Wat zijn Iridium Flares?

Geschreven door
Beoordeel dit item
(12 stemmen)
Een mooi voorbeeld van een Iridium Flare Een mooi voorbeeld van een Iridium Flare Foto: Björn Gimle

Iridium Flares zijn een heel bekend fenomeen onder amateur-astronomen. Dit zijn lichtstipjes aan de sterrenhemel die snel in lichtintensiteit toe- en afnemen en heel kort te zien zijn. Deze plots opkomende lichtstipjes worden veroorzaakt door het zonlicht dat door de antennes van de Iridium communicatiesatellieten terug naar de Aarde wordt weerkaatst. In dit artikel leer je alles over de bekende Iridium Flares en hoe je deze moet waarnemen.

Geschiedenis van het systeem

Het doel van het Iridium satellietsysteem was om mobiele telefonie wereldwijd mogelijk te maken door middel van satellieten in een lage baan om de Aarde. Terwijl de satellieten zelf ontworpen werden door Lockheed Martin was Motorola verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de electronica en de bijhorende satelliettelefoons. Op 1 november 1998 werd het Iridium-systeem operationeel maar omwille van ondermeer te weinig abonnees vroeg het bedrijf in augustus 1999 al bescherming tegen schuldeisers aan onder 'Chapter 11' van de Amerikaanse faillissementswetgeving. In maart 2001 werd het systeem uiteindelijk terug opgestart nadat Boeing investeerde in het nieuwe bedrijf. Het Iridium satellietsysteem bestaat uit 66 actieve en enkele inactieve satellieten die in zes verschillende banen in een lage baan om de Aarde draaien (ongeveer 780 km hoogte). Elke Iridium-satelliet maakt om de honderd minuten één omwenteling om de Aarde. De satellietbedekking is zodanig volledig zodat er geen dode zones bestaan waar je als gebruiker geen satellietsignaal kan ontvangen. Zo werden de omloopbanen van de Iridium-satellieten zo berekend dat er op elk moment minstens één satelliet zichtbaar is vanaf elk punt op Aarde. Elke satelliet staat op zijn beurt, op elk moment, ook in verbinding met vier andere Iridium-satellieten. Gesprekken of boodschappen kunnen dus van satelliet tot satelliet worden doorgegeven vanaf elk punt op Aarde naar elkaar. Dit kan zowel rechtstreeks tussen twee Iridium-telefoons als tussen een Iridium-telefoon en een andere telefoon, via één van de bijhorende grondstations. Vandaag de dag wordt het systeem vooral gebruikt door het Amerikaanse ministerie van defensie.

Wat zijn de 'flares'?

Wanneer de satelliet zich in de juiste postie bevindt, schijnt de zon op één van de antennes en reflecteren deze het licht naar de Aarde. Omdat hun baan en oriëntatie heel goed bekend zijn, is het mogelijk om te voorspellen waar de reflectie zichtbaar zal zijn op Aarde. Als je op zo'n locatie staat en je kijkt naar omhoog waar de satelliet zich ongeveer bevindt, zal je een sterachtige punt over de hemel zien die plots opflakkert als een heldere 'flare'. Dergelijke weerkaatsingen kunnen dertig maal helderder zijn dan de planeet Venus. Naast de Maan en de Zon zijn deze zogeheten 'flares' de helderste objecten die aan de nachtelijke hemel te zien zijn. De helderheid van de flare is afhankelijk van uw locatie relatief aan het centrum van de reflectie.

Om zelf uit te zoeken waar en wanneer er een Iridium Flare zal voorkomen, is het mogelijk om enige minuten door te brengen op de website van Heavens-Above. Deze bekende website levert voorspellingen van waar en wanneer de bekende flitsen zullen te zien zijn. Omdat er zoveel satellieten zijn in het systeem, waarvan elke kunstmaan drie reflecterende antennes heeft, zijn deze Iridium Flares een veel voorkomend fenomeen. Elke week kan je dus meer dan zes Iridium Flares zien, dit meestal vroeg 's morgens of vroeg 's avonds. Sommige reflecties zijn zo intensief dat ze zelfs overdag te zien zijn. Deze noemen we dan 'Daytime Iridium Flares'.

De zogeheten 'flares' duren tussen de vijf tot twintig seconden maar je kan de satelliet al van tevoren zien en deze volgen tot lang na de flare zodat de totale waarnemingstijd tot langer dan één minuut kan oplopen. De helderheid kan soms overweldigend zijn. Zo kan het zelfs zijn dat je schaduwen kan zien door de helderheid van de Iridium Flare of je kan er zelfs één zien die helderder is dan de Maan!

Hoe kan je deze nu waarnemen?

  1. Ga naar de homepage van de satelliet voorspellingswebsite Heavens-Above.
  2. Op de homepage zien we allerlei categorieën. Bij de categorie 'Satellites' staat 'Iridium Flares'. 
  3. Wanneer we op 'Iridium Flares' klikken, krijgen we meteen een overzicht van de flares die er de volgende dagen te zien zijn. Er wordt je een lijst getoond met datums, tijden, helderheden en posities aan de hemel. 
  4. De helderheid is aangeduid in magnitude, de gekende astronomische eenheid om de helderheid van objecten mee aan te duiden. Hoe lager het nummer, hoe helderder de flare zal zijn. Dus een Flare van magnitude -8 is dus helderder dan een flare met magnitude -7. De lijst vertelt je ook waar je naartoe moet om je in het midden van de flare te kunnen stellen waar deze op zijn helderst is.
  5. Wanneer je op de datum klikt, krijg je een sterrenkaart te zien waarop de exacte baan de Iridium-satelliet aan de sterrenhemel te zien is en waar zich de flare zal voordoen.
  6. Tijd om te waarnemen! We trekken naar buiten met de gegevens die in de lijst staan. Belangrijk is dat je het juiste uur weet en de locatie aan de hemel. Een goed afgesteld uurwerk is dus een groot pluspunt.
    Het enige wat je nu nog hoeft te doen, is naar de juiste locatie aan de hemel te kijken en wachten tot je de flare ziet.

Alvast veel succes bij het waarnemen!

Vancanneyt Sander

Oprichter & beheerder van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Poollicht.be.
Sterrenkunde en ruimteweer redacteur.

Meer in deze categorie: « Wat is astronomische seeing?

Dit gebeurde vandaag in 1995

Het gebeurde toen

Vanop de Bajkonoer lanceerbasis wordt de 19 ton zware Spektr module in de ruimte gebracht met behulp van een krachtige Proton-K raket. Deze wetenschappelijke onderzoeksmodule werd op 1 juni 1995 vastgehecht aan het Russische Mir ruimtestation. Spektr betekent is het Russisch 'spectrum' en deze module werd ontworpen met als hoofddoel onze Aarde en zijn atmosfeer te bestuderen vanuit een lage baan om de Aarde. Spektr had een lengte van 9,1 meter, een diameter van 4,3 meter en aan boord van deze module bevonden zich ook verschillende Amerikaanse wetenschappelijke experimenten. Foto: NASA

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Messier 57

Messier 57

M57 is ongetwijfeld de bekendste planetaire nevel die elke keer opnieuw wordt waargenomen door zowel beginnende als gevorderde amateur-astronomen. Deze prachtige nevel in het sterrenbeeld Lyra (Lier) is een restant…

Lees meer...

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

91%

Sociale netwerken