In tijden van haast en spoed is het goed om soms eens tot rust te komen. Bijvoorbeeld bij het lezen van een artikel over sterren die er ook een enigszins jachtig leven op na houden. De groepsnaam wegloopsterren klinkt misschien niet zo bijzonder, maar het is interessant om eens te kijken naar hun ontstaan, hun levensloop en hun... snelheden. In de literatuur wordt onderscheid gemaakt tussen wegloopsterren (runaway stars) en hogesnelheidsterren (high-velocity stars) en het onderscheid zit in het ontstaan. Hierna worden beide groepen sterren besproken en worden enkele voorbeelden gegeven.

Waarnemingen met de Europese Very Large Telescope (VLT) en twee andere observatoria hebben een bruine dwerg in een dubbelstersysteem ontdekt die ongeveer zo heet is als een kopje thee. Bruine dwergen staan in de sterrenkunde ook gekend als 'mislukte sterren'. Deze objecten hebben te weinig massa om de zwaartekracht in staat te stellen om de kernreacties op gang te brengen die andere sterren laten stralen. De opmerkelijke bruine dwerg CFBDSIR 1458+10B is de zwakste van een tweetal om elkaar draaiende bruine dwergen en bevindt zich op een afstand van slechts 75 lichtjaar van de Aarde. De twee objecten draaien met een periode van ongeveer 30 jaar om elkaar op een afstand die ongeveer drie keer zo groot is als de afstand Aarde-Zon. De zwakste van de twee bruine dwergen blijkt een oppervlaktetemperatuur te hebben van ongeveer 100 graden Celsius. De astronomen die deze bruine dwerg onderzochten, waren enorm verrast dat dit object slechts iets heter is dan de temperatuur van een sauna. Wanneer een object een dergelijke temperatuur heeft, verwachten wetenschappers dat dit andere eigenschappen heeft en meer op een reuzenplaneet lijkt. Ter vergelijking: het oppervlak van de Zon heeft een temperatuur van ongeveer 5 500 graden Celsius.

In de nacht van donderdag 17 op vrijdag 18 maart 2011 heeft de Amerikaanse ruimtesonde MESSENGER zich met succes in een baan om de planeet Mercurius gebracht. Na een reis van 2 417 dagen bevindt MESSENGER zich nu in een vaste baan om Mercurius waar het ruimtetuig vanaf begin april vooral het oppervlak en de inwendige structuur van de kleine planeet zal onderzoeken. Op 3 augustus 2004 werd MESSENGER (afkorting voor 'MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging') vanop Cape Canaveral in de ruimte gebracht. Mercurius heeft voor onderzoekers nog steeds zeer veel raadsels zoals de aanwezigheid van de opvallend grote ijzer-nikkel kern die ongeveer even groot is als de Maan. Daarnaast willen men ook bestuderen welke materialen er zich nabij de polen van Mercurius bevinden, hoe het magnetisch veld van deze planeet is ontstaan en waarom de dichtheid van deze planeet zo groot is. De reis van MESSENGER naar Mercurius verliep in verschillende fasen aangezien de planeet het dichtst bij de zon staat en daardoor de hoogste baansnelheid heeft. Zo maakte de 446 miljoen dollar dure MESSENGER scheervluchten langs de Aarde, Venus en Mercurius om het ruimtetuig de juiste snelheid te geven. Indien men MESSENGER meteen naar Mercurius had gestuurd, had de ruimtesonde door de aantrekkingskracht van onze ster een veel te hoge snelheid gehad. Alles samen legde MESSENGER al bijna acht miljard kilometer af en had het ruimtetuig een gemiddelde snelheid van ongeveer 140 000 kilometer per uur. Tot op heden werd Mercurius nog maar één keer bezocht door een ruimtesonde. In 1974 en 1975 maakte de Amerikaanse Mariner 10 ruimtesonde drie scheervluchten langs Mercurius waarbij ongeveer 45% van het oppervlak in kaart gebracht werd. Vluchtleiders en wetenschappers hopen dat MESSENGER minstens één jaar operationeel blijft.

Een woordvoerder van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft op maandag 14 maart laten weten dat een werknemer van het bedrijf United Space Alliance (James D. Hanover) om het leven is gekomen op het lanceercomplex 39A op het Kennedy Space Center. Details over het ongeval werden niet vrijgegeven maar wel is geweten dat alle hulp van de hulpdiensten te laat kwam. Op het lanceercomplex 39A bevindt zich momenteel het ruimteveer Endeavour dat op 19 april zal gelanceerd worden voor zijn laatste ruimtemissie (STS-134). Zowel NASA alsook United Space Alliance hebben hun werkzaamheden op en rond het lanceercomplex voor onbepaalde duur stopgezet zodat men het tragische ongeval kan onderzoeken. Volgens NASA zou de lanceerdatum van de Endeavour niet uitgesteld worden. United Space Alliance werd in augustus 1995 opgericht door de twee grote Amerikaanse lucht- en ruimtevaartbedrijven Boeing en Lockheed Martin. Het bedrijf heeft ongeveer 9 000 werknemers in dienst die ondermeer instaan voor de voorbereiding van elke Space Shuttle lancering. De 53-jarige James D. Hanover zou volgende maand samen met nog 550 andere werknemers door United Space Alliance ontslagen worden. Door het stopzetten van het Amerikaanse Space Shuttle programma verliezen in de Verenigde Staten duizenden werknemers hun baan.

Op donderdag 24 februari heeft de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) zich met succes vastgehecht aan het internationaal ruimtestation ISS. Terwijl de twee ruimtetuigen met een snelheid van ongeveer 28 000 km/u rond de Aarde draaiden, koppelde de onbemande ATV zich om 16u59 Belgische tijd vast aan de Zvezda-module van het ISS. De 'docking' verliep zoals voorzien geheel automatisch. Deze tweede ATV, die de bijnaam 'Johannes Kepler' kreeg, werd op woensdag 16 februari in de ruimte gebracht door de 200ste Ariane raket vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana. Het meer dan 20 ton zware onbemande bevoorradingstuig brengt ondermeer 1,7 ton aan cargo, waaronder voedsel, kledij, wetenschappelijke experimenten en apparatuur, naar het ruimtestation. Daarnaast bevindt er zich aan boord van Johannes Kepler ook nog eens 4 ton aan brandstof waarmee men het ISS in een hogere baan om de Aarde wil brengen. Aangezien het ISS op een hoogte van ongeveer 400 kilometer nog weerstand ondervind van de bovenste lagen van de atmosfeer verliest het ruimtestation dagelijks verscheidene meters hoogte. De koppeling van de ATV aan het ISS werd opgevolgd vanuit het ATV-controlecentrum in Toulouse waar de Belg Kris Capelle vluchtdirecteur is. Voor het Europese ruimtevaartagentschap ESA is de ATV van zeer groot belang aangezien dit ruimtetuig, na de Space Shuttles, de meeste vracht naar het ISS kan brengen.

Een internationaal team van astronomen is erin geslaagd om met behulp van ESO's Very Large Telescope (VLT) in Chili de kortlevende materieschijf te kunnen waarnemen rondom een jonge ster. De ster, genaamd T Chamaeleontis (T Cha) bevindt zich in het kleine zuidelijke sterrenbeeld Kameleon en staat op ongeveer 330 lichtjaar van de Aarde. T Cha is slechts zeven miljoen jaar oud. Dat astronomen de kortlevende materieschijf rondom een jonge ster hebben kunnen waarnemen is al een grote verwezenlijking maar wat het onderzoek nog unieker maakt, is dat men in de materieschijf een kleine begeleider heeft ontdekt die mogelijk de veroorzaker is van een brede lege zone in de materieschijf. Verdere waarnemingen moeten uiteindelijk bevestigen of deze begeleider een bruine dwerg is of een planeet. Indien de begeleider een planeet-in-wording is, is dit zeer bijzonder aangezien nooit eerder een jonge planeet in een dergelijke materieschijf werd waargenomen. T Cha werd eerst waargenomen met het AMBER-instrument en de VLT-interferometer. Hierbij ontdekte men dat de materieschijf een smalle stofring vormt op slechts 20 miljoen kilometer van de ster. Daarbuiten werd een stofvrij gebied aangetroffen dat op ongeveer 1,1 miljard kilometer van de ster overging in het buitenste gedeelte van de materieschijf. Om de begeleider in de materieschijf op het spoor te kunnen komen, werd vervolgens het NACO-instrument van de VLT ingezet. Uiteindelijk werd voor het eerst een relatief klein object ontdekt in een planeetvormende stofschijf rondom een jonge ster.

NASA's Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) heeft 33 000 onbekende planetoïden, 20 nieuwe kometen en 134 zogeheten 'aardscheerders' ontdekt. Aardscheerders zijn planetoïden die op relatief korte afstand langs de Aarde passeren. De WISE infraroodsatelliet werd in december 2009 in de ruimte gebracht waarna deze ruimtetelescoop de gehele sterrenhemel anderhalf maal in kaart heeft gebracht op infrarode golflengten. Alles samen maakte WISE meer dan 2,7 miljoen opnamen van objecten in de ruimte. In oktober 2010 maakte NASA bekend dat de koelvloeistof aan boord van WISE opraakte waardoor men sommige infraroodwaarnemingen niet langer kon uitvoeren. De speurtocht naar planetoïden en kometen kon echter nog vier maanden worden voortgezet in het kader van het NEOWISE (Near Earth Object WISE) programma waarbij men twee van de vier instrumenten nog kon gebruiken. Naast de ontdekking van nieuwe asteroïden en kometen heeft men dankzij het NEOWISE programma ook de aanwezigheid kunnen aantonen van eerder ontdekte objecten. Zo observeerde WISE ongeveer 153 000 rotsachtige objecten van de 500 000 gekende objecten in de asteroïdengordel dat zich tussen de planeten Mars en Jupiter bevindt. De data afkomstig van WISE moet onderzoekers meer leren over ondermeer de samenstelling en de omvang van asteroïden en kometen. De data zelf werd overgemaakt aan het International Astronomical Union's Minot Planet Center dat gefinancierd wordt door NASA en alle informatie verzamelt over alle objecten die zich in ons zonnestelsel bevinden.

Een internationaal team van astronomen is er in geslaagd om de atmosfeer van een zogenaamde 'superaarde' te analyseren. De exoplaneet GJ 1214b werd in 2009 ontdekt door middel van ESO's 3,6 meter telescoop in Chili en werd hierna uitvoerig onderzocht met het FORS-instrument van ESO’s Very Large Telescope (VLT). GJ 1214b is ongeveer 2,6 maal zo groot en ongeveer 6,5 maal zo zwaar als de Aarde en zijn moederster staat op ongeveer 40 lichtjaar van onze planeet. Doordat GJ 1214b slechts 2,6 maal zo groot is als de Aarde behoort deze exoplaneet tot de klasse van de 'superaardes'. De exoplaneet draait op een afstand van slechts twee miljoen kilometer rond zijn moederster die zich in het sterrenbeeld Slangendrager bevindt. De analyses van de onderzochte atmosfeer tonen aan dat de atmosfeer van GJ 1214b ofwel grotendeels uit stoom bestaat of gehuld is dikke bewolking met mist. Astronomen spreken van een mijlpaal in het onderzoek naar exoplaneten aangezien dit de eerste keer is dat men een atmosfeer analyseert van een exoplaneet die slechts enkele malen groter is dan de Aarde.

Het zijn opnieuw boeiende tijden voor iedereen die geïnteresseerd is in exoplaneten. Na de ontdekking door Europese sterrenkundigen van een planetenstelsel dat gelijkenissen vertoont met ons zonnestelsel maakte het wetenschappelijke team achter de Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop eveneens een belangrijke ontdekking bekend. Kepler ontdekte rondom een ster in het sterrenbeeld Lier twee planeten die te vergelijken zijn met de planeet Saturnus. Beide exoplaneten hebben omlooptijden van 19 en 38 dagen en werden ontdekt door middel van de overgangsmethode waarbij het licht van een ster gedurende korte tijd iets zwakker is aangezien de exoplaneet zich voor deze ster beweegt. De exoplaneten Kepler-9b en Kepler-9c bevinden zich op een afstand van ongeveer 2 300 lichtjaar van de Aarde. De rotatiesnelheid van de twee exoplaneten is niet constant en schommelt door de enorme gravitationele krachten tussen beide planeten. De Kepler-onderzoekers hebben ook aanwijzingen gevonden van een derde planeet in het planetenstelsel. Deze derde exoplaneet zou anderhalf keer zo groot zijn als de Aarde en zou een omlooptijd hebben van 1,6 dagen. Door de korte omlooptijd bevindt deze exoplaneet zich zeer dicht tot zijn moederster waardoor de temperatuur op deze 'superaarde' ongeveer 1 900 graden Celsius bedraagt. In tegenstelling tot Kepler-9b en Kepler-9c zou de derde exoplaneet in het stelsel niet bestaan uit gas maar wel uit gesteente. Astronomen moeten wel het bestaan van de derde planeet nog bevestigen. De in maart 2009 gelanceerde Kepler ruimtetelescoop houdt de helderheid van 156 000 sterren continu in de gaten. Het 590 miljoen euro dure observatorium werd speciaal ontwikkeld om planeten als de Aarde op te sporen.

Foto's die gemaakt werden door de Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter tonen aan dat straal van de maan de afgelopen één miljard jaar met ongeveer honderd meter is afgenomen. Volgens wetenschappers ligt de oorzaak hiervan in het inwendige van de maan aangezien dit nog steeds afkoelt. Vroeger gingen wetenschappers er van uit dat het krimpen van de maan enkel plaatsvond in de beginfase en dat de maan vandaag de dag geologisch 'stabiel' is. De ontdekking van het kleiner worden van de maan kwam aan het ligt via zogenaamde 'stuwwallen' die men waarnam op nieuwe foto's. Deze stuwwallen of 'lobate scarps' zijn te vergelijken met rimpels die ontstaan op uitdrogend fruit en zijn geologisch gezien nog vrij jong. Momenteel heeft men op het oppervlak van onze trouwe buur veertien van deze stuwwallen ontdekt waarvan de grootste ongeveer tien kilometer lang is. Uitvergrotingen van een foto tonen duidelijk aan dat een kleine krater voor de helft verdwenen is door een dergelijke scheur in het maanoppervlak. Enkele van deze scheuren werden al ontdekt tijdens de bemande Apollo 15, 16 en 16 ruimtemissies maar men ging er toen nog niet van uit dat deze een indicatie waren voor het krimpen van de maan. Omwille van hun vrij jonge leeftijd (ongeveer honderd miljoen jaar) zijn geologen er van overtuigd dat de maan ook nu nog tektonische activiteit moet vertonen.