Adaptieve optiek

Geschreven door  Chris De Pauw
Beoordeel dit item
(0 stemmen)

Degenen die lid zijn van een fotoclub kennen dit fenomeen; het maken van nachtfoto’s gewapend met statief, camera en draadontspanner voor tijdsopnamen. Al snel maak je mooie sfeerbeelden! Een landschap met bomen, een rivier, in de verte een snelweg waar de auto’s witte en rode strepen trekken met hun lichten. Misschien vind je wel ergens een maansikkel of enkele sterren op de foto… Amateurastronomen streven een gelijkaardig doel na… Zij willen gedetailleerde opnamen maken van hemellichamen. Al snel ontdekken ze dat beweging een probleem is! Wanneer je de sterren wil fotograferen met bvb een telelens, heb je al snel strepen i.p.v. puntjes op de foto. Het is immers de Aarde die draait en de sterren en planeten bewegen door ons beeldveld.

Gelukkig bestaan er parallactische monteringen ! Eén van de assen van een dergelijke montering wordt evenwijdig met de aardas gericht. Een motor met gelijkmatige snelheid kan de telescoop dan laten meebewegen met de hemellichamen. Wanneer de fotografische telescoop meer dan 300mm brandpuntsafstand heeft , plaatst men een tweede kijker op dezelfde montering. Door een ster met voldoende vergroting visueel of met een computer-webcam te controleren kan je bepalen of de telescoop synchroon is met de sterrenhemel. Dan kan men manueel of met een computerprogramma correctie-instructies doorsturen naar de motoren. Dit alles is een solide basis voor astrofotografie.

Grotere telescopen

Maar wat gebeurt er wanneer men wil fotograferen met grotere telescopen? De kijker waarmee ik nu werk is een MEADE 36cm (diameter) schmidt-cassegrain telescoop. Samen met de bevestigde camera en zoeker heeft de telescoopbuis een gewicht van ongeveer 35 kg! De brandpuntsafstand bedraagt 3,6 m. Zelfs met reducerende lens bedraagt die brandpuntsafstand nog altijd meer dan 2 meter! Dit betekent vrij veel vergroting en bovendien een nogal lange belichtingstijd. Dit zijn ingrediënten voor bewegingsfouten in de astrofotografie.

Nu is de vrij zware Duitse montering waarmee deze kijker wordt bewogen, degelijk en robuust. De sterke vergroting en het hoge gewicht van de telescoop zorgen toch vrij snel voor afwijkingen in het volgen van de sterren. Ook de veelvuldige correcties die door de autoguiding computer worden doorgegeven aan de motoren komen vaak te laat …De motoren hebben immers tandwielkasten met speling, er is een ‘belt’ met iets teveel elasticiteit…enz. Dit alles zorgt ervoor dat de volgster voortdurend danst rond de positie waar ze schijnbaar zou moeten stilstaan. Alle sterren op de foto worden daardoor wazige ovaaltjes. Er bestaan betere professionele monteringen, maar die kosten algauw meer dan 15 000 euro. Gelukkig is er een alternatief;  Adaptieve optiek !!

Indien doorheen de kijker de sterren heen en weer bewegen door volgafwijkingen, bestaat er een andere methode om ze schijnbaar stil te zetten. We kunnen gebruik maken van het principe van de ‘planparallelle plaat ‘ Wanneer een lichtstraal loodrecht doorheen een glasplaat gaat met  optisch geslepen evenwijdige oppervlakken, dan ontstaat geen breking. Wanneer een lichtstraal er een weinig schuin doorheen gaat, zal de lichtstraal tweemaal breken (intreden en uittreden). De uittredende straal zal evenwijdig zijn aan de intredende straal, alleen iets zijdelings verschoven (zie fig).

Men plaatst tussen telescoop en camera een dergelijk planparallel lensje met een dikte van 4 mm. Dit lensje maakt men kantelbaar over twee assen. Door nu met behulp van kleine motortjes het planolensje bliksemsnel te kantelen afhankelijk van de met webcam-beeldjes gemeten afwijking van een volgster, kunnen sterren op hun plaats worden gehouden . Het  planolensje weegt maar enkele grammen en de actuatoren werken snel , geruisloos en meerdere keren per seconde. Heel wat anders dan moeizaam trekken aan de assen van een zware montering! Een schuinstand van maximaal 4 ‘’ is voldoende om sterren tot ongeveer 30 boogseconden bij te sturen. Gaat de volgster buiten deze zone, dan kunnen alsnog de motoren van de montering worden bijgestuurd.

Een adaptieve module kost 795$ (SBIG AO8) of 1898 Euro (Orion steady star). Flink wat geld maar anderzijds kost een grote professionele montering veel meer!! Deze technologie werkt dus besparend voor fotografie met langere brandpuntsafstand. Eventueel komen er binnenkort voordeliger producten op de markt. 

Onze werkgroep astrofotografie komt wekelijks samen in de lokalen van de werkgroep kijkerbouw van de VSRUG. Adres; Campus Sterre, gebouw S9 (kelderverdieping) krijgslaan 281, Gent

10 Juni 2010

In Januari 2010 is er een nieuwe telescooptubus gemonteerd op de zwitserse WAM300 montering. Het is een 14 inch Advanced Coma Free kijker van Meade. In April 2010 heeft Guy Wauters tijdelijk zijn SBIG ST10 camera met AO8 adaptive optics in bruikleen gegeven. De ccd in deze camera kan tot 40 graden onder zijn omgevingstemperatuur worden gekoeld. De lage temperatuur zorgt voor ruisarme opnamen van lichtzwakke objecten. Heel wat melkwegstelsels worden met dit systeem met vrij goede resolutie gefotografeerd. Vooral de adaptive optics zorgt voor mooie perfect gevolgde sterbeeldjes. Dit systeem voorkomt zelfs storing door rukwinden tijdens de opnamen.

Meer in deze categorie: De analoge camera »

Dit gebeurde vandaag in 1966

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de Russische Luna 11 ruimtesonde gelanceerd. Dit onbemande ruimtetuig kwam op 27 augustus 1966 aan bij de Maan en voerde ondermeer onderzoek naar de dichtheid van de meteorieten bij de Maan, de gamma- en röntgenstraling van de Maan, de intensiteit van de harde ioniserende straling in de buurt van de Maan en de afwijkende zwaartekracht van de Maan. In totaal was er 137 keer radiocontact tijdens 277 omlopen geweest, toen de accu's het op 1 oktober 1966 begaven.

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

StarNights 2019
30 augustus 2019 tot 01 september 2019
Meer Evenementen

Messier 105

Messier 105
M105 is een sterrenstelsel dat vlak bij de sterrenstelsels M95 en M96 ligt in het sterrenbeeld Leo (Leeuw). Samen vormen ze de Leo I of de M96 groep. De afstand…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken