Deze pagina afdrukken

Messier 51

Geschreven door  Christophe Bogaert en Sander Vancanneyt
Beoordeel dit item
(2 stemmen)
Messier 51 Messier 51 Foto: Siggi Kohlert

M51, ook wel bekend onder de naam 'Draaikolknevel', is een opvallend sterrenstelsel iets ten zuiden van de 'steel' van de Grote Beer. Het indrukwekkende sterrenstelsel, dat zich in het sterrenbeeld Canes Venatici (Jachthonden) bevindt, dankt zijn naam aan de indrukwekkende spiraalstructuur dat zichtbaar is op fotografische opnames. We bekijken het sterrenstelsel dan ook langs bovenaanzicht, of 'face-on'. Een ander kenmerk van dit prachtige sterrenstelsel is zijn begeleidend stelsel NGC 5195 dat verbonden is met M51. De afstand tot het sterrenstelsel bedraagt ongeveer 30 miljoen lichtjaar en M51 heeft een werkelijke diameter van 124 000 lichtjaar. De schijnbare omvang van het object is (op langbelichte opnames) bijna zo groot als de schijnbare diameter van de Maan. NGC 5195 lijkt verstrengeld met M51 maar recente onderzoeken hebben uitgewezen dat dit gezichtsbedrog is. NGC 5195 beweegt namelijk achter M51 door.

Sterrenbeeld: Canes Venatici
Magnitude: 8.4
Coördinaten:

  • RA: 13h 29.9m
  • DEC: +47° 12'

Canes Venatici

Geschiedenis

M51 werd in het jaar 1773 ontdekt door de Franse kometenjager Charles Messier. Hij zag enkel M51 zelf, niet het begeleidend sterrenstelsel (dat lag buiten het bereik van zijn optiek). John Herschel veronderstelde dat deze vreemde nevel een zonnestelsel in wording was aangezien hij een helder centrum met zeer zwakke buitenranden waarnam. In het jaar 1845 ontdekte de astronoom Lord Rosse als eerste de spiraalstructuur van M51, in datzelfde jaar nog bevestigd door JP Nichol. Tegen het einde van de negentiende eeuw was de fotografie zo ver gevorderd dat de eerste opnames van het sterrenstelsel konden gemaakt worden. Zo werden onder andere verschillende nevelcomplexen ontdekt en stellaire verdichtingen.

Waarnemen

Indien men vertrekt van de laatste ster van de steelpan en 2° westwaarts beweegt en vervolgens 2° zuidwaarts, krijgt men M51 eenvoudig in beeld. Door de relatief lage oppervlaktehelderheid is het belangrijk om een zo laag mogelijke vergroting te gebruiken. In kleine telescopen stelt M51 wat teleur. Enkel één of twee zwakke neveltjes kunnen worden waargenomen. Pas in grote instrumenten wordt het object werkelijk interessant. Verschillende ervaren waarnemers hebben onder goede omstandigheden de spiraalarmen kunnen waarnemen met een 20 cm telescoop. Grotere kijkers vormen geen probleem om de spiraalstructuur, waaraan M51 zijn naam dankt, te zien. Met instrumenten groter dan 50 cm lijkt het sterrenstelsel hard op de indruk die men heeft op fotografische opnames. M51 is dan ook een zeer geliefd deep-sky object bij amateur-astronomen en astrofotografen.

Messier 51Foto: Rainer Zmaritsch

Gerelateerde items (op tag)