zondag, 15 juni 2014 00:00

Klaar om te landen … op een komeet!

Geschreven door
Beoordeel dit item
(5 stemmen)
Artistieke impressie van de Rosetta ruimtesonde nabij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko Artistieke impressie van de Rosetta ruimtesonde nabij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko Foto: ESA

Eeuwenlang hebben kometen onze aandacht opgewekt. Aan de nachtelijke hemel waren ze iets anders dan de gekende sterren of planeten, omdat ze een lange staart droegen. Dat leidde ook tot hun benaming 'komeet' of 'haarster'. Hun verschijning 'als een vlammend zwaard' was soms een goed voorteken, soms een slecht. Pas nadat Edmund Halley (1656-1742) in 1680 hun elliptische baan rond de zon had bepaald, werd duidelijk dat kometen een onderdeel uitmaken van ons zonnestelsel.

Sindsdien werden talloze kometen ontdekt en is een onderscheid gemaakt tussen kortperiodieke kometen die in minder dan 200 jaar rond de zon draaien en uit de Kuipergordel aan de rand van het zonnestelsel komen, en langperiodieke kometen, komende uit de verre Oortwolk. De brongebieden van de kometen zijn niet meteen bereikbaar voor onderzoek. Maar kometen die in ons zonnestelsel bewegen, kunnen we wel onderscheppen. De directe studie van kometen kan ons inzicht vergroten in het aandeel van komeetwater op aarde. In de jongste jaren van onze planeet, zou er immers water zijn aangeleverd tijdens inslagen van kometen. Het is zelfs mogelijk dat de bouwstenen van het leven op aarde door kometen zijn aangevoerd, want kometen bevatten organische moleculen (waaronder de DNA-bouwstenen guanine en adenine). Maar we willen ook informatie verzamelen over de samenstelling van kometen. Stel dat er eentje op Aarde inslaat, dan willen we weten wat de effecten zullen zijn of hoe we er ons eventueel tegen kunnen beschermen.

In 1998 kwamen twee rampenfilms uit: Armagaddon en Deep Impact. Ze vestigden de aandacht van het brede publiek op de mogelijke inslag van een grote asteroïde of komeet op Aarde. Ook de wetenschap werd erdoor geïnspireerd. Verschillende sondes hebben inmiddels informatie verzameld over een aantal kometen: Giotto (komeet Halley), Deep Space 1 (komeet Borelly), EPOXI (komeet Hartley), e.a. In 2004 werd de ESA-sonde Rosetta gelanceerd, met als doel op een komeet te landen (www.esa.int/rosetta). Nu, 10 jaar later, is het zover. Er zijn nog 500 000 kilometer te overbruggen maar in augustus 2014 zal Rosetta eindelijk de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko bereiken.

Eerst zal een orbiter rond de komeet draaien en foto’s maken. De orbiter draagt elf instrumenten waarvan er drie door de NASA zijn ontwikkeld (zie http://rosetta.jpl.nasa.gov). Het Microwave Instrument for Rosetta Orbiter (MIRO) verzamelt gegevens over de manier waarop gas en stof de komeetkern verlaten en de typische staarten vormen. De UV-spectrometer Alice zal de vrijkomende gassen analyseren en de snelheid meten waarmee water, koolstofmonoxide en koolstofdioxide worden geproduceerd. Tot slot zal de Ion and Electron Sensor (IES) de interactie tussen de zonnewind en de komeetgassen bestuderen.

RosettaDe drie NASA-instrumenten aan boord van de Europese Rosetta ruimtesonde - Foto: NASA / JPL

In november 2014 moet dan een lander op het komeetoppervlak landen, een waarlijk unieke onderneming in de studie van kometen. De sonde Deep Impact had men wel laten neerstoren op de komeet Temple 1 om indirect aanwijzingen te verkrijgen over de samenstelling van de komeet. Maar de Rosetta-lander Philae zal een boring uitvoeren op het oppervlak en directe geologische gegevens voorbrengen. Iets om alvast naar uit te kijken.

Arjan van der Star

Geoloog & docent aardrijkskunde in de lerarenopleiding aan GROEP T
Docent Sustainable Development en Geopolitics in een UNESCO-programma
Lid van diverse wetenschappelijke verenigingen, internetfora en gemeentelijke adviesraden

Dit gebeurde vandaag in 1978

Het gebeurde toen

Brokstukken van de Russische spionagesatelliet Kosmos 954 komen neer in Great Slave Lake in Canada. Deze satellite, die in September 1977 in de ruimte werd gebracht, was uitgerust met een kernreactor gevuld met 50 kilogram hoogverrijkt uranium-235. Hierdoor waren de neergekomen brokstukken radioactief en liepen de kosten hoog op om deze brokstukken te bergen. Het neerkomen van deze brokstukken in Canada veroorzaakte heel wat opschudding. In januari 1979 diende Canada bij de Sovjet-Unie officieel een schadeclaim in waarvan de Russen een groot stuk betaalden. Foto: Natural Resources Canada

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Messier 37

Messier 37
M37, ook gekend als NGC 2099, is een grote open sterrenhoop in het sterrenbeeld Auriga (Voerman) dat een 500-tal leden telt. De leeftijd van deze sterrenhoop, die zich op een…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

1%

Sociale netwerken