De ramp met het ruimteveer Challenger

Geschreven door
Beoordeel dit item
(16 stemmen)
Lancering van het ruimteveer Challenger Lancering van het ruimteveer Challenger Foto: NASA

De Challenger was het tweede ruimteveer dat door de Verenigde Staten in de ruimte werd gebracht. Op 4 april 1983 maakte dit ruimteveer zijn eerste ruimtevlucht. In totaal werd het ruimteveer Challenger tienmaal gelanceerd maar de laatste lancering op 28 januari 1986 eindigde in een catastrofale ramp doordat het ruimteveer 73 seconden na zijn vertrek uit elkaar spatte.

Bij dit tragische ongeval kwamen zeven astronauten om het leven waaronder de 37-jarige onderwijzeres en publiekslieveling Christa McAuliffe. De oorzaak van deze ramp bleek achteraf niet enkel een technische oorspong te hebben maar vooral ook een menselijke. Zo werd het management van het toenmalige Amerikaanse Space Shuttle programma en van de fabrikant van de Solid Rocket Boosters, Thiokol, tegen het licht gehouden en bleek dat verschillende personen verkeerde beslissingen hadden genomen. De druk om het ruimteveer toch te lanceren bleek groter te zijn dan deze uit te stellen aangezien het Amerikaanse Space Shuttle ruimteprogramma al aankeek op een grote achterstand. 

STS-51-L bemanning

  • Francis "Dick" Scobee (Gezagvoerder)
  • Michael J. Smith (Piloot)
  • Judith Resnik (Mission Specialist)
  • Ellison Onizuka (Mission Specialist)
  • Ronald McNair (Mission Specialist)
  • Gregory Jarvis (Payload Specialist)
  • Christa McAuliffe (Teacher in Space / Payload Specialist)
STS-51-L crew
De STS-51-L bemanning - Foto: NASA.

Doel van de STS-51-L Missie

Tijdens deze tiende ruimtemissie van het ruimteveer Challenger zouden er een communicatiesatelliet en twee kleine satellieten voor het Amerikaanse ministerie van defensie in een baan om de Aarde worden uitgezet. Daarnaast kende deze STS-51-L ruimtemissie een grote primeur aangezien er voor het eerst een onderwijzeres deel uitmaakte van de bemanning. Christa McAuliffe zou als eerste persoon in de ruimte les geven aan leerlingen op Aarde. In 1984 had NASA het idee om een talentvolle leerkracht les te laten geven vanuit de ruimte om op die manier jongeren te stimuleren voor wetenschap en ruimtevaart. Uiteindelijk koos NASA op 19 juli 1985 Christa McAuliffe uit 11 000 kandidaten om de eerste 'Teacher in Space' te worden. Na haar selectie startte ze meteen haar astronautenopleiding en werd ze enorm populair.

De lancering

Op 28 januari 1986 vond de lancering plaats van het Amerikaanse ruimteveer Challenger. Meteen nadat de Solid Rocket Boosters (SRB’s) tot ontbranding werden gebracht, lekten er hete gassen uit de rechter SRB. Dit lek was ontstaan door een defecte rubberen O-ring die de buitenste afdichting vormde tussen het onderste gedeelte en de rest van de SRB. Op het moment van de lancering was de temperatuur aan het lanceercomplex 2° Celsius en deze O-ringen zouden niet bestand geweest zijn tegen dergelijke lage temperaturen. Ondanks het feit dat verschillende ingenieurs zich vragen stellen bij deze lage temperaturen werd er door de SRB fabrikant Thiokol toch beslist om door te gaan aftellen. De brandstof die uit de rechter SRB lekte, bevatte ook aluminium voor extra motorvermogen. Het verbruik van dit aluminium leverde slakken op die in de scheur terecht kwamen waardoor deze tijdelijk gedicht werd. De Challenger vloog 58 seconden na zijn lancering door een smalle luchtlaag met extreme windsnelheden die vermoedelijk de slakken losrukten waardoor er opnieuw hete gassen begonnen te lekken. De scheur werd steeds groter en de gassen lekten tegen de onderzijde van de SRB waardoor deze 73 seconden na de lancering bezweek. Tijdens de explosie verloor de brandstoftank, met daarin vloeibare waterstof, aan boord van de External Tank vrijwel volledig zijn inhoud. Tegelijk werd deze tank met grote kracht in de vloeibare zuurstoftank van de External Tank gedreven. De grote hoeveelheden vloeibare waterstof en zuurstof die hierdoor vrijkwamen werden ontstoken door de uitlaatgassen van de SRB’s. In tegenstelling tot wat vaak te lezen of te horen is, vond er dus geen explosie plaats maar een zeer snelle verbranding. De Challenger bevond zich midden in dit inferno en werd hierdoor uit elkaar gerukt. Op rechtstreekse videobeelden was te zien dat de cockpit grotendeels intact uit de wolk van verbrande gassen tevoorschijn kwam en deze vervolgens een val vanop een hoogte van zestien kilometer. De restanten van de cockpit en de lichamelijke overschotten van de zeven astronauten werden enkele weken later op de bodem van de Atlantische Oceaan teruggevonden waarna de bemanningsleden een Amerikaanse staatsbegrafenis kregen.

De wereld keek mee

Doordat zich voor de eerste keer een leerkracht onder de crewleden bevond, keken duizenden kinderen en andere mensen op televisie rechtstreeks naar de beelden van de lancering van het ruimteveer Challenger. NASA was er uiteindelijk in geslaagd om ruimtevaart opnieuw in de media te brengen en om mensen te stimuleren. De tal opgekomen nationale en internationale pers en familieleden van de astronauten zagen vanop het Kennedy Space Center uiteindelijk hoe het ruimteveer uit elkaar spatte. De ramp liet dan ook een enorm grote indruk achter op een hele generatie Amerikanen. Zo herrinneren zich vandaag de dag nog steeds veel mensen de woorden "Flight controllers here looking very carefully at the situation. Obviously a major malfunction. We have no downlink." die werden uitgesproken door vluchtdirecteur Jay Greene vanuit het vluchtleidingscentrum.

STS-51-L
Een beeld van het ruimteveer 73 seconden na de lancering - Foto: Kennedy Space Center.

Rogers Commission

Na het ongeval met de Challenger werd een uitgebreid onderzoek ingesteld door een speciale onderzoekscommissie naar de oorzaak van deze Amerikaanse ramp. Deze 'Presidential Commission on the Space Shuttle Challenger Accident' kreeg ook de naam 'Rogers Commission' die werd genoemd naar de voorzitter William P. Rogers. Andere leden die deel uitmaakten van deze onderzoekscommissie waren ondermeer 's werelds eerste mens op de Maan Neil Armstrong, de back-up astronaute van Christa McAuliffe, Sally Ride en legendarische X-1 piloot Chuck Yeager. Ten behoeve van het onderzoek werden de restanten van de twee Solid Rocket Boosters en de orbiter geborgen vanop de bodem van de Atlantische Oceaan en onderzocht in een hangar. De vele beelden die tal van camera’s rondom het lanceercomplex maakten van de lancering werden uitvoerig bestudeerd en vele getuigen van zowel in alsook buiten het Amerikaanse ruimtevaartagentschap werden verhoord. Negen maanden na de ramp rapporteerde de onderzoekscommissie haar bevindingen aan de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan waarna de commissie negen aanbevelingen aan NASA overmaakte om een dergelijk ongeval in de toekomst te voorkomen. Uit de negen aanbevelingen en opmerkingen ontstond ondermeer het Office of Safety, Reliability and Quality Assurance dat rechtstreeks rapporteerde aan de NASA directie. Daarnaast werd ook het ontwerp van de Solid Rocket Boosters herbekeken en werd de onrealistische en overdrukke vluchtprogramma van het Space Shuttle programma onder de loep genomen. Uiteindelijk besliste president Ronald Reagan in augustus 1986 dat de Amerikaanse ruimteveren geen commerciële satellieten in de ruimte zouden brengen. Het zou uiteindelijk twee jaar en acht maanden duren na de ramp met de Challenger eer een nieuwe Space Shuttle zou gelanceerd worden.

Kris Christiaens

Medebeheerder & hoofdredacteur van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Belgium in Space.
Ruimtevaart & sterrenkunde redacteur.

Volg mij op Twitter: @KrisChristiaens

Dit gebeurde vandaag in 1969

Het gebeurde toen

Een Amerikaanse Delta raket brengt vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida de eerste Britse militaire Skynet communicatiesatelliet in de ruimte. De satelliet bleef echter maar een jaar operationeel. Foto: NASA

Ontdek meer gebeurtenissen

Het weerbericht op Mars

Geplande evenementen

Geen geplande evenementen
Meer Evenementen

Messier 15

Messier 15
M15, ook gekend als NGC 7078, is een bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Pegasus met een werkelijke diameter van ongeveer 87 lichtjaar. Over de afstand bestaat nog enige discussie, waarschijnlijk…
Lees meer...

Steun Spacepage!

Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.

100%

Sociale netwerken