maandag, 03 december 2012 09:14

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in 2013? Hot!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(16 stemmen)
Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in 2013?

Ieder jaar opnieuw sieren verschillende hemelfenomenen de nachthemel. Alles aan de hemel is voortdurend in verandering: de planeten bewegen tussen de sterrenbeelden door terwijl deze sterrenbeelden op hun beurt doorheen de tijd verdwijnen, en na enkele maanden weer verschijnen aan de hemel. De maan vertoont fasen, en het kan wel eens gebeuren dat de maan belandt in de aardschaduw, waardoor wij vanaf de aarde de maan verduisterd zien. In dit artikel zullen we het hebben over wat er allemaal aan de sterrenhemel te zien is in 2013.

Planeten

Mercurius, de planeet het dichtste bij de zon, is van 5 tot en met 25 februari te zien in de avondschemering. De planeet laat zich dan 4 maanden niet meer zien en wordt weer zichtbaar rond 20 mei, waar hij 's avonds na zonsondergang te zien is op de plaats waar de zon is ondergegaan. De planeet blijft zichtbaar tot midden juni en is dan zichtbaar in het noordwesten. Eind juli is de planeet voor zonsopgang zichtbaar in het oostnoordoosten en verplaatst de planeet zich richting noordoosten, om vervolgens midden augustus te verdwijnen. In het midden van de maand november zal de planeet weer 's ochtends zichtbaar zijn, en op 26 november 2013 zal er een samenstand tussen de planeet en de planeet Saturnus plaatsvinden. De planeet verdwijnt in de ochtendschemering begin december. Om de planeet Mercurius waar te nemen, is het aangeraden om een verrekijker te gebruiken en een vrij uitzicht op de horizon te hebben, want Mercurius zal nooit echt hoog boven de horizon staan.

Venus, de helderste planeet aan de hemel, wordt vanaf midden mei zichtbaar aan de avondhemel. In het begin is de planeet moeilijk te ontwaren in de avondschemering, maar de helderheid en de zichtbaarheid van de planeet nemen langzaam toe. Toch zal de planeet niet ver boven de horizon komen doordat de planeet zich op een lage declinatie bevindt. Men kan de planeet in juni 2013 zien boven de noordwestelijke horizon. Op 20 september 2013 staat de planeet in conjunctie (samenstand) met Saturnus. In december is de planeet heel goed te zien waar ze 's avonds in het zuidwesten pronkt. Met een telescoop kan men net zoals bij de maan schijngestalten op het Venusschijfje observeren.

De planeet Mars is in 2013 jaar niet goed zichtbaar. In januari is de planeet 's avonds laag in het zuidwesten te zien. De planeet verdwijnt begin februari in de avondschemering. Eind juni wordt de planeet weer zichtbaar aan de ochtendhemel en staat de rode planeet in conjunctie met de planeet Jupiter. Van de twee planeten is Jupiter het helderst. De planeet is in het oosten te zien en bevindt zich in het sterrenbeeld Cancer (Kreeft). Op het einde van september bevindt Mars zich in het sterrenbeeld Leo (Leeuw), waar hij rond midden oktober met Regulus, de hoofdster van het sterrenbeeld Leo, in conjunctie staat. Op het einde van de maand november trekt de planeet de grenzen van het sterrenbeeld Leo over naar het sterrenbeeld Virgo (Maagd). De planeet wordt ondertussen ook helderder.

In het begin van het jaar kan men Jupiter terugvinden in het wintersterrenbeeld Taurus (Stier), waar de reuzenplaneet vertoeft tussen de heldere ster Aldebaran en de Pleiaden. De planeet zijn helderheid neemt geleidelijk af en zal rond midden mei verdwijnen in de avondschemering. Twee maanden later, in augustus, is Jupiter 's ochtends al weer goed zichtbaar. De helderheid van Jupiter neemt weer toe en de planeet pronkt in het sterrenbeeld Gemini (Tweelingen), waar de planeet zich dicht bij de relatief heldere sterren Castor en Pollux bevindt, de helderste sterren van het sterrenbeeld Gemini. De planeet komt elke dag vroeger op en komt in oktober op rond middernacht. Aangezien de oppositie van de planeet met de zon gebeurt op 5 januari 2014, is de planeet in december bijna de gehele nacht te zien als een helder object in het sterrenbeeld Tweelingen. Met een telescoop kan je de wolkenbanden van de planeet zien, alsook de vier grote manen die omheen de planeet cirkelen.

Saturnus, voor velen de mooiste planeet van ons zonnestelsel, is in januari 's ochtends in het zuidoosten te zien in het vage sterrenbeeld Libra (Weegschaal). De planeet komt elke dag vroeger op en staat in oppositie met de zon op 28 april. Dan is de planeet het helderst en bovendien staat de planeet de gehele nacht boven de horizon. Na de oppositie van de planeet met de zon neemt Saturnus' helderheid af. In juli is de planeet in het zuidwesten 's avonds te zien. In de maand september verdwijnt Saturnus, om in december 's ochtends weer te verschijnen in het zuisoosten. Met een telescoop kan je de ringen van de planeet zien en ook zijn helderste manen.

De planeet Uranus staat in oppositie op de zon op 3 oktober 2013. Rond die periode is de planeet zijn helderheid het grootst en ligt deze een beetje boven de magnitude 6, wat inhoudt dat men deze planeet dan met een verrekijker kan zien. Verwacht echter niet dat je deze planeet van de omringende sterren zal kunnen onderscheiden met een verrekijker.

Eclipsen

De eerste eclips van 2013 vindt plaats op 25 april en zal zichtbaar zijn in heel Europa. Het maximum van de eclips vindt plaats rond 22.10u waarbij slechts 1% van de maan verdwijnt in de kernschaduw van de aarde. Bij deze aanraking van de kernschaduw zal de maan op 8° boven de horizon staan, terwijl op een hoogte van 11° staat, zal maan uit de kernschaduw verdwenen zijn. Echter, de bijschaduw zal nog enige tijd waarneembaar zijn. Op dat moment zal het lijken of één deel van de maan helderder is dan het andere. Tijdens deze eerste eclips staat de planeet Saturnus slechts 5° verwijdert van de maan.

De tweede eclips die in 2013 in de BeNeLux te zien zal zijn, vindt plaats op 19 oktober. Dan zal de 76% van de maan gehuld zijn in een bijschaduw, waarbij men kan merken dat de zuidelijke kant van de maan minder helder is dan de noordelijke kant. Dit alles zal het best te zien zijn na middernacht.

Meteorenzwermen

De Boötiden of Quadrantiden, naar het voormalige sterrenbeeld Quadrans Muralis (Het Muurkwadrant), pieken elk jaar opnieuw rond 4 januari. Dit jaar valt het maximum van de meteorenzwerm op 3 januari 2013, waarbij wel 100 meteoren of in de volksmond 'vallende sterren' kunnen verschijnen op een donkere locatie. Dit jaar is de maan op deze datum echter voor 70% verlicht en zal dus storen bij het waarnemen. Het beste moment om de zwerm waar te nemen is 's ochtends en de radiant is gelegen in het sterrenbeeld Boötes (Ossenhoeder). Kenmerken van de meteoren van deze zwerm zijn meteoren die lange, blauwachtige strepen nalaten aan de hemelbol.

In augustus vinden naar traditie de Perseïden plaats, een meteorenzwerm met een radiant gelegen op de grens van het sterrenbeeld Cassiopeia met het sterrenbeeld Perseus. De maan is voor 35% verlicht en zal niet storen aangezien de maan al onder de horizon is wanneer op 11 augustus de hoofdmacht van de Perseïden zal verschijnen. Het beste moment om te kijken is na middernacht, omdat dan de meeste meteoren te zien zijn. Normaal zouden er in een redelijk donkere omgeving een 100-tal heldere, snelle meteoren moeten verschijnen.

Een derde belangrijke zwerm zijn de Geminiden. Dit jaar valt het maximum omstreeks 4 uur 's ochtends in de nacht van 13 op 14 december 2013, waarbij 90 meteoren zouden kunnen verschijnen. De maan zal met een verlicht gedeelte van 90% echter sterk storen maar verdwijnt onder de horizon vanaf 5.30u.

Maan bedekt Spica

Op 2 november 2013  zal de maan Spica, de hoofdster van het sterrenbeeld Virgo (Maagd) bedekken. De ster verdwijnt rond 6.30u boven de oostzuidoostelijke horizon aan de verlichte kant van de maan, die slechts 2% bedraagt. De ster verschijnt weer vanachter de donkere kant van de maan rond 7.07u. Op dat moment is het al aan het schemeren. Gebruik voor de waarneming van dit verschijnsel in ieder geval een verrekijker of telescoop.

Bijzondere samenstand

De heldere planeten Venus, Jupiter en Mercurius zijn rond 25, 26 en 27 mei 2013 's avonds na zonsondergang in elkaars nabijheid te zien, laag boven de noordwestelijke horizon. Op 23 mei 2013 staat de planeet Venus dicht bij Mercurius. Doorheen de loop van de dagen nadert Jupiter het duo, terwijl Mercurius ten opzichte van Jupiter en Venus hoogte wint. Zo staan Venus en Mercurius op 24 mei dicht in elkaars buurt, terwijl Jupiter op 28 mei dicht in Venus' buurt staat. 

Opmerking: Alle tijdstippen die in bovenstaand artikel zijn gebruikt gelden voor België en Nederland, en is dus geen GMT of UTC. Er is ook rekening met winter- en zomertijd gehouden.

Joeri De Ro

Medewerker van Spacepage en Poollicht.be.
Redacteur sterrenkunde, hemelverschijnselen en ruimteweer

www.sky-observing.blogspot.be

Dit gebeurde vandaag in 1892

Het gebeurde toen

De Franse astronoom Auguste Charlois ontdekt vanop een sterrenwacht nabij de Franse stad Nice de planetoïde 349 Dembowska. Deze 140 kilometer grote planetoïde heeft een hoog albedo en behoort tot de R-klasse van planetoïden. De planetoïde 349 Dembowska werd genoemd naar de Italiaanse astronoom Ercole Dembowski die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan wetenschappelijk onderzoek naar meervoudige stersystemen.

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 31

Messier 31
M31, ook gekend als NGC 224, is een prachtig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Andromeda dat ook bekend is onder de namen 'Andromedasterrenstelsel' of 'Andromedanevel'. Het object is (zelfs in onze…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken