planetoïden wat wil zeggen dat deze een relatief helder oppervlak heeft bestaande uit silicaten en metalen.

Lyriden meteorenzwerm

Van ongeveer 19 april tot 25 april 2015 kan men aan de sterrenhemel de Lyriden meteoren waarnemen. Dit is een meteorenzwerm met een radiant gelegen in het sterrenbeeld Lyra (Lier). Het radiant van een meteorenzwerm is het punt aan de sterrenhemel waaruit meteoren lijken te komen. Het maximum van de meteorenzwerm valt dit jaar op 23 april 2015 en het radiant van deze zwerm bevindt zich op dat moment op ongeveer 71° hoogte. Tijdens het maximum van deze meteorenzwerm kunnen onder perfecte lucht- en weersomstandigheden ongeveer vijftien meteoren per uur worden geteld. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 100 kilometer verdampen. Op de dag van het maximum is de maanschijf voor ongeveer 20% verlicht en gaat deze al kort na middernacht onder. Deze meteorenzwerm wordt gekenmerkt door snelle en heldere meteoren.

Deep-sky

Deze maand is het sterrenbeeld uit de Dierenriem Leo (Leeuw) zeer goed waar te nemen en bijgevolg ook de mooie sterrenstelsels die het sterrenbeeld herbergt. Onder het zogheten 'lentetrapezium' (asterisme gevormd door de vier helderste sterrenbeelden van Leo) bevinden zich een groot aantal Messierobjecten: het gaat om M65, M66, M95, M96 en M105. Al deze objecten zijn sterrenstelsels. M65 en M66 liggen zeer dicht bij elkaar aan de hemel, en in de ruimte zijn beide sterrenstelsels gravitationeel met elkaar verbonden. Deze spiraalsterrenstelsels bevinden zich op een afstand van 35 miljoen lichtjaar van ons en schijnen met respectievelijke magnituden van 9,3 en 8,9, wat een middelgrote amateurtelescoop vereist om visueel zichtbaar te worden. Ook de stelsels uit het groepje M95, M96 en M105 bevinden zich dicht bij elkaar aan de hemel, wat het gemakkelijk maakt voor de amateur-astronoom drie Messierobjecten waar te nemen. M95 is een balkspiraalstelsel. M96 is een gewoon spiraalstelsel en M105 een elliptisch stelsel. De drie sterrenstelsels bevinden zich op een afstand van 38 miljoen lichtjaar en hebben een magnitude van 9,7 (M95), 9,3 (M96) en nog maal 9,3 (M105). April is ook het geschikte moment om de bolvormige sterrenhoop M53 op te zoeken. Deze bolhoop kunnen we terugvinden in het sterrenbeeld Haar van Berenice (Coma Berenices) en heeft een helderheid van magnitude 7,7. Het spreekt voor zich dat men het best deep-sky objecten waarneemt in de periode rond Nieuwe Maan (18 april 2015) aangezien men dan geen hinder heeft van storend Maanlicht.

Messier 95 & 96De twee sterrenstelsels M95 en M96 in het sterrenbeeld Leeuw (Leo).

De sterrenbeelden op 15 april 2015 (23u30)

Sterrenkaart 15 april 2015 (23u30)

Interessante en nuttige links:

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1966

Het gebeurde toen

Vanop de Cape Canaveral lanceerbasis wordt de Amerikaanse Maanlander Surveyor 2 in de ruimte gebracht. Door het falen van een tussentijdse koerscorrectie werd de controle over het ruimtevaartuig op 22 september verloren. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 83

Messier 83
M83 is een sterrenstelsel in het sterrenbeeld Hydra (Waterslang) dat deels een spiraal en deels een balkspiraalstelsel is. Doordat we het sterrenstelsel langs boven bekijken, zijn de spiraalarmen duidelijk zichtbaar.…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken