De Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop blijft astronomen verbazen. De planetenjager heeft maar liefst elf nieuwe planetenstelsels aan zijn lijst van ontdekkingen toegevoegd. Alles samen bevatten deze stelsels minstens 26 exoplaneten. Hierdoor is het aantal ontdekte Kepler-planeten in één keer verdubbeld. De nieuwe exoplaneten verschillen in grootte van anderhalf keer de Aarde tot groter dan Jupiter en bewegen op kleine afstanden om hun moedersterren. Zo variëren hun omlooptijden van 6 tot 143 dagen en staan ze allemaal dichter tot hun moederster dan de planeet Venus tot de Zon. Aangezien de pas ontdekte exoplaneten op kleine onderlinge afstanden om hun moederster draaien, is hun onderlinge aantrekkingskracht dan ook groot genoeg om elkaars baanbewegingen te versnellen of te vertragen. Net als de andere exoplaneten die Kepler al ontdekte, werden ook deze planeten ontdekt door de helderheden van meer dan 150 000 sterren in de gaten te houden in de sterrenbeelden Lier en Zwaan. Zodra er, vanaf de Aarde gezien, een planeet voor zijn moederster schuift, wordt het licht van de ster iets verduisterd en zal Kepler dit meten. Voor de ruimtetelescoop is drie keer zo een dip in de lichtsterkte van de ster genoeg om de massa, omvang en en omlooptijd te achterhalen van de exoplaneet. Het bestaan van meerdere exoplaneten om één ster kan dan weer afgeleidt worden uit wisselende omlooptijden. Tot op heden heeft Kepler al meer dan 2300 kandidaat-planeten ontdekt waarvan in iets meer dan zestig gevallen hun bestaan werd bevestigd door vervolgwaarnemingen met andere telescopen.

Europese sterrenkundigen hebben met behulp van ESO's Very Large Telescope (VLT) in Chili voor het eerst kunnen aantonen dat een magnetar (soort neutronenster met een ongelooflijk sterk magnetisch veld) ontstaan is uit een een ster die zeker 40 maal zo zwaar was als onze zon. Deze bevindingen zijn in strijd met de hangbare kennis over de evolutie van sterren aangezien astronomen er van uitgaan dat dergelijke sterren eindigen als een zwart gat. Hierdoor ontstaat de vraag hoe zwaar een ster wel moet zijn om een zwart gat te kunnen worden. De Europese astronomen hebben voor deze ontdekking de bijzondere sterrenhoop Westerlund 1 zeer gedetailleerd waargenomen met het FLAMES-instrument. Deze sterrenhoop bevindt zich op een afstand van 16 000 lichtjaar en in het sterrenbeeld Altaar en bevat honderden zeer zware sterren. Sommige van deze sterren produceren een miljoen keer zoveel licht als onze zon en zijn bijna 2 000 maal zo groot. In Westerlund 1 bevindt zich één van de weinig gekende magnetars waarvan het magentisch veld duizend biljoen maal zo sterk is als dat van de Aarde. Doordat deze magnetar zich in deze sterrenhoop bevindt, moet hij zijn ontstaan uit een ster die minstens veertig maal zo zwaar was als de zon.

Een internationaal team van astronomen heeft met behulp van instrumenten van ESO's Very Large Telescope (VLT) in Chili en archiefgegevens van de Hubble Space Telescope de zwaarste ster ooit ontdekt. Een van de onderzochte sterren door het team, dat onder leiding stond van Paul Crowther, was bij zijn geboorte meer 300 maal zo zwaar als onze zon en maakt deel uit van de sterrenhoop R136. Deze verzameling van zware en hete sterren bevindt zich in de Tarantulanevel en maakt deel uit van de Grote Magelhaense Wolk. De zwaarste ster ooit is iets meer dan een miljoen jaar oud en heeft in zijn korte leven al een vijfde van zijn massa afgestoten door zijn enorme omvang. Momenteel is de ster 265 maal zo zwaar als onze zon en bij zijn geboorte moet R136a1 maar liefst 320 zonmassa's gehad hebben. Indien deze gigantische ster zich op de plaats zou bevinden van onze zon, zou het verschil in licht net zo groot zijn als dat tussen de maan en de zon. R136a1 is hierdoor nu niet enkel de zwaarste ster maar is nu ook de ster met de grootste lichtkracht (10 miljoen keer zo groot als de zon). In de sterrenhoop R136 bevinden zich slechts vier sterren die bij hun geboorte zwaarder waren dan 150 zonmassa's. Toch produceren de vier sterren samen bijna de helft van de deeltjeswind en het stralingsvermogen van de totale sterrenhoop die uit meer dan 100 000 sterren bestaat. Dergelijke zware sterren zijn zeer uitzonderlijk en ontstaan enkel in zeer compacte sterrenhopen. Zware sterren kennen een korte levensduur en produceren een zeer sterke deeltjeswind waardoor deze sterren hun geheimen niet makkelijk prijsgeven voor sterrenkundigen.

Klik hier voor ESO's persbericht!

De Franse ruimtetelescoop CoRoT heeft zes nieuwe planeten ontdekt rondom andere sterren. CoRoT speurt sinds eind 2006 het heelal af naar zogenaamde exoplaneten door de helderheid nauwkeurig te observeren van een groot aantal sterren. Wanneer een ster op regelmatige tijdstippen kleine helderheidsafnames vertoont, kan dit wijzen op de aanwezigheid van een planeet rondom de ster. Eén van de zes pas ontdekte exoplaneten is tweemaal zo zwaar als de planeet Jupiter en de bijhorende moederster draait slechts in twee dagen om haar as (onze zon draait om de 26 dagen om haar as). Dit is de eerste maal dat astronomen een exoplaneet waarnemen rondom een dergelijke snel ronddraaiende ster. Een andere exoplaneet die CoRoT ontdekte is dan weer zestig maal zo zwaar als de planeet Jupiter en is volgens sterrenkundigen meer een 'bruine dwerg' dan een planeet. Met de nieuwe ontdekking komt het aantal exoplaneten dat CoRoT ontdekte op vijftien. Sinds de zoektocht naar exoplaneten in 1995 begon staat de teller ondertussen op meer dan 450.

Astronomen van de Universiteit van Toronto zijn er voor de eerste maal in geslaagd om het spectrum te achterhalen van een planeet bij een andere ster. Het spectrum van het licht bevat belangrijke informatie over de chemische samenstelling van de exoplaneet dat zich rondom de ster HR 8799 bevindt. Deze planeet maakt deel uit van een stelsel waarin zich minstens drie exoplaneten bevinden. De moederster is ongeveer anderhalf maal zo zwaar als onze eigen ster, straalt 4,9 maal meer licht uit als de zon en staat op 129 lichtjaar van ons in het sterrenbeeld Pegasus. De drie exoplaneten rondom deze ster werden in 2008 ontdekt en zijn zeer groot. Door hun omvang was het voor de wetenschappers dan ook vrij makkelijk om ze afzonderlijk te bestuderen. Het meest geavanceerde infraroodinstrument van de Europese Very Large Telescope (VLT) in Chili had een uur nodig om het spectrum van één van de drie planeten vast te leggen. De onderzochte exoplaneet is ongeveer 10 maal zo zwaar als de planeet Jupiter en zou een temperatuur hebben van 800 graden. Exoplaneet HR 8799 c draait één maal om de 190 jaar om zijn moederster waar het gemiddeld ongeveer 38 AE van verwijderd staat. Het spectrum was helaas nog niet duidelijk genoeg om de wetenschappers meer te vertellen over de atmosfeer van deze planeet.

De in februari 2009 ontdekte exoplaneet CoRoT-7b zou net als de Aarde bestaan uit gesteenten. Wetenschappers kwamen tot deze vaststelling nadat de exoplaneet uitvoerig bestudeert werd met de Europese ESO 3,6 meter telescoop in Chili. Hierdoor is CoRoT-7b de eerste 'aarde-achtige' planeet rondom een andere ster. CoRoT-7b werd ontdekt door middel van de Frans/Europese ruimtetelescoop CoRoT die in december 2006 gelanceerd werd vanop de Baikonur lanceerbasis in Kazachstan. Deze exoplaneet heeft een middellijn die 80% groter is dan onze Aarde en is hierdoor, tot op heden, de kleinste ontdekte exoplaneet. Doordat het hemellichaam tijdens elke omloop rondom zijn moederster een klein beetje licht van de ster blokkeert, kon men verschillende belangrijke gegevens over deze exoplaneet achterhalen. Zo hebben astronomen kunnen afleiden dat CoRoT-7b 4,8 maal zo zwaar is als onze planeet en bestaat uit zware elementen zoals gesteenten en metalen. CoRoT-7b draait op een afstand van 2,5 miljoen kilometer om zijn moederster waardoor de temperatuur op deze planeet ongeveer 2 000°C moet bedragen. Door CoRoT-7b opnieuw te bestuderen kwam men in het stelsel een tweede planeet op het spoor die acht maal zo zwaar is als de Aarde.

De Russische wetenschapper en raketingenieur Konstantin Tsiolkovski bedacht in de 19de eeuw een manier om mensen in de ruimte te krijgen door middel van een toren te bouwen die tot in de ruimte zou reiken. Hij liet zich hiervoor inspireren door het ontwerp van de Eiffeltoren in Parijs en stelde zich een geostationair ruimtekasteel voor dat zich op een hoogte van 35.800 kilometer boven het aardoppervlak zou bevinden. Vandaag de dag is Tsiolkovski’s idee nog steeds zeer actueel en geloven vele mensen in het slagen van een dergelijk project. Het begrip “ruimtelift” staat voor een lift die mensen of objecten van de Aarde in de ruimte kan brengen en dit via een lange kabel die zich op de evenaar bevindt en waar langs robots omhoog kunnen klimmen of opnieuw kunnen afdalen. Dergelijk principe is gebaseerd op de balans tussen de zwaartekracht van de Aarde en de centrifugale kracht. Om dit in de praktijk om te zetten, heeft men enkele basisonderdelen nodig zoals een grondstation en een kabel.

De term "radiosterrenstelsels" wordt gegeven aan sterrenstelsels waarin zich twee radiobronnen bevinden die zeer sterk zijn. Alle sterrenstelsels zenden radiostralingen uit. Deze zeer sterke radiobronnen vinden we vooral terug bij elliptische sterrenstelsels doordat deze stelsels in hun kern een zeer sterk massief zwart hebben. De radiobronnen van radiosterrenstelsels kunnen waargenomen worden door radiotelescopen. Dankzij intensieve studies van deze objecten weten we ondertussen dat de stralingsuitbarstingen kortstondig zijn (tussen de 1 000 en 10 000 000 jaar). Deze uitbarstingen kunnen verschillende malen plaatsvinden gedurende de levensloop van een sterrenstelsel.