Lancering Explorer 1 satelliet
Foto: NASA

Explorer 1 was de eerste kunstmaan die met succes in de ruimte gebracht werd door de Verenigde Staten. Deze 14 kilogram zware satelliet werd op 31 januari 1958 met behulp van een Juno I raket in de ruimte gebracht vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida en bleef in een baan om onze planeet tot 31 maart 1970 waarna het tuig opbrandde in de atmosfeer van de Aarde.

Deze eerste Amerikaanse satelliet werd ontwikkeld en gelanceerd in het kader van het International Geophysical Year. Dankzij de Explorer 1 ontdekte men stralingsgordels rond de Aarde die we vandaag de dag kennen als de ‘Van Allen-gordels’. Explorer 1, ook gekend onder de naam ‘1958 Alpha 1’, gaf de Verenigde Staten na enkele tegenslagen eindelijk toegang tot de ruimte wat uiteindelijk leidde tot de start van een ruimtewedloop tussen twee grote naties die nog vele jaren zou duren.

Op vraag van James Van Allen

Explorer 1 werd ontworpen en gebouwd door het Jet Propulsion Laboratory (JPL) in Californië onder leiding van Dr. William H. Pickering. Na de Russische Spoetnik 2 kunstmaan, die enkele maanden eerder werd gelanceerd, was Explorer 1 ‘s werelds tweede satelliet met aan boord een wetenschappelijke lading. Explorer 1 had een totaal gewicht van bijna 14 kilogram waarvan 8,3 kilogram wetenschappelijke instrumenten waren. Onder de instrumenten bevond zich ondermeer op vraag van de Amerikaanse natuurkundige James Van Allen en zijn team van de State University of Iowa een stralingsdetector (geigerteller). Het belangrijkste doel van de Explorer 1 instrumenten was om de atmosfeer van de Aarde te onderzoeken. De kunstmaan zelf had een langwerpige vorm en was 2 meter lang. In het voorste gedeelte van de Explorer 1 satelliet bevonden zich de instrumenten terwijl het achterste gedeelte dienst deed als extra rakettrap. Eenmaal in de ruimte draaide Explorer 1 met een snelheid van 750 omwentelingen per minuut rond zijn as. De data die men verkreeg afkomstig van de instrumenten aan boord van Explorer 1 werden naar de Aarde gestuurd door middel van twee antennes. Naast de wetenschappelijke apparatuur bevonden zich aan boord van Explorer 1 ook 29 transistoren vervaardigd uit germanium en silicium. De energie aan boord van Explorer 1 werd geleverd door Mercury batterijen die 40% van het vrachtgewicht uitmaakten.

Explorer 1
De Amerikaanse Explorer 1 satelliet - Foto: NASA

Moeilijke start

Al in 1954 begon men al in de Verenigde Staten na te denken om een wetenschappelijke kunstmaan in de ruimte te brengen in het kader van het Project Orbiter dat opgezet werd door de U.S. Army en de U.S. Navy. In het Project Orbiter zou men een militaire Redstone raket gebruiken om de kunstmaan te lanceren. Het Project Orbiter werd echter in 1955 geannuleerd door de regering Eisenhower aangezien men meer toekomst zag in het Project Vanguard dat gebruik zou maken van een raket die men ook zou gebruiken voor bemande doeleinden. Nadat de Sovjet-Unie op 4 oktober 1957 uiteindelijk als eerste land in de wereld een ruimtetuig in de ruimte had gebracht (Spoetnik 1), kreeg het Project Orbiter een nieuw leven onder de naam ‘Explorer Program’. Hiermee zouden de Verenigde Staten hun technologische achterstand op vlak van ruimtevaart snel inhalen. De raket die men zou gebruiken voor de Explorer 1 kunstmaan werd ontworpen en gebouwd door de Army Ballistic Missile Agency (ABMA) en werd eerder al gebruikt voor militaire doeleinden. De Jupiter-C raket, die voor deze missie omgedoopt werd tot ‘Juno I’ werd samen met de Explorer 1 kunstmaan in minder dan 84 dagen tijd gebouwd. De Jupiter-C raket werd voorzien van een extra rakettrap die ontwikkeld werd door Wernher von Braun en als doel had de vracht een snelheid te geven van 8 kilometer per seconde. Helaas bleek al dit werk voor niets te zijn aangezien de Sovjet-Unie op 3 november 1957 hun tweede satelliet in de ruimte brachten met ditmaal een wetenschappelijke lading aan boord. En alsof dit nog niet genoeg was, kregen de Verenigde Staten hierna nog een enorme tegenslag te verwerken doordat de U.S. Navy er met zijn Vanguard raket op 6 december 1957 niet in slaagde om de eerste Amerikaanse satelliet (Vanguard TV3) in de ruimte te brengen. Uiteindelijk werd Explorer 1 op 21 januari 1958 met succes in de ruimte gebracht door een Juno I raket. De lancering vond plaats op de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida. Amerika’s eerste satelliet kwam in een elliptische baan om de Aarde terecht (358 km x 2 550 km) waarbij de kunstmaan om 114 minuten één omwenteling om de Aarde maakte. Kort na de lancering werd in de Great Hall van de National Academy of Sciences in Washington DC een persconferentie gehouden waarbij William H. Pickering, James Van Allen en Wernher von Braun het nieuws bekend maakten aan de hele wereld. Het grootste succes uit deze missie bleek echter na de lancering te komen doordat de geigerteller aan boord van Explorer 1 twee stralingsgordels ontdekte rond de Aarde die bestaan uit geladen deeltjes die met hoge snelheid op de Aarde afkomen. Deze gordels kregen later de naam Van Allen-gordels. Terwijl de deeltjes in de buitenste Van Allen-gordel afkomstig zijn van de zonnewind, zijn de deeltjes in de binnenste gordel afkomstig van kosmische straling.

Lancering Explorer 1
Lancering van de eerste Amerikaanse kunstmaan (Explorer 1) - Foto: NASA

Kris Christiaens

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.Oprichter & beheerder van Belgium in Space.Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Steun Spacepage

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

2%

Dit gebeurde vandaag in 2003

Het gebeurde toen

NASA verliest het contact met het Amerikaanse ruimteveer Columbia vijftien minuten voor de verwachte landing op het Kennedy Space Center in Florida. Op ruim zestig kilometer hoogte brak het ruimteveer in delen uiteen waarna brokstukken van het ruimteveer neerkwamen in de Amerikaanse staat Texas. De zeven astronauten aan boord van Columbia komen om het leven en voor het Amerikaanse bemande ruimtevaartprogramma is dit een zware tegenslag. De oorzaak van deze ramp ligt aan het losraken van een stuk isolatieschuim van de externe brandstoftank, 81,7 seconden na de lancering. Dit stuk schuim kwam met een harde klap tegen de voorrand van de vleugel waardoor belangrijke panelen van het hitteschild werden beschadigd.

Ontdek meer gebeurtenissen

Redacteurs gezocht

Ben je een amateur astronoom met een sterke pen? De Spacepage redactie is steeds op zoek naar enthousiaste mensen die artikelen of nieuws schrijven voor op de website. Geen verplichtingen, je schrijft wanneer jij daarvoor tijd vind. Lijkt het je iets? laat het ons dan snel weten!

Wordt medewerker

Sociale netwerken