De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft reden tot feest. Het is inmiddels al acht jaar geleden dat de Mars Exploration Rover Opportunity landde op het oppervlak van de planeet Mars. Nadat Opportunity op 28 juni 2003 gelanceerd werd, landde het 180 kilogram zware robotwagentje op 25 januari 2004 in de Eaglekrater op de Meridiani Planum vlakte van de 'rode planeet'. Tegelijk werd er nog een tweede Mars Exploration Rover, genaamd Spirit, naar Mars gestuurd die drie weken eerder dan de Opportunity landde op het Marsoppervlak. In tegenstelling tot de Spirit, waarvan de missie op 25 mei 2011 werd stopgezet, rijdt Opportunity nog steeds rond op het oppervlak van Mars. Zo had Opportunity in november 2011 al meer dan 34 kilometer afgelegd op Mars. Oorspronkelijk zouden de missies van beide Marswagentjes ongeveer 90-Marsdagen (ongeveer drie maanden) duren maar door hun vele ontdekkingen en grote wetenschappelijke waarde werden de missies vele malen verlengd. Nadat de Opportunity was geland in de Eaglekrater werd het wagentje naar de Endurancekrater en Erebuskrater gestuurd. Eind september 2006 bereikte Opportunity vervolgens de Victoriakrater waar het wagentje de rand van de inslagkrater verkende. Na twee jaar onderzoek van de Victoriakrater begaf Opportunity zich in augustus 2008 naar de veel grotere Endeavourkrater. Drie jaar later, in augustus 2011, kwam Opportunity uiteindelijk aan bij de 22 kilometer grote Endeavourkrater. Dankzij de missie van Opportunity konden wetenschappers vaststellen dat de Meridiani Planum vlakte ooit de bodem van een zee moet geweest zijn. Daarnaast onderzocht Opportunity ook de eerste meteoriet op een andere planeet en kon men voor het eerst een temperatuursprofiel opmaken van de Marsatmosfeer. Spacepage en zijn medewerkers wensen Opportunity dan ook een héél gelukkige verjaardag!

Indien alles verloopt volgens plan wordt eind deze maand de grootste Marsrover ooit gebouwd in de ruimte gebracht. NASA's meest geavanceerde en complexe Marswagen, genaamd Curiosity, heeft een gewicht van 900 kilogram en maakt deel uit van de Amerikaanse Mars Science Laboratory missie. Met dit 2,3 miljard dollar duur onderzoeksproject willen wetenschappers vooral nagaan of Mars ooit leven heeft gekend. Daarnaast moet Curiosity ook prachtige foto's en filmpjes maken in HD van het Marsoppervlak en zal het rijdend laboratorium uitvoerig bodemonderzoek verrichten. Curiosity zal op 26 november 2011 vanop Cape Canaveral in Florida in de ruimte gebracht worden door een Amerikaanse Atlas V 541 draagraket. Uiteindelijk moet de drie meter lange Marswagen in augustus 2012 aankomen bij de 'rode planeet' waar het gevaarte op een heel voorzichtige en complexe manier tot in de 154 kilometer grote Gale-krater zal gebracht worden. Deze 4,5 kilometer diepe krater heeft een eigen berg zo groot als de Mont Blanc in de Alpen. Wetenschappers kozen deze locatie omdat er structuren te zien zijn die vermoeden dat in de Gale-krater ooit vloeibaar water heeft gestroomd. De landing op Mars wordt ongetwijfeld het meest spannende moment aangezien NASA koos voor een zeer gesofisticeerd systeem (zie video). Zo moet Curiosity door middel van afremraketten, een speciale afdalingsmodule, parachutes, hijskranen en kabels een zachte landing maken op het Marsoppervlak. De vorige twee Amerikaanse Marswagentjes, Spirit en Opportunity, werden door middel van parachutes en airbags tot op het oppervlak van Mars gebracht. Uiteindelijk is het de bedoeling dat Curiosity gedurende twee jaar lang overdag rondrijdt op Mars en 's nachts de bodemmonsters onderzoekt. De lancering van Curiosity is voorzien voor 16u02 Belgische tijd en de lancering zal te live te zien zijn op NASA TV.

Planeetwetenschappers van de universiteit van Californië te Santa Cruz vermoeden dat onze maan ooit moet zijn gebotst met een kleinere maan toen het zonnestelsel nog zeer jong waren. De onderzoekers zijn aan de hand van nieuwe computersimulaties tot deze opmerkelijke vaststelling gekomen. Tussen de voor- en achterkant van de maan bestaan grote verschillen. Zo bestaat de voorkant van onze trouwe buur een groot deel uit laaggelegen vlakten terwijl de achterkant (de kant van de Aarde weg) vooral wordt gekenmerkt door bergen. Volgens de planeetwetenschappers uit Californië kan dat verschil tussen de twee kanten verklaard worden door het feit dat onze maan ontstaan is uit puin dat ongeveer vier miljard geleden vrijkwam als gevolg van een grote inslag van een object met de Aarde. Dit object moet de omvang gehad hebben van de planeet Mars. De nieuwe computersimulaties laten nu zien dat het samenklonteren van dat puin niet enkel de maan heeft gevormd maar ook nog één of meerdere kleinere manen. Indien zo een kleinere maan zou gebotst zijn tegen de achterkant van onze begeleider zou dit de dikke korst en het bergachtig oppervlak kunnen verklaren. Aangezien beide objecten ongeveer in dezelfde baan om de Aarde draaiden, moet het onderlinge snelheidsverschil niet zo groot geweest zijn waardoor de botsing met de maan geen grote krater heeft gevormd. Het puin van het kleinere maantje moet zich uiteindelijk door de botsing over het oppervlak verspreid hebben. Toch is niet iedereen overtuigd in deze nieuwe theorie. Zo gaan andere wetenschappers er van uit dat de bergachtige achterkant van de maan moet ontstaan zijn door getijdekrachten die lang geleden op de Maan werkten.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft op 22 juli 2011 bekendgemaakt dat de Mars Science Laboratory in augustus 2012 moet landen in de Gale Krater op de planeet Mars. De afgelopen maanden had NASA het aantal potentiële landingsplaatsen teruggebracht naar twee: de Eberswalde krater en de Gale krater. NASA wetenschappers kozen nu uiteindelijk voor de Gale Krater aangezien hier ondermeer verschillende lagen van de Marsbodem direct zichtbaar zijn. De krater zelf is ongeveer 154 kilometer groot en wetenschappers schatten dat de krater ongeveer 3,5 miljard jaar oud is. Indien er op Mars ooit microbacterieel leven voorkwam, moet het volgens wetenschappers mogelijk zijn om sporen hiervan in deze oude krater terug te vinden met Curiosity. De Gale krater werd genoemd naar Walter Frederick Gale die verschillende kometen en dubbelsterren ontdekte. In 1892 beschreef Gale ook kanalen en oasesen op Mars. NASA's nieuwste Marsrover, die ook luistert naar de naam 'Curiosity', is meer dan twee keer zo lang en meer dan vijf keer zo zwaar als de Mars Exploration Rovers Spirit en Opportunity. Curiosity is uitgerust met tien wetenschappelijke instrumenten en moet tussen 25 november en 18 december 2011 gelanceerd worden vanop Cape Canaveral. De nieuwe Marsrover moet minstens twee jaar operationeel blijven op Mars. De missie moet volgens NASA ook dienen als voorloper voor een bemande onderzoeksmissie naar de rode planeet.

Toen op 9 oktober 2009 de Amerikaanse Lunar Crater Observation and Sensing Satellite (LCROSS) insloeg op de Maankrater Cabeus ontdekten onderzoekers niet enkel water maar ook tal van andere stoffen. Zo werden er sporen van ammoniak, koolstofdioxide, koolstofmonoxide, natrium en zelfs zilver terug gevonden in kleine hoeveelheden. Tijdens het Apollo Maanprogramma brachten astronauten Maanstenen mee naar de Aarde waarin men ook al sporen van zilver aantrof. NASA's LCROSS missie bestond uit een inslag van een rakettrap gevolgd door de inslag van een kleinere sonde die de eerste impact moest onderzoeken. Bij de inslag van de rakettrap is een nieuwe krater ontstaan in het Maanoppervlak van twintig tot dertig meter diep. De puinwolk die werd veroorzaakt door de eerste inslag bereikte een hoogte van bijna één kilometer en kon dankzij spectrale analyse onderzocht worden. Kort na de inslag van de rakettrap boorde ook de kleine sonde zich in het Maanoppervlak. De gevolgen van deze impact werden waargenomen door NASA's Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO).

Foto's die gemaakt werden door de Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter tonen aan dat straal van de maan de afgelopen één miljard jaar met ongeveer honderd meter is afgenomen. Volgens wetenschappers ligt de oorzaak hiervan in het inwendige van de maan aangezien dit nog steeds afkoelt. Vroeger gingen wetenschappers er van uit dat het krimpen van de maan enkel plaatsvond in de beginfase en dat de maan vandaag de dag geologisch 'stabiel' is. De ontdekking van het kleiner worden van de maan kwam aan het ligt via zogenaamde 'stuwwallen' die men waarnam op nieuwe foto's. Deze stuwwallen of 'lobate scarps' zijn te vergelijken met rimpels die ontstaan op uitdrogend fruit en zijn geologisch gezien nog vrij jong. Momenteel heeft men op het oppervlak van onze trouwe buur veertien van deze stuwwallen ontdekt waarvan de grootste ongeveer tien kilometer lang is. Uitvergrotingen van een foto tonen duidelijk aan dat een kleine krater voor de helft verdwenen is door een dergelijke scheur in het maanoppervlak. Enkele van deze scheuren werden al ontdekt tijdens de bemande Apollo 15, 16 en 16 ruimtemissies maar men ging er toen nog niet van uit dat deze een indicatie waren voor het krimpen van de maan. Omwille van hun vrij jonge leeftijd (ongeveer honderd miljoen jaar) zijn geologen er van overtuigd dat de maan ook nu nog tektonische activiteit moet vertonen.

Het is nu officieel! Op de maan bevindt zich een aanzienlijke hoeveelheid bevroren water. Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA heeft dit bekend gemaakt na grondige analyse van de data die verkregen is na de inslag van de Lunar Crater Observation and Sensing Satellite (LCROSS) ruimtesonde. NASA onderzocht de wolk van stof en damp die vrijkwam nadat LCROSS samen met een Centaur rakettrap zich op 9 oktober 2009 in de krater Cabeus beukten. Wetenschappers kwamen uiteindelijk tot de vaststelling dat er zich zowel in de wolk alsook in het opgeworpen vaste materiaal bevroren water bevindt. LCROSS veroorzaakte met een snelheid van 9.000 kilometer per uur een nieuwe inslagkrater van 20 meter groot in de krater Cabeus. Uit metingen blijkt nu dat de plaats van de inslag ongeveer 90 liter bevroren water bevat. Onder wetenschappers is dit geen groot nieuws aangezien vorige ruimtesondes ook al sporen van water op de maan ontdekt hadden. Toch zorgt dit nieuws voor een primeur aangezien de hoeveelheid water op de maan groter is dan dat men ooit durven denken heeft.

Nadat de LCROSS ruimtesonde op vrijdag 9 oktober omstreeks 13u35 te pletter sloeg op het oppervlak van de maan gaf het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA een persconferentie waarop de inslag als een succes omschreven werd. Toch blijft de vraag waarom er op het moment van de inslag van de Centaur rakettrap, vier minuten voor de inslag van LCROSS, niets visueels te zien was. De verwachte puinwolk van stof en bodemmateriaal werd zowel door de LROSS ruimtesonde alsook door grote observatoria op Aarde niet visueel opgemerkt. Zoals gepland boorde de 2,3 ton zware Centaur rakettrap zich met een snelheid van 9 000 kilometer per uur in de maanbodem in de zuidelijk gelegen krater Cabeus waarna LCROSS door een wolk van stof en materiaal had moeten vliegen. Het doel van deze gecontroleerde inslag was om een stofwolk te veroorzaken die zou onderzocht worden door negen instrumenten aan boord van de 890 kilogram zware LCROSS ruimtesonde. Op deze manier willen wetenschappers de aanwezigheid van water aantonen in bepaalde regionen op het maanoppervlak. De volgende weken en maanden zullen onderzoekers de data die afkomstig is van LCROSS grondig analyseren waarna men hoopt de vraag of er al dan niet water op de maan is te kunnen beantwoorden.

De Amerikaanse ruimtesonde LCROSS zal op vrijdag 9 oktober omstreeks 13u31 Belgische tijd inslaan op de maankrater Cabeus. Oorspronkelijk werd gekozen voor de nabijgelegen krater Cabeus A maar aangezien de maanbodem rondom Cabeus meer waterstof bevat, koos het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA voor dit doel als inslagkrater. Tijdens deze gecontroleerde inslag zal een Centaur rakettrap te pletter slaan op de maanbodem waardoor een enorme stofwolk zal veroorzaakt worden. De 12 meter lange rakettrap zal met een snelheid van 9 000 kilometer op het maanoppervlak inslaan waardoor er meer dan 350 ton aan materiaal de ijle lucht zal ingegooid worden. De stofwolk zal bestudeerd worden door instrumenten aan boord van de LCROSS ruimtesonde die vier minuten later eveneens zal te pletter slaan op de maan. Wetenschappers vermoeden dat er door de inslag van de Centaur rakettrap een nieuwe krater op de maan zal ontstaan die 20 breed en 4 meter diep zal zijn. LCROSS staat voor 'Lunar CRater Observation and Sensing Satellite' en met dit 79 miljoen dollar duur project willen Amerikaanse wetenschappers de aanwezigheid van water in de maanbodem onderzoeken. Op Aarde zullen grote observatoria als het W.M. Keck Observatory, de Gemini North Telescope en Infrared Telescope Facility op Hawaï deze inslag eveneens observeren.

Meer info: LCROSS Homepage!

Een maankaart is handig voor je waarnemingen om de verschillende kraters te kunnen benoemen, de maria aan te duiden en nog veel meer. Hieronder vind je een gedetailleerde maankaart met de verschillende Maria, kraters en Montes op vermeldt.