woensdag, 02 april 2014 11:00

Galactische seriemoordenaar

Geschreven door ESO
Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Nieuwe opname van NGC 1316 gemaakt met de 2,2-meter MPG/ESO-telescoop van de ESO-sterrenwacht op La Silla Nieuwe opname van NGC 1316 gemaakt met de 2,2-meter MPG/ESO-telescoop van de ESO-sterrenwacht op La Silla Foto: ESO

Deze nieuwe opname van de 2,2-meter MPG/ESO-telescoop van de ESO-sterrenwacht op La Silla (Chili) toont twee contrasterende sterrenstelsels: NGC 1316 en zijn kleinere buur NGC 1317. De ruimtelijke afstand tussen deze stelsels is best klein, maar hun geschiedenissen verschillen sterk.

Het kleine spiraalstelsel NGC 1317 heeft een saai leven gehad, maar NGC 1316 heeft in zijn tumultueuze verleden diverse andere stelsels opgeslokt en vertoont daar nog de sporen van. Uit verschillende kenmerken van NGC 1316 blijkt dat dit stelsel een turbulente voorgeschiedenis heeft. Zo vertoont het enkele ongewone stofbanden [1] die zijn ingebed in een omvangrijk omhulsel van sterren, en een populatie van opvallend kleine bolvormige sterrenhopen. Een en ander wijst erop dat het stelsel ongeveer drie miljard jaar geleden een stofrijk spiraalstelsel heeft opgeslokt. Ook vertoont NGC 1316 een aantal zeer zwakke getijstaarten – slierten sterren die van hun oorspronkelijke locaties zijn weggerukt en de intergalactische ruimte in zijn geslingerd. Deze structuren zijn veroorzaakt door complexe gravitationele effecten op de banen van de sterren die optreden als een ander sterrenstelsel te dichtbij komt. Al deze sporen wijzen op een onstuimig verleden waarin NGC 1316 andere stelsels heeft geannexeerd, en doen vermoeden dat er nog geen einde is gekomen aan dit verwoestende gedrag.

NGC 1316 staat op ongeveer 60 miljoen lichtjaar van de aarde in het zuidelijke sterrenbeeld Fornax (Oven). Het wordt ook wel Fornax A genoemd – een aanduiding die aangeeft dat dit de helderste bron van radiostraling in dit sterrenbeeld is. NGC 1316 is zelfs de op drie na helderste radiobron aan de hemel [2]. Deze radiostraling wordt opgewekt door materie die naar het superzware zwarte gat in het stelsel toe valt en is door de interacties met andere sterrenstelsels waarschijnlijk van extra brandstof voorzien. De zeer detailrijke nieuwe opname van de 2,2-meter MPG/ESO-telescoop van de ESO-sterrenwacht op La Silla (Chili) is opgebouwd uit vele afzonderlijke opnamen in het ESO-archief. Het doel van de oorspronkelijke waarnemingen was om de zwakste structuren van NGC 1316 te onthullen en de ontwrichting van dit interessante stelsel te onderzoeken.

Als toegift biedt de nieuwe foto ook een kijkje in het heelal ver achter de twee heldere stelsels op de voorgrond. De meeste vage vlekjes op de foto zijn veel verder weg gelegen sterrenstelsels. Links van NGC 1316 is een opvallende opeenhoping van deze stelsels te zien.

Noten

[1] Deze stofbanden zijn gedetailleerd in beeld gebracht met de Hubble-ruimtetelescoop van NASA en ESA.

[2] Dit geldt voor een radiofrequentie van 1400 MHz; op andere frequenties zal de volgorde anders zijn.

Meer informatie

ESO is de belangrijkste intergouvernementele astronomische organisatie in Europa en de meest productieve sterrenwacht ter wereld. Zij wordt ondersteund door vijftien landen: België, Brazilië, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Italië, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. ESO voert een ambitieus programma uit, gericht op het ontwerpen, bouwen en beheren van grote sterrenwachten die astronomen in staat stellen om belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen te doen. Ook speelt ESO een leidende rol bij het bevorderen en organiseren van samenwerking op astronomisch gebied. ESO beheert drie waarnemingslocaties van wereldklasse in Chili: La Silla, Paranal en Chajnantor. Op Paranal staan ESO’s Very Large Telescope (VLT), de meest geavanceerde optische sterrenwacht ter wereld, en twee surveytelescopen: VISTA werkt in het infrarood en is de grootste surveytelescoop ter wereld en de VLT Survey Telescope is de grootste telescoop die uitsluitend is ontworpen om de hemel in zichtbaar licht in kaart te brengen. ESO is ook de Europese partner van de revolutionaire telescoop ALMA, het grootste astronomische project van dit moment. Daarnaast bereidt ESO momenteel de bouw voor van de 39-meter Europese Extremely Large optical/near-infrared Telescope (E-ELT), die ‘het grootste oog op de hemel’ ter wereld zal worden.

Dit gebeurde vandaag in 1971

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Sojoez 10 ruimtecapsule gelanceerd. Aan boord bevinden zich de kosmonauten Vladimir Shatalov, Aleksei Yeliseyev en Nikolai Rukavishnikov. Dit is de eerste bemande ruimtemissie naar het Saljoet 1 ruimtestation dat enkele dagen eerder in de ruimte werd gebracht. Ondanks het feit dat de Sojoez 10 ruimtecapsule kon gekoppeld worden aan Saljoet 1 kon het ruimtevaartuig niet stevig worden vastgemaakt. Hierdoor werd de missie stopgezet en keerde de drie kosmonauten op 24 april 1971 al terug naar de Aarde. Foto: Roscosmos

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

NGC 2683

NGC 2683
NGC 2683 is een spiraalvormig sterrenstelsel dat in 1788 werd ontdekt door William Herschel. Het sterrenstelsel kreeg door het Astronaut Memorial Planetarium and Observatory ook de bijnaam 'UFO Galaxy' omwille…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

39%

Sociale netwerken