vrijdag, 02 januari 2015 10:52

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in 2015? Hot!

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(11 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in 2015? Foto's: Jeff Dai, NASA, Phil Hart, Babak Tafreshi, SONG Telescope

Ieder jaar opnieuw sieren verschillende hemelfenomenen de nachthemel. Alles aan de hemel is voortdurend in verandering: de planeten bewegen tussen de sterrenbeelden door terwijl deze sterrenbeelden op hun beurt doorheen de tijd verdwijnen, en na enkele maanden weer verschijnen aan de sterrenhemel. In dit artikel zullen we het hebben over wat er allemaal aan de sterrenhemel te zien is in 2015.

Planeten

Tot 20 januari 2015 blijft de snelle planeet Mercurius zichtbaar aan de hemel, en is hij terug te vinden boven de zuidwestelijke horizon ’s avonds. Verwar de planeet niet met de veel helderdere planeet Venus, die zich in januari dicht bij de planeet bevindt aan de hemel. Na 20 januari is de planeet amper zichtbaar boven de horizon en het zal maar liefst 3 maanden later zijn, tot 20 april, dat de planeet weer ’s avonds zichtbaar wordt aan de westelijke horizon. De planeet blijft waarneembaar aan de hemel tot half mei, waarbij de planeet minder helder wordt. Eind juni verschijnt de planeet weer boven de horizon, ditmaal in de ochtend, vlak voor zonsopkomst, en blijft de planeet ’s ochtends zichtbaar de eerste dagen van juli. De planeet verdwijnt dan weer en het zal duren tot 10 oktober eer de planeet weer zichtbaar wordt, en is dan vlak voor zonsopkomst zichtbaar aan de oostelijke horizon. De planeet blijft zichtbaar tot 25 oktober 2015 en kan pas opnieuw worden gezien de laatste dagen van het jaar, vanaf 25 december 2015. Er dient opgemerkt te worden dat het sterk aangeraden is Mercurius te observeren met een verrekijker, aangezien de planeet zich vaak in de schemering bevindt en bijgevolg moeilijk zichtbaar is.

De heldere Venus is aan het begin van het jaar ’s avonds zichtbaar aan de zuidwestelijke horizon. Elke dag wordt de planeet helderder en beter zichtbaar aan de hemel. In februari is de planeet in het westen te zien als een zeer helder object. De planeet blijft ’s avonds zichtbaar boven het westen voor lange tijd, en verplaatst zich ’s avonds van het westen naar het noordwesten over de hemel. In juni nadert de heldere planeet Jupiter en begint de helderheid van de planeet af te nemen. In juli staan de planeten Jupiter en Venus vlak bij elkaar en blijven beiden zichtbaar boven het westen tot middernacht. In augustus is de planeet niet zichtbaar, maar in september verschijnt de planeet weer boven de ochtendhorizon. De zichtbaarheid van de planeet en de hoogte van de hemel nemen snel toe. In oktober, november en december is de planeet waar te nemen als een zeer helder hemelobject boven de oostelijke en noordoostelijke ochtendhorizon.

De 'rode planeet' Mars is ’s avonds zichtbaar in het zuidwesten als een oranje stip aan de hemel, maar de zichtbaarheid neemt af naar mate de tijd verstrijkt. Tot april kan men de planeet in zuidwestelijk tot westelijk gebied terugvinden. Eind april verdwijnt de planeet in de zonnegloed en is hij bijgevolg niet waarneembaar. De planeet verschijnt echter weer in augustus aan de ochtendhemel. Hier is hij zichtbaar aan de noordoostelijke hemel, voor zonsopkomst. De planeet wordt helderder en bevindt zich bovendien in september dicht bij de heldere planeet Venus, aan de oostelijke hemel. In oktober is de planeet zichtbaar in het oosten bij de planeten Jupiter en Venus, terwijl de planeet alsmaar beter zichtbaar wordt. Op 17 oktober 2015 staan Mars en Jupiter zeer dicht bij elkaar. Het duo is dan ’s morgens goed te zien. De planeet is in de wintermaanden van 2015 te zien in de sterrenbeelden Leo (Leeuw) en Virgo (Maagd).

De reuzenplaneet Jupiter is de eerste drie maanden van het jaar vrijwel de hele nacht aan te hemel te zien in de sterrenbeelden Leo (Leeuw) en Cancer (Kreeft) en staat rond middernacht in het zuiden. Daarna blijft de planeet zichtbaar tot na middernacht, hoewel de planeet elke dag vroeger onder de horizon verdwijnt. In april en mei kan men de planeet aan de zuidelijke en zuidwestelijke hemel terugvinden na zonsondergang. In juni kan men de planeet aan de westelijke hemel terugvinden, en bovendien nadert de planeet de helderdere planeet Venus. Deze twee heldere planeten staan dan dicht bij elkaar in de buurt en zullen zeker voor een mooie samenstand zorgen. Jupiter, in de buurt van Venus, blijft zichtbaar aan de hemel tot midden juli. De planeet is dan twee maanden niet zichtbaar aan de hemel maar verschijnt terug aan de ochtendhemel midden september en kan daar gevonden worden vlak voor zonsopkomst. De planeet is in oktober te zien boven de oostelijke horizon voor zonsopkomst en komt elke dag vroeger op. Vanaf eind december komt de planeet op voor middernacht.

De planeet met de ringen Saturnus is in januari te vinden aan de zuidoostelijke hemel in de ochtend. De planeet komt elke dag vroeger op en is in april kort na middernacht in het sterrenbeeld Scorpio (Schorpioen) te zien. In mei staat de planeet in oppositie, wat inhoudt dat de planeet de hele nacht waarneembaar is en de grootste helderheid heeft bereikt. Ook in juni blijft de planeet het grootste deel van de nacht zichtbaar aan de hemel. De planeet is in augustus en september ’s avonds laag boven de horizon in het zuidwesten te vinden en verdwijnt midden oktober in de zonnegloed. De planeet zal midden december weer aan de ochtendhemel verschijnen en laag boven de zuidoostelijke horizon waarneembaar zijn.

Meteorenzwermen

Traditioneel luiden de Boötiden, ook wel eens de Quadrantiden genoemd, het nieuwe jaar in. De zwerm bereikt zijn hoogtepunt in de nacht van 3 op 4 januari, waarbij men verwacht dat er een 30 à 40 meteoren zichtbaar zullen zijn per uur. In een normaal jaar zijn er zo’n honderdtal meteoren zichtbaar bij het maximum van de Boötiden, maar dit jaar is de maan bijna volledig verlicht en zal deze dus een flinke stoorzender zijn. De radiant (punt waaruit de meteoren lijken te vertrekken) is gelegen in het sterrenbeeld Boötes (Ossenhoeder) en men observeert het best de meteorenzwerm enkele uren voor zonsopkomst tijdens de ochtend van 4 januari 2015. Kenmerken van deze meteorenzwerm zijn meteoren die lange, blauwe strepen aan de hemel achterlaten. De bekendste meteorenzwerm is wellicht de Perseïden, die in augustus waarneembaar is. De meeste meteoren van deze zwerm zijn te zien in de nacht van 12 op 13 augustus 2015, waarbij uit de radiant in het sterrenbeeld Perseus elke minuut wel een meteoor zou kunnen te zien zijn! Kenmerken van deze meteorenzwerm zijn snelle, heldere meteoren met nalichtende sporen. Ook de meteorenzwerm observeren enkele dagen voor en na het maximum kan de moeite waard zijn, in tegenstelling tot de Boötiden waarbij amper meteoren te zien zijn voor en na het maximum. Eind december is een andere spectaculaire meteorenzwerm te zien: de Geminiden, die gekenmerkt wordt door snelle, heldere, kortsporige en geelachtige meteoren. De maan is onverlicht en zal dus niet storen. De radiant van de meteorenzwerm is gelegen nabij de ster Castor in het sterrenbeeld Gemini (Tweelingen). De meteorenzwerm is het best waarneembaar van 13 tot 15 december 2015, en bij ideale omstandigheden verwacht men zo’n 60 à 90 meteoren per uur.

Eclipsen

In de lage landen is er op 20 maart 2015 een gedeeltelijke zonsverduistering te zien. De eclips begint rond 09u25 en duurt tot ongeveer 11u50 (tijdstip varieert van plaats tot plaats). De Maan zal bij het schuiven voor de Zon ongeveer 80% van de zonneschijf bedekken (percentage hangt af van de breedtegraad). Hoewel 80% van de Zon bedekt is door de maan, is het nog steeds gevaarlijk naar de zon te kijken met het blote oog! Gebruik steeds een eclipsbrilletje of een ander veilig alternatief! In heel Europa is in de nacht van 27 op 28 september 2015 ook een totale maansverduistering te zien. De Maan zal de aardschaduw binnen komen rond 03u10 ’s nachts, zal van 04u10 tot 05u25 totaal verduisterd zijn (maximum rond 04u45) en zal de aardschaduw weer verlaten rond 06u30. Het hele gebeuren vindt plaats bij een maanshoogte van ongeveer 35°(intrede maan in kernschaduw aarde) tot 12° (uittrede maan uit kernschaduw aarde).

OPGELET:

Kijk nooit naar objecten die zich dicht bij de Zon bevinden zonder voldoende bescherming. Kijk nooit door een telescoop, verrekijker of andere optische apparatuur richting de Zon. Dit kan het netvlies onherstelbaar beschadigen met blindheid tot gevolg!

De Maan bedekt Aldebaran

In 2015 kan men in de lage landen driemaal de bedekking van de heldere ster Aldebaran (helderste ster van het sterrenbeeld Taurus) door de Maan observeren. De eerste maal gebeurt dit in de ochtend van 5 september 2015. Kort voor zonsopkomst (rond 06u55) bedekt de Maan Aldebaran, maar de wederverschijning van Aldebaran zal overdag plaatsvinden en bijgevolg niet waarneembaar zijn. De tweede bedekking zal op 29 oktober 2015 plaatsvinden, waarbij Aldebaran rond 22u45 achter de maanrand zal verdwijnen en opnieuw tevoorschijn zal komen rond 23u50. De derde bedekking vindt plaats op 23 december 2015 rond 19u10 en de ster komt terug tevoorschijn rond 20u15. Het is aangeraden om bij de observatie van de sterbedekkingen steeds een verrekijker of een kleine telescoop te gebruiken, aangezien de ster slecht zichtbaar zou kunnen zijn doordat hij overschenen wordt door het maanlicht of het schemerlicht.

Joeri De Ro

Medewerker van Spacepage en Poollicht.be.
Redacteur sterrenkunde, hemelverschijnselen en ruimteweer

Website: www.sky-observing.blogspot.be

Dit gebeurde vandaag in 1966

Het gebeurde toen

Vanop het Kennedy Space Center in Florida wordt de Gemini 10 ruimtecapsule gelanceerd met aan boord de twee astronauten John W. Young en Michael Collins. Collins voert tijdens deze ruimtevlucht een ruimtewandeling uit waarbij hij ondermeer een fotocamera kwijtraakt. De Gemini 10 ruimtecapsule koppelt zich tijdens deze missie ook aan Agena rakettrap. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

StarNights 2019
30 augustus 2019 tot 01 september 2019
Meer Evenementen

Messier 95

Messier 95
M95, ook gekend als NGC 3351, behoort samen met M96 en M105 tot de Leo-1 groep van sterrenstelsels. De onderlinge afstand tussen de twee eerste bedraagt slechts 42' waardoor ze…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken