Japanse ruimtetelescoop ontdekt metalen in Perseuscluster
De Japanse Suzaku röntgentelescoop heeft een opmerkelijke ontdekking gedaan. De ruimtetelescoop heeft een grote hoeveelheid metalen ontdekt in het hete gas dat zich tussen de sterrenstelsels van de Perseuscluster bevindt. De Perseuscluster bevindt zich op een afstand van 230 miljoen lichtjaar en bestaat uit ongeveer 190 sterrenstelsels. Dergelijke clusters zijn grote groepen van sterrenstelsels die bij elkaar gehouden worden door de onderlinge zwaartekracht. Suzaku ontdekte chroom en mangaan in gasvorm in het gas tussen de sterrenstelsels. In het deel van de cluster dat de Japanse ruimtetelescoop heeft bestudeerd, bevindt zich voor ruim 30 miljoen zonmassa's aan schroom en 8 miljoen zonmassa's aan mangaan. Astronomen vermoeden dat de metalen in de Perseuscluster afkomstig zijn van ongeveer 3 miljard supernova-explosies waarbij de metalen in de ruimte werden geblazen. Dit is de eerste maal dat deze metalen in een cluster ontdekt werden. De meeste clusters bestaan voor 5% uit zichtbare materie, 10% gas en de rest is zogenaamde donkere materie. Suzaku, of ook wel ASTRO-EII genoemd, werd op 10 juli 2005 in de ruimte gebracht.
Ruimtetelescoop ontdekt botsing tussen twee planeten
De Amerikaanse Spitzer ruimtetelescoop heeft aanwijzingen gevonden waaruit blijkt dat er in een recent verleden rondom de ster HD 172555 twee planeten met elkaar in botsing zijn gekomen. Deze zeldzame catastrofale botsing zou een paar honderduizend jaar geleden hebben plaatsgevonden en is van onschatbare waarde voor astronomen. Uit infraroodmetingen die gemaakt werden door Spitzer blijkt er rondom de ster een grote hoeveelheid stof, puin en gruis aanwezig te zijn wat duidt op een kosmische botsing. Daarnaast ontdekte de ruimtetelescoop ook grote hoeveelheden glasachtige structuren die ontstaan wanneer druppels gesmolten lava afkoelen en stollen. Er werden ook sporen gevonden van gasvormig siliciumoxide. Deze laatste ontdekking wijst op de verdamping van gesteente. Volgens onderzoekers zijn beide planeten met een snelheid van minstens tien kilometer per seconde op elkaar gebotst en hadden deze de omvang van de maan en Mercurius. Door de botsing zou het kleinere object helemaal zijn verpulverd en zou het grote object zijn buitenste lagen hebben verloren. Deze planetaire botsing zou volgens bepaale astronomen te vergelijken zijn met de botsing tussen een object met de omvang van Mars en onze Aarde waaruit uiteindelijk onze maan is ontstaan. De 12 miljoen jaar oude ster HD 172555 bevindt zich in het zuidelijke sterrenbeeld Pauw en staat op een afstand van ongeveer 100 lichtjaar van de Aarde.
Meer info over deze ontdekking kan je terugvinden op de Spizer Space Telescoop homepage!
Astronomen ontdekken middelzwaar zwart gat
![]()
Astronomen hebben met behulp van de XMM-Newton ruimtetelescoop doorslaggevend bewijs gevonden voor het bestaan van middelzware zwarte gaten. Deze middelzware zwarte gaten hebben tot 500 maal de massa van onze zon. In november 2004 bestudeerde de XMM-Newton ruimtetelescoop een variabele bron van röntgenstraling in de verste regionen van de sterrenstelsels ESO 243-49 die zich op ongeveer 290 miljoen lichtjaar van de Aarde bevinden. De HLX-1 bron van röntgenstralen produceert een paar miljoen keer meer röntgenstraling als onze zon. Optische telescopen op Aarde toonden hierna aan dat de röntgenbron niet samenviel met een bron van zichtbaar licht waardoor de bron dus niet afkomstig is van een voorgrondster en ander sterrenstelsel. Hieruit besluiten astronomen nu dat de enige verklaring voor de HLX-1 röntgenbron een zwart gat is dat een massa heeft van 500 maal die van de zon. Tot voor deze ontdekking kende men enkel lichtere zwarte gaten die ontstaan bij supernova explosies of zeer superzware zwarte gaten die zich in kernen van sterrenstelsels bevinden. Volgens astronomen zijn middelzware zwarte gaten zeer belangrijk om het ontstaan en de evolutie te begrijpen van superzware zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels. De 10 meter lange Europese XMM-Newton ruimtetelescoop werd op 10 december 1999 in de ruimte gebracht door middel van een Ariane 5 raket. Het astronomisch ruimteobservatorium beschikt over drie röntgentelescopen, drie European Photon Imaging Camera's en één 30 centimeter grote Ritchey-Chrétien optische/UV telescoop.
Ariane 5 raket lanceert twee ruimtetelescopen
Vanop de Europese lanceerbasis in Frans Guyana werd op donderdag 14 mei 2009 een Ariane 5 raket gelanceerd met in zijn vrachtruim twee Europese ruimtetelescopen. Omstreeks 15u12 Belgische tijd werden de krachtige raketmotoren van de 50 meter hoge Ariane 5 tot ontbranding gebracht waarna de eerste ruimtetelescoop, genaamd Herschel, 26 minuten later losgekoppeld werd van de draagraket. Zowel de Herschel alsook de Planck ruimtetelescoop werd gebouwd door Thales Alenia Space en zijn samen ongeveer 1,8 miljard euro waard. Het Planck ruimteobservatorium koppelde zich drie minuten na Herschel los van de tweede rakettrap. Herschel is met zijn spiegel van 3,5 meter diameter de grootste infrarood ruimtetelescoop. Dit tuig zal gebruikt worden voor het bestuderen van stofwolken en koude regio's in het heelal die voor andere telescopen ondoordringbaar zijn. Planck is de eerste Europese missie waarbij men onderzoek verricht naar de oudste straling in het heelal. Deze zogenaamde kosmische achtergrondstraling ontstond ongeveer 380.000 jaar oud na de oerknal en kan wetenschappers veel informatie vertellen over het ontstaan van het heelal. Deze telescopen hebben een gewicht van 3,4 en 1,8 ton.
Amerika lanceert planetenjager
In de nacht van vrijdag 6 maart op zaterdag 7 maart 2009 werd vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida Amerika's nieuwste ruimtetelescoop gelanceerd. NASA's Kepler Space Observatory vertrok omstreeks 4u49 Belgische tijd en werd in de ruimte gebracht door middel van een Delta 7925 raket. Deze missie is voor astronomen van zeer groot belang aangezien Kepler op zoek gaat naar planeten rondom andere sterren. Iets meer dan een uur na de lancering werd de ruimtetelescoop losgekoppeld van de derde Delta rakettrap. In tegenstelling tot andere ruimtetuigen werd Kepler niet in een traditionele baan om de Aarde gebracht maar in een zogenaamde "earth-trailing solar orbit" zodat onze planeet de observaties van de sterren niet kan verhinderen. Oorspronkelijk zou deze ruimtetelescoop in januari 2006 al de ruimte in gegaan zijn maar wegens budgettaire problemen besliste het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA de lancering acht maanden uit te stellen. Het Kepler Space Observatory werd gebouwd door Ball Aerospace en het controlecentrum van dit ruimteobservatorium bevindt zich in de faciliteiten van de University of Colorado. Het totale prijskaartje van het Kepler project bedraagd 600 miljoen dollar.
COROT ontdekt kleinste exoplaneet
De Europese ruimtetelescoop en planetenjager COROT heeft tot op heden de kleinste exoplaneet ontdekt. De planeet kreeg de naam COROT-Exo-7b en is iets minder groot dan twee maal de omvang van de Aarde. Vandaag de dag zijn al meer dan 330 planeten gekend die draaien rondom andere sterren maar de meeste van deze exoplaneten zijn gasreuzen zoals de planeten Jupiter en Neptunus. COROT-Exo-7b draait één maal om de 20 uur om zijn ster en bevindt zich zeer dicht nabij zijn ster waardoor de temperatuur op deze exoplaneet wellicht oploopt tot 1500°C. Deze kleine exoplaneet werd ontdekt doordat astronomen de lichtintensiteit van de bijhorende ster bestudeerden. Terrestrische planeten zoals de Aarde, Mars of Venus zijn zeer moeilijk waar te nemen rondom andere sterren maar dankzij een ruimtetelescoop als COROT kan men zelfs de omvang van kleinere exoplaneten bepalen. Wetenschappers zijn er echter nog niet uit welke samenstelling COROT-Exo-7b heeft. Zo zou het kunnen dat deze planeet bedekt is met vloeibare lava. De COROT ruimtetelescoop werd op 27 december 2006 in de ruimte gebracht en ontdekte in mei 2007 zijn eerste exoplaneet.
STS-35
De STS-35 ruimtemissie was de tiende bemande ruimtevlucht die uitgevoerd werd met het Amerikaanse ruimteveer Columbia. Deze missie stond helemaal in het teken van het ontplooien van de ASTRO-1 ruimtetelescoop. Aan boord van het ruimteveer bevonden zich 7 astronauten. De belangrijkste taak van deze ruimtevaarders was het uitvoeren van tal van astronomisch onderzoeken van het universum in zowel het röntgen- alsook het ultravioletgedeelte van spectrum met het ASTRO-1 ruimteobservatorium. Dit was de 38ste vlucht van een Amerikaans ruimteveer. In totaal maakte 7 bemanningsleden tijdens deze ruimtevlucht 144 omwentelingen om onze planeet.
De Kepler ruimtetelescoop en de zoektocht naar (intelligent) leven
Bestaan er aarde-achtige planeten buiten ons zonnestelsel? Dat is zonder twijfel één van de meest fundamentele vragen die de mens zich al honderden jaren stelt. De kans bestaat dat we daar binnenkort een antwoord op krijgen. In februari 2009 lanceert NASA immers de Kepler ruimtetelescoop, die zal zoeken naar zogenaamde exoplaneten vergelijkbaar met onze aarde. Daarmee bedoelen we: rotsachtige planeten ongeveer even groot als de onze die zich in de Bewoonbare Zone van hun ster bevinden (niet te veraf en niet te dichtbij, zodat vloeibaar water aan- wezig kan zijn). Momenteel zijn er reeds (met andere methoden) een kleine driehonderd exoplaneten ontdekt. Bijna alle zijn zogenaamde gasreuzen, vergelijkbaar met Jupiter en Saturnus. De kans dat dergelijke planeten leven herbergen is uiteraard zeer klein.
Poollicht op Saturnus
Op Saturnus is er veel minder plasma nodig die in de magnetosfeer moet geinjecteerd worden om poollicht te veroorzaken. Saturnus heeft geen krachtige kring van deeltjes nodig in de magnetosfeer dan de planeet Jupiter. Titan heeft een veel kleinere atmosfeer dan Io en Titan staat verder van Saturnus dan de maan Io van Jupiter. Bovendien vegen de ringen van Saturnus veel van het materiaal weg dat in de atmosfeer kan terechtkomen. Op de maan Titan zijn er ook al poollichtstormen waargenomen.