Belichtingstijden

Geschreven door Karel Dewaele
Beoordeel dit item
(2 stemmen)

Het is een waardige FAQ in de astrofotografie: 'Hoe lang moet ik belichten'? Het hangt van veel factoren af, die worden uitgelegd in 2 onderverdelingen. Eerst worden enkele basismethoden uitgelegd, daarna worden de verschillende factoren besproken en vervolgens gaan we de goede belichtingstijd voor jouw doel, camera, hemelomstandigheden, film, ? berekenen.

I.1. Beginmethode

Als je eenmaal een camera, film en statief of een andere volgmethode hebt, is de volgende stap het zoeken naar de juiste belichtingstijd. Voor je eerste opnamen is het voldoende te experimenteren met belichtingstijden, zodat je weet wat de camera, film, de kwaliteit van de hemel bij je thuis je maximaal kan bieden.
Zoek een helder sterrenbeeld in de hemel waar er minst lichtpollutie is. Eventueel kan je een sterrenbeeld zoeken met een heldere nevel (bv. Orion) om te kijken hoe die zich afbeeldt op de film. Maak opnamen met achtereenvolgens 5, 15, 30 seconden. Vervolgens kan je met je statief of met een andere volgmethode langere belichtingen gaan maken. Ga voor je eerste opnames nooit verder dan 10 minuten.

I.2. Factoren

Doel

Deze factor is afhankelijk van wat je zelf wilt fotograferen. Stel dat je het sterrenbeeld Orion gaat fotograferen. Wil je enkel de sterrenbeeldfiguur op de foto, dan zal een belichting van 10 seconden volstaan. Wil je echter ook zwakkere sterren op de foto, dan zal zo'n 5 à ±0 minuten genoeg zijn. Maar wil je dan nog eens bijvoorbeeld de zwakke Paardekopnevel op de foto, dan zal een belichtingstijd langer dan een halfuur nodig zijn.

Filmgevoeligheid (G)

Logischerwijze is de gevoeligheid van de film een cruciaal aspect. Je zal met een 1600 ASA film korter moeten belichten dan met een 100 ASA film, maar het contrast zal er sterk op achteruitgaan.
Voor belichtingstijdberekening moet je de gevoeligheid als factor in ASA of ISO gebruiken, niet de verouderde waarde in DIN.

Openingsverhouding (f)

De openingsverhouding, of de lichtsterkte van je camera is de 2e factor die zal gebruikt worden in de formule om de geschikte belichtingstijd te vinden. Een camera met een openingsverhouding kleiner dan 2.8 is zeer geschikt voor astrofotografie.

Helderheid (H)

De meest logische factor, de helderheid van het te fotograferen object. In deze formule gelden geen magnitudes, maar een fictieve helderheid: hier 'H' genoemd.. De B-waarden zijn speciaal berekend voor de formule, en geven na berekening een correcte weergave van de belichtingstijd.

Hieronder ziet u de verschillende H-waarden voor heel wat objecten.

Maanfase
Dunne maansikkel
Maansikkel
Kwartier
Wassende maan
Volle maan
Aardeschijn
B-waarde
10
20
40
80
200
0.01

Maaneclips
Volle maan
Rand Schaduw
Totaliteit *
B-waarde
200
0.05
0.005

*varieert bij elke maansverduistering
Zoneclips
Zon
Protuberansen
Binnencorona
Buitencorona
Eclips hemel
B-waarde
10 000 000
100
50
0.5
0.01

 




Planeten
Venus
Mars
Jupiter
Saturnus
Uranus
B-waarde
2000
60
30
10
4

Deepsky
Kern M42
Meeste nevels
Kern M31
Meeste sterrenstelsels
Melkweg
Perfecte nachthemel
B-waarde
0.001
0.0001
0.0002
0.00001
0.00001
0.000 002

I.3.Berekenen van de belichtingstijd

Nu we weten welke factoren we zullen nodig hebben in de formule en wat ze betekenen, gaan we over tot het berekenen van de geschikte belichtingstijd. De 3 factoren kunnen we in 1 formule gieten:

B = (f?)/(G x H)

waarin B staat voor belichtingstijd, f voor openingsverhouding, G voor de filmgevoeligheid in ASA en H de helderheid van het object.

Toepassingen op de formule B = (f?)/(G x H)

  • Je hebt een Canon AE-1 camera met een telelens met een openingsverhouding van f/3.5. Je gebruikt een film van 50 ASA. Je wilt de fijne maansikkel boven de horizon gaan fotograferen. Je vult de waarden in de formule in en je bekomt:

(3.5?)/(50 x 10) =B = 0.025 = 1/40 seconde

Als je nu gaat kijken op je camera zal je 1/40 seconde niet vinden. De dichtsbijzijnde waarden zijn 1/30 en 1/60 seconde. Voor ons doel zal 1/30 seconde wel volstaan. Maar probeer toch ook eens andere sluitertijden, want je bent nooit zeker van bepaalde waarden. (film kan bijvoorbeeld door grote warmte een lagere ASA-waarde gekregen hebben, of de Maansikkel is toch iets zwakker omdat die zich laag boven de horizon bevindt).

  • Je hebt een spiegelreflexcamera met een fisheye-lens met een openingsverhouding van f/2.8. Je zou graag de Melkweg fotograferen over de gehele hemel met een 100 ASA film. Je gebruikt een volgplankje waardoor de sterren geen strepen vormen. Je bekomt deze formule:

B = (2.8?)/(100 x 0.00001) = B = 7840 sec = 130 minuten

Als dat niet lang is! 130 minuten is te lang om te gaan belichten. Tevens zal je volgplankje fouten opleveren na ruim 2 uur volgen. Dus kies je voor een erg gevoelige film, want zoveel contrast heb je nu ook niet nodig bij het fotograferen met een groothoeklens:

B = (2.8?)/(800 x 0.00001) = B = 960 sec = 16 minuten

Dat is al heel wat beter, en een belichtingstijd van 16 minuten is erg voordelig.

Zo zie je dat de belichtingstijd afhankelijk is van veel factoren, om nog niet te spreken van de helderheid van de hemel, de kwaliteit van je film, enz... Vaak zul je een overeenkomst moeten maken tussen camera, film en object.

Dit gebeurde vandaag in 1966

Het gebeurde toen

Vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida wordt een onbemande Saturn IB raket gelanceerd (AS 203). Deze lancering maakte deel uit van een reeks onbemande testvluchten in het kader van het Apollo Maanprogramma. Het doel van deze testmissie was om de S-IVB rakettrap te testen die later zou gebruikt worden om mensen naar de Maan te brengen. Zo zou deze rakettrap in de ruimte meerdere malen tot ontbranding worden gebracht. De test bleek uiteindelijk zeer succesvol te zijn. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 37

Messier 37
M37, ook gekend als NGC 2099, is een grote open sterrenhoop in het sterrenbeeld Auriga (Voerman) dat een 500-tal leden telt. De leeftijd van deze sterrenhoop, die zich op een…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

64%

Sociale netwerken