Astronomen hebben met de nieuwe ALMA-telescoop (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) meer dan 100 van de meest ‘vruchtbare’ stervormende sterrenstelsels in het vroege heelal gelokaliseerd. ALMA is zo krachtig dat het in slechts een paar uur tijd evenveel van deze stelsels heeft geobserveerd als alle andere soortgelijke telescopen in een decennium.

Deze maand staat de planeet Saturnus in oppositie met de zon. Bijgevolg is de planeet vanaf het begin tot het einde van de nacht aan de hemel zichtbaar en is ze gezien vanaf de Aarde het helderst. Naast Saturnus is ook Jupiter deze maand van de partij, hoewel de planeet steeds vroeger ondergaat. De aprilmaand wordt ook gekenmerkt door een traditionele meteorenzwerm: de Lyriden. Het belangrijkste hemelverschijnsel van deze maand is echter een gedeeltelijke maansdverduistering die op 25 april zal plaatsvinden.

Deze maand zijn Mercurius, Venus en Mars niet te zien aan de hemel met het blote oog. Dit wordt echter een zeer interessante maand op vlak van hemelverschijnselen aangezien komeet PANSTARRS rond midden maart met het blote oog zou moeten waarneembaar zijn aan de westelijke horizon. 

Het jaar 2012 was voor astronomen opnieuw een fantastisch jaar vol met bijzondere ontekkingen. Dankzij deze ontdekkingen wordt het opnieuw duidelijk dat we het heelal nog steeds niet helemaal kennen en dat er nog heel wat bijzonders te ontdekken valt. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de meest spraakmakende en belangrijkste astronomische ontdekkingen van 2012.

Sterren, een boek geschreven door Kevin Tildsley, behoort net zoals vele andere boeken tot een verzameling van Capitool natuurgidsen. Het boekje is een absolute aanrader voor zowel de beginnende astronoom als de iets meer gevorderde astronoom en bevat kaarten van alle sterrenbeelden en is rijk geïllustreerd met foto's van deepsky-objecten.

Een krachtig nieuw instrument, KMOS geheten, is met succes getest op de Very Large Telescope van de ESO-sterrenwacht op Paranal (Chili). KMOS registreert infrarood licht en heeft de unieke eigenschap dat het 24 objecten tegelijk kan onderzoeken. Dat levert – veel sneller dan tot nu toe mogelijk was – cruciale gegevens op die inzicht moeten geven in de manier waarop sterrenstelsels in het vroege heelal tot ontwikkeling zijn gekomen.

Waarnemingen met ESO’s Very Large Telescope (VLT), de Gemini South-telescoop en de Canada-France-Hawaii Telescope (CFHT) hebben het bestaan van een nieuwe klasse van sterrenstelsels aan het licht gebracht. Vanwege hun vreemde vorm en kleur hebben zij de bijnaam ‘tuinboonstelsels’ gekregen. De stelsels, die aan het gloeien worden gebracht door het intense licht uit de omgeving van een monsterachtig zwart gat, behoren tot de zeldzaamste objecten in het heelal.

Dit ultieme basisboek voor de sterrenkunde, geschreven door de bekende wetenschapsjournalist Govert Schilling, staat boordevol nuttige informatie, schitterende illustraties en foto's, interessante weetjes, tips om zelf de sterrenhemel waar te nemen, en natuurlijk de nieuwste resultaten van het ruimteonderzoek.

Astronomen zijn er in geslaagd om iets te zien wat ze nog nooit eerder hebben gezien. Zo heeft men voor het eerst twee groepjes sterrenstelsels ontdekt die opvallend veel gelijken op ons eigen Melkwegstelsel en zijn naaste begeleiders. Niet dat ons spiraalvormig Melkwegstelsel een uitzondering is maar een sterrenstelsel ontdekken met dezelfde begeleiders als 'onze' Magelhaense Wolken bleek zeer moeilijk te zijn.

Voor het eerst zijn donkere sterrenstelsels – een vroege, theoretisch voorspelde fase in het ontstaan van sterrenstelsels – waargenomen. Deze objecten zijn in wezen gasrijke sterrenstelsels zonder sterren. Met behulp van ESO’s Very Large Telescope is een internationaal onderzoeksteam erin geslaagd om deze ongrijpbare objecten te detecteren via de gloed die zij vertonen doordat zij door een quasar worden aangelicht. Donkere sterrenstelsels zijn kleine, gasrijke stelsels in het vroege heelal die niet erg bedreven zijn in het produceren van sterren.