Sterrenkundigen hebben met behulp van de 6,5 meter Baade-telescoop op de Las Campanas sterrenwacht in Chili twee nieuwe maantjes ontdekt rondom de reuzenplaneet Jupiter. De twee kleine maantjes werden in september 2011 al ontdekt en zijn ongeveer één kilometer groot. De twee bewegen zich in wijde, trage banen om Jupiter en hebben een omlooptijd van 580 en 726 dagen. Astronomen vermoeden dat de twee mini-maantjes stukjes van een komeet of asteroïde zijn die ooit werd gevangen door de zwaartekracht van de reuzenplaneet. De twee maantjes, die de namen S/2011 J1 en S/2011 J2 dragen, maken deel uit van de zogenaamde 'retrograde' zwerm van Jupiter. Deze zwerm bestaat uit kleine maantjes die op grote afstand en in verkeerde richting rond Jupiter draaien (tegen de draairichting van de planeet). De banen van de retrograde objecten rondom Jupiter zijn ook sterk geheld en zeer excentrisch. Wetenschappers vermoeden dat er zich nog veel meer van deze objecten in de retrograde zwerm bevinden. Tot op heden staat de teller van het aantal gekende Jupitermanen op 67.

De Amerikaanse Fermi-ruimtetelescoop heeft tot op heden al bijna vijfhonderd bronnen van zogenaamde 'harde' gammastraling ontdekt in het heelal. Deze bronnen zenden een straling uit met een energie van meer dan tien miljard elektronvolt. Voor de lancering van de Fermi-ruimtetelescoop, in juli 2008, waren slechts vier van dergelijke objecten gekend. Dankzij de Fermi-ruimtetelescoop hebben astronomen nu een catalogus kunnen samenstellen van 496 bronnen die allemaal waargenomen werden met de Large Area Telescope aan boord van Fermi. De Large Area Telescope is een deeltjesdetector en werd ontwikkeld door het SLAC National Accelerator Laboratory. Het overgrote deel van de 496 objecten uit de catalogus zijn ver verwijderde sterrenstelsels met in het centrum een groot, zwaar zwart gat. Daarnaast bevinden zich enkele tientallen van deze Fermi-bronnen zich in ons eigen Melkwegstelsel. Ongeveer een derde van de gedetecteerde bronnen van harde gammastraling heeft men nog niet kunnen identificeren aangezien deze niet samenvallen met reeds bekende objecten in het heelal. De catalogus werd voor het eerst gepresenteerd op de 219de bijeenkomst van de American Astronomical Society in Austis, Texas. Danzkij de Fermi-ruimtetelescoop kunnen sterrenkundigen zich ook een beeld vormen van het vroege heelal en kan men de zogenaamde 'donkere materie' beter onderzoeken.

Waarnemingen met de Europese Very Large Telescope (VLT) en twee andere observatoria hebben een bruine dwerg in een dubbelstersysteem ontdekt die ongeveer zo heet is als een kopje thee. Bruine dwergen staan in de sterrenkunde ook gekend als 'mislukte sterren'. Deze objecten hebben te weinig massa om de zwaartekracht in staat te stellen om de kernreacties op gang te brengen die andere sterren laten stralen. De opmerkelijke bruine dwerg CFBDSIR 1458+10B is de zwakste van een tweetal om elkaar draaiende bruine dwergen en bevindt zich op een afstand van slechts 75 lichtjaar van de Aarde. De twee objecten draaien met een periode van ongeveer 30 jaar om elkaar op een afstand die ongeveer drie keer zo groot is als de afstand Aarde-Zon. De zwakste van de twee bruine dwergen blijkt een oppervlaktetemperatuur te hebben van ongeveer 100 graden Celsius. De astronomen die deze bruine dwerg onderzochten, waren enorm verrast dat dit object slechts iets heter is dan de temperatuur van een sauna. Wanneer een object een dergelijke temperatuur heeft, verwachten wetenschappers dat dit andere eigenschappen heeft en meer op een reuzenplaneet lijkt. Ter vergelijking: het oppervlak van de Zon heeft een temperatuur van ongeveer 5 500 graden Celsius.

De Pan-STARSS PS1 telescoop op Hawaï heeft een nieuw record gevestigd. In de nacht van 29 januari 2011 ontdekte men met behulp van dit observatorium negentien nieuwe asteroïden die zich in de buurt van de Aarde begeven. Twee van hen volgen banen om de zon die hen zelfs binnen de 100 jaar heel dicht in de buurt van de Aarde brengen. Asteroïden die zich in de buurt van de Aarde begeven, worden in de sterrenkunde 'aardscheerders' genoemd. De Pan-STARSS PS1 telescoop werd speciaal ontwikkeld voor het opsporen van aardscheerders en het project wordt ondermeer gefinancierd door NASA en de U.S. Air Force Research Laboratory. Astronomen gaan op zoek naar asteroïden en aardscheerders door de bewegingen te volgen van objecten. Asteroïden en asteroïden bewegen zich sneller voort ten opzichte van de achterliggende sterren waardoor men ze na verschillende waarnemingen kan detecteren. De PAN-STARSS PS1 telescoop neemt elke nacht ongeveer 500 foto's van de sterrenhemel waarna men deze vergelijkt met vorige waarnemingen. In de nacht van 29 januari ontdekte men dertig mogelijke asteroïden waarna men de waarnemingen overmaakte aan het Minor Planet Center in Cambridge dat alle gegevens over asteroïden en kometen verwerkt. De volgende nachten werden de objecten bestudeerd met verschillende telescopen op Hawaï en in andere landen waarna negentien van de dertig objecten geïdentificeerd werden als asteroïden. De overige elf objecten konden niet genoeg worden geobserveerd. De Pan-STARSS PS1 telescoop begon in mei 2010 met zijn waarnemingen en is vandaag de dag het krachtigste observatorium in de zoektocht naar asteroïden.

De komst van de iPhone en de iPad heeft voor een ware revolutie gezorgd op vlak van applicaties en programma's. Vandaag de dag beschikt Apple's App Store over meer dan 500 000 applicaties die makkelijk kunnen gedownload worden op je iPhone of iPad. Alles samen werden tot op heden al meer dan 10 miljard applicaties gedownload uit Apple's App Store. Dankzij getalenteerde software ontwikkelaars van over de hele wereld kan je nu uw iPhone of iPad gebruiken als educatief platform of handig hulpmiddel. Zo werden er ook op sterrenkundig vlak de afgelopen jaren verschillende kwalitatieve applicaties ontwikkeld die er hebben voor gezorgd dat je de complete sterrenhemel met alle bijhorende informatie binnen handbereik hebt. Daarnaast zorgen deze applicaties er ook voor dat je op de hoogte blijft van het laatste nieuws op vlak van sterrenkunde of dat je tijdens het waarnemen geen zware atlassen of naslagwerken meer hoeft mee te nemen. In dit artikel bespreken we de meest bekende en efficiënte sterrenkundige iPhone en iPad applicaties die vandaag de dag door duizenden mensen gebruikt worden.

NASA's Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) heeft 33 000 onbekende planetoïden, 20 nieuwe kometen en 134 zogeheten 'aardscheerders' ontdekt. Aardscheerders zijn planetoïden die op relatief korte afstand langs de Aarde passeren. De WISE infraroodsatelliet werd in december 2009 in de ruimte gebracht waarna deze ruimtetelescoop de gehele sterrenhemel anderhalf maal in kaart heeft gebracht op infrarode golflengten. Alles samen maakte WISE meer dan 2,7 miljoen opnamen van objecten in de ruimte. In oktober 2010 maakte NASA bekend dat de koelvloeistof aan boord van WISE opraakte waardoor men sommige infraroodwaarnemingen niet langer kon uitvoeren. De speurtocht naar planetoïden en kometen kon echter nog vier maanden worden voortgezet in het kader van het NEOWISE (Near Earth Object WISE) programma waarbij men twee van de vier instrumenten nog kon gebruiken. Naast de ontdekking van nieuwe asteroïden en kometen heeft men dankzij het NEOWISE programma ook de aanwezigheid kunnen aantonen van eerder ontdekte objecten. Zo observeerde WISE ongeveer 153 000 rotsachtige objecten van de 500 000 gekende objecten in de asteroïdengordel dat zich tussen de planeten Mars en Jupiter bevindt. De data afkomstig van WISE moet onderzoekers meer leren over ondermeer de samenstelling en de omvang van asteroïden en kometen. De data zelf werd overgemaakt aan het International Astronomical Union's Minot Planet Center dat gefinancierd wordt door NASA en alle informatie verzamelt over alle objecten die zich in ons zonnestelsel bevinden.

De in december 2009 gelanceerde Amerikaanse Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) ontdekt honderden nieuwe planetoïden per dag. WISE is momenteel bezig met de complete hemel in kaart te brengen in het infrarode gedeelte van het spectrum. Aangezien de meeste van de ontdekte planetoïden vaak heel donker zijn, werden zij in het verleden niet ontdekt. Dankzij de infrarood waarnemingen van WISE zijn deze kleine objecten wel te zien. Naast planetoïden moet WISE ook andere koele objecten kunnen detecteren zoals bruine dwergen en stofwolken. De meeste rotsachtige planetoïden bevinden zich tussen Mars en Jupiter. Sommigen wijken echter af van deze banen en kunnen betrekkelijk dicht tot de Aarde komen. Eén van de planetoïden die WISE ontdekte zal de langs de Aarde vliegen op een afstand van 1,1 miljoen kilometer. WISE houdt dergelijke objecten lang genoeg in de gaten zodat men de baan van het object nauwkeurig kan bepalen. NASA verwacht dat WISE op het einde van zijn missie eind oktober ongeveer 100 000 nieuwe planetoïden zal ontdekte hebben.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een eerste reeks foto's bekend gemaakt die gemaakt werden door de Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) ruimtetelescoop. Op de foto's zijn het Andromedastelsel, clusters van sterrenstelsels (Fornax cluster), een komeet (C/2007 Q3) en een stervormingsgebied (NGC 3603) te zien. De wetenschappers die betrokken zijn bij het WISE-project zijn heel tevreden over de prestaties van de kunstmaan. WISE werd op 14 december 2009 in de ruimte gebracht en moet in negen maanden tijd het heelal observeren in het infrarode gedeelte van het spectrum. Deze straling is onzichtbaar voor het menselijk oog en wordt uitgezonden door koude objecten in het heelal. Op deze manier wil NASA onbekende kometen, sterren, planeten en asteroïden opsporen. De observaties van de Wide-field Infrared Survey Explorer begonnen op 14 januari. Sindsdien heeft de kunstmaan al meer dan 250 000 ruwe infrarood foto's terug naar de Aarde gestuurd. WISE is de opvolger van de in 1983 gelanceerde IRAS kunstmaan die ongeveer 300 000 bronnen van infrarood licht registreerde.

Klik hier voor de WISE website!

Op maandag 14 december werd vanop de Vandenberg lanceerbasis in Californië NASA's nieuwste ruimtetelescoop in de ruimte gebracht. De Widefield Infrared Survey Explorer (WISE) beschikt over een telescoop met een diameter van 40 centimeter en moet de hele sterrenhemel in kaart brengen in vier infrarode golflengten. Om 15u09 Belgische tijd vertrok vanop lanceercomplex SLC-2W de Delta 2 draagraket met in zijn vrachtruim het 750 kilogram zware observatorium. Iets minder dan een uur later werd het astronomisch observatorium probleemloos uitgezet in een polaire baan om onze planeet. Astronomen hopen met WISE ondermeer tal van nieuwe asteroïden te ontdekken waarvan men de diameter zeer nauwkeurig zal kunnen achterhalen. Hierdoor moet men alle objecten kunnen in kaart brengen die een eventuele bedreiging vormen voor onze planeet. Daarnaast zal men met deze nieuwe ruimtetelescoop ook een inventaris kunnen maken van alle bruine dwergen die zich in de buurt bevinden van onze zon en zullen wetenschappers nabij gelegen jonge sterren met eventuele stofschijven kunnen opsporen.

Op donderdag 9 oktober werd vanop de Amerikaanse Vandenberg lanceerbasis in Californië de tweede WorldView aardobservatiesatelliet in de ruimte gebracht. De 2,8 ton zware kunstmaan vertrok om 20u51 Belgische tijd vanop lanceercomplex SLC-2W en werd 62 minuten later probleemloos losgekoppeld van de Delta 2 raket. WorldView 2 bevindt zich op een hoogte van 768 kilometer boven de Aarde en moet de volgende 7 jaar hoge resolutie beelden maken van het aardoppervlak in opdracht van het Amerikaanse commerciële bedrijf DigitalGlobe. Dankzij een ingebouwde optische telescoop kan WorldView 2 zwart-wit opnames maken van objecten kleiner dan 50 centimeter (1,8 meter in kleur). Uniek aan deze nieuwste aardobservatiesatelliet is dat deze opnames kan maken in acht verschillende kleurenbanden waardoor objecten, landschappen en gebouwen op de definitieve foto's te zien zijn in hun natuurlijke kleur. Tot op heden is dit de eerste commerciële kunstmaan die over dergelijke technologie beschikt. WorldView 2 werd gebouwd door het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf Ball Aerospace dat ook al verantwoordelijk was voor de realisatie van de eerste WorldView satelliet. Het Amerikaanse bedrijf Digital Globe werd in september 2001 opgericht en verkoopt zijn hoge resolutie beelden van onze planeet aan Amerikaanse instellingen zoals NASA, het United States Department of Defense's National Geospatial-Intelligence Agency (NGA) en aan Google Earth.