Foto: WWF

Naarmate de menselijke bevolking groeit, vormt het verlies van habitats een bedreiging voor veel dieren. Het in kaart brengen van leefgebieden van wilde dieren met behulp van satellieten is een snel groeiend gebied van de ecologie, en NASA-satellieten spelen een cruciale rol in deze inspanningen. Tijgers, jaguars en olifanten zijn enkele van de kwetsbare dieren waarvan NASA de habitat vanuit de ruimte helpt volgen.

"Satellieten observeren dagelijks tot wekelijks enorme gebieden van het aardoppervlak", zegt Keith Gaddis, programmamanager ecologisch behoud op het hoofdkantoor van NASA in Washington. "Dat helpt wetenschappers om habitats in de gaten te houden die logistiek gezien moeilijk en tijdrovend zijn om vanaf de grond te onderzoeken - cruciaal voor dieren zoals tijgers die door grote gebieden zwerven." Dit is hoe NASA en zijn partners helpen om drie van de meest iconische diersoorten op aarde te beschermen:

Problemen (en hoop) voor tijgers

Tijgers hebben minstens 93% van hun historische verspreidingsgebied, dat ooit Eurazië omvatte, verloren. Er zijn nog ruwweg 3.700 tot 5.500 tijgers in het wild over, tegenover een geschat dieptepunt van 3.200 in 2010. In een recente studie bekeken onderzoekers meer dan 500 studies met gegevens over tijgers en hun leefgebied in heel Azië. Het team ontdekte dat het gebied waarvan bekend is dat de grote katten er leven met 11% is afgenomen, van ongeveer 396.000 vierkante mijl in 2001 tot ongeveer 352.000 vierkante mijl in 2020.

Het team, dat geleid wordt door de Wildlife Conservation Society (WCS) en gefinancierd wordt door het Ecological Conservation Program van NASA, ontwikkelde een tool die Google Earth Engine en NASA Earth-waarnemingen gebruikt om veranderingen in het leefgebied van tijgers te volgen. Het doel: instandhoudings inspanningen in bijna-realtime ondersteunen met behulp van gegevens van de Visible Infrared Imaging Radiometer Suite (VIIRS) en Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) imagers en Landsat-satellieten.

De onderzoekers brachten grote stukken "leeg bos" zonder recente aanwezigheid van tijgers in kaart. Omdat deze gebieden geschikt waren als habitat en nog steeds groot genoeg zijn om tijgers te herbergen, zijn het potentiële landschappen voor herstel, ervan uitgaande dat er voldoende voedsel is. Als tijgers deze gebieden zouden kunnen bereiken, hetzij door natuurlijke verspreiding, hetzij door actieve herintroductie, dan zou dit "de landbasis voor tijgers met 50% kunnen vergroten", aldus de wetenschappers. "Er is nog steeds veel meer ruimte voor tijgers in de wereld dan zelfs tijgerexperts dachten", zegt hoofdauteur Eric Sanderson, voorheen senior conservatie-ecoloog bij WCS en nu vicepresident stedelijk behoud bij de New York Botanical Garden. "We konden daar alleen achter komen omdat we al deze gegevens van NASA samenbrachten en integreerden met informatie uit het veld."

Waar de jaguars zijn

Ooit zwierven jaguars van het zuidwesten van de VS tot Argentinië. Maar in de afgelopen eeuw hebben ze volgens de International Union for Conservation of Nature (IUCN) ongeveer 50% van hun verspreidingsgebied verloren. Net als tijgers hebben jaguars te kampen met stroperij en het verlies van voedselbronnen. Er zijn tussen de 64.000 en 173.000 wilde jaguars en de IUCN classificeert ze als bijna bedreigd. In Gran Chaco, het op één na grootste bosgebied van Zuid-Amerika, leven jaguars en andere dieren in een bijzonder bedreigd ecosysteem. Het droge laaglandbos strekt zich uit van Noord-Argentinië tot in Bolivia, Paraguay en Brazilië en heeft te maken gehad met ernstige ontbossing.

Het aantal jaguars in de Chaco in Argentinië kan in de honderden lopen. Met behulp van gegevens over landgebruik en infrastructuur, plus aardobservaties van MODIS en Landsat, brachten door NASA gefinancierde onderzoekers prioriteitsgebieden in kaart voor het behoud van jaguars en andere belangrijke dieren. Ongeveer 36% van de prioriteitsgebieden in de Chaco in Argentinië zijn momenteel "lage beschermingszones", waar ontbossing is toegestaan. "Beheerders en natuurbeschermers kunnen de nieuwe ruimtelijke informatie gebruiken om te zien waar de huidige boszones belangrijke dieren beschermen en waar ze misschien opnieuw moeten worden geëvalueerd," aldus hoofdauteur Sebastian Martinuzzi van de Universiteit van Wisconsin-Madison.

Olifanten zoeken toevlucht in het bos

De Afrikaanse savanne olifanten bezetten nu naar schatting 15% van hun historische verspreidingsgebied en hun aantal is afgenomen. In een onderzoek werd ongeveer 90% van het verspreidingsgebied van de olifanten onderzocht en werd geschat dat hun aantal tussen 2007 en 2014 met 144.000 olifanten is afgenomen, waardoor er nog ongeveer 352.000 olifanten over zijn. In 2021 paste de IUCN de status van de olifanten aan naar bedreigd. In een recent onderzoek werden van NASA-satellieten afgeleide vegetatie-indices en andere gegevens gebruikt om olifanten te bestuderen in het Maasai Mara National Reserve in Kenia en in nabijgelegen semi-beschermde en onbeschermde zones. Onderzoekers ontdekten dat de olifanten, vooral in de onbeschermde gebieden, een voorkeur hadden voor dicht bladerdakbos, vooral langs beken, en open gebieden zoals grasland vermeden, vooral wanneer er meer mensen aanwezig waren. Menselijke ontwikkeling, zoals toeristische lodges, wordt vaak in dergelijke bossen gebouwd.

Het is van het grootste belang voor landbeheerders om prioriteit te geven aan de toegang van olifanten tot bossen in onbeschermde gebieden, aldus de onderzoekers. Omdat de olifanten graslanden vermeden, zouden sommige van deze gebieden gebruikt kunnen worden voor ontwikkeling of veeteelt - waardoor de behoefte aan economische ontwikkeling en de leefomgeving van olifanten met elkaar in evenwicht worden gebracht. Ook de IUCN classificeert Aziatische olifanten als bedreigd. In het zuiden van Bhutan escaleren de conflicten tussen mensen en olifanten door het plunderen van gewassen en het naderen van menselijke nederzettingen door wilde dieren. In 2020-2021 werden Bhutanese wetenschappers die in de Verenigde Staten studeren geselecteerd om deel te nemen aan het DEVELOP-programma van het NASA Capacity Building Program. In samenwerking met de Bhutan Foundation, het Bhutan Tiger Center en de Bhutan Ecological Society gebruikten de teams NASA-aardobservaties, gegevens over het voorkomen van olifanten en andere informatie om de huidige geschiktheid van habitats te modelleren en de routes van wilde dieren tussen habitats in kaart te brengen.

Bron: NASA

Kris Christiaens

K. Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Dit gebeurde vandaag in 2009

Het gebeurde toen

De Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) begeeft zich in een baan om de Maan nadat het ruimtetuig op 18 juni 2009 werd gelanceerd. De taak van deze Maanverkenner was om het Maanoppervlak in hoge resolutie (tot 0,5 m) in kaart te brengen ter identificatie van eventuele toekomstige landingsplaatsen. Verder moest LRO ook onderzoeken of er ijs voorkomt in de poolgebieden van de Maan, waar op de bodem van sommige kraters de zon nooit schijnt, en de temperatuur laag genoeg blijft om ijs voor lange tijd te kunnen vasthouden. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Redacteurs gezocht

Ben je een amateur astronoom met een sterke pen? De Spacepage redactie is steeds op zoek naar enthousiaste mensen die artikelen of nieuws schrijven voor op de website. Geen verplichtingen, je schrijft wanneer jij daarvoor tijd vind. Lijkt het je iets? laat het ons dan snel weten!

Wordt medewerker

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

77%

Sociale netwerken