De Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop blijft astronomen verbazen. De planetenjager heeft maar liefst elf nieuwe planetenstelsels aan zijn lijst van ontdekkingen toegevoegd. Alles samen bevatten deze stelsels minstens 26 exoplaneten. Hierdoor is het aantal ontdekte Kepler-planeten in één keer verdubbeld. De nieuwe exoplaneten verschillen in grootte van anderhalf keer de Aarde tot groter dan Jupiter en bewegen op kleine afstanden om hun moedersterren. Zo variëren hun omlooptijden van 6 tot 143 dagen en staan ze allemaal dichter tot hun moederster dan de planeet Venus tot de Zon. Aangezien de pas ontdekte exoplaneten op kleine onderlinge afstanden om hun moederster draaien, is hun onderlinge aantrekkingskracht dan ook groot genoeg om elkaars baanbewegingen te versnellen of te vertragen. Net als de andere exoplaneten die Kepler al ontdekte, werden ook deze planeten ontdekt door de helderheden van meer dan 150 000 sterren in de gaten te houden in de sterrenbeelden Lier en Zwaan. Zodra er, vanaf de Aarde gezien, een planeet voor zijn moederster schuift, wordt het licht van de ster iets verduisterd en zal Kepler dit meten. Voor de ruimtetelescoop is drie keer zo een dip in de lichtsterkte van de ster genoeg om de massa, omvang en en omlooptijd te achterhalen van de exoplaneet. Het bestaan van meerdere exoplaneten om één ster kan dan weer afgeleidt worden uit wisselende omlooptijden. Tot op heden heeft Kepler al meer dan 2300 kandidaat-planeten ontdekt waarvan in iets meer dan zestig gevallen hun bestaan werd bevestigd door vervolgwaarnemingen met andere telescopen.

Op de winterbijeenkomst van de American Astronomical Society in Texas hebben Amerikaanse astronomen van het California Institute of Technology bekend gemaakt dat ze buiten ons zonnestelsel drie kleine planeten hebben ontdekt die alledrie rond een rode dwerg cirkelen. De drie planeten zijn de kleinste exoplaneten die tot op heden ontdekt werden. Hun afmetingen variëren van 0,57 tot 0,87 maal de middellijn van de Aarde en volgens de sterrenkundigen gaat het hier om zogenaamde 'rotsachtige planeten'. De kleinste van de drie kan men op vlak van grootte vergelijken met de planeet Mars. De ster waarrond het trio cirkelt (KOI-961), is ongeveer zeventig procent groter dan Jupiter en heeft een diameter die gelijk is aan eenzesde van de diameter van de zon. De ontdekking van de drie rotsachtige exoplaneten rondom de rode dwerg is voor astronomen zeer belangrijk. Rode dwergen zijn de meest voorkomende sterren in ons Melkwegstelsel. Dankzij deze ontdekking concluderen sterrenkundigen nu dat er wellicht nog veel meer soortgelijke planeten draaien rondom rode dwergen. Ondanks het feit dat de drie exoplaneten officieel tot de 'aardse' planeten worden gerekend, zijn ze alles behalve leefbaar. Het trio is slechts anderhalf miljoen kilometer van hun moederster verwijderd en hebben hierdoor extreem hoge oppervlaktetemperaturen (200 tot 500 graden Celsius). Door hun korte afstand tot hun moederster doen de drie exoplaneten er dan ook minder dan twee dagen over om éénmaal rond de ster KOI-961 te draaien. Hierdoor is dit planetenstelsel het kleinste dat we vandaag de dag kennen. Dit bijzonder planetenstelsel werd ontdekt met behulp van de Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop. De betrokken onderzoekers bestudeerden oude gegevens afkomstig van Kepler die publiekelijk werden gemaakt waarna men de moederster op Aarde met behulp van het Palomar Observatory en de  W.M. Keck telescoop bestudeerde om op die manier meer te leren over de grootte van de exoplaneten.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft bekend gemaakt dat wetenschappers met behulp van de Kepler ruimtetelescoop voor het eerst een exoplaneet hebben ontdekt die zich in het midden van de zogenaamde bewoonbare zone bevindt rondom zijn moederster. De 'bewoonbare zone' is een term die bij planeetwetenschappers en astronomen vaak gebruikt wordt en is een zone rondom een ster waarin de temperaturen niet te hoog of te laag zijn voor het bestaan van vloeibaar water aan het oppervlak van een exoplaneet. De planeet, genaamd Kepler-22b, is 2,4 keer zo groot als de Aarde en draait éénmaal om de 290 dagen om zijn moederster. De ster waarrond deze opmerkelijke exoplaneet draait, vertoond veel gelijkenissen met onze Zon maar is wel iets koeler en kleiner. Kepler-22b bevindt zich op een afstand van 600 lichtjaar van de Aarde. De afstand van Kepler-22b tot zijn moederster is ongeveer 15% kleiner dan de afstand Aarde-Zon. Ondanks al deze details hebben wetenschappers echter nog niet kunnen achterhalen of Kepler-22b een vaste, gasachtige of vloeibare samenstelling heeft. Naast deze bijzondere ontdekking werd ook bekend gemaakt dat de Amerikaanse Kepler planetenjager maar liefst 2 326 kandidaat-exoplaneten heeft gevonden. Kepler gaat op zoek naar exoplaneten door de lichtintensiteit van meer dan 150 000 sterren in de gaten te houden. Wanneer de hoeveelheid uitgezonden licht van een ster periodiek wijzigt, kan dit wijzen op een planeet die rondom deze ster draait. De meeste van de 2 326 kandidaten zijn Neptunus-achtige planeten. Meer dan 200 van de kandidaat-exoplaneten zijn op vlak van omvang te vergelijken met de Aarde. Tien daarvan zouden zich volgens de wetenschappers in een bewoonbare zone om hun moederster bevinden. De ontdekking van Kepler-22b is voor onderzoekers van zeer groot belang in de zoektocht naar een zogenaamde 'tweelingbroer' van de Aarde.

Astronomen hebben tot op heden heden de 'donkerste' planeet ooit ontdekt. De onderzoekers hebben kunnen achterhalen dat de exoplaneet TrES-2b minder dan één procent van het licht van zijn moederster weerkaatst waardoor deze exoplaneet 'zwarter' is dan welke andere planeet of maan die tot op heden al werd ontdekt. Zwarte acrylverf reflecteert nog meer licht dan TrES-2b. TrES-2b is een Jupiter-achtige exoplaneet die door het Trans-Atlantic Exoplanet Survey (TrES) in 2006 werd ontdekt rondom de ster GSC 03549-02811. Sterrenkundigen van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics en de Princeton University gebruikten vervolgens de Kepler ruimtetelescoop om de exoplaneet verder te bestuderen. De bijzondere planeet bevindt zich op een afstand van ongeveer 750 miljoen lichtjaar van de Aarde en beweegt op zo een kleine afstand van zijn moederster (vijf miljoen kilometer) dat het er extreem heet moet zijn (bijna 1 000 graden). Jupiter, in ons zonnestelsel, is gehuld in heldere ammoniakwolken die meer dan zestig procent van het ontvangen zonlicht weerkaatsen. Aangezien de temperatuur op TrES-2b veel te hoog is voor ammoniakwolken bestaat zijn atmosfeer uit licht-absorberende stoffen zoals natrium- en kaliumdamp en gasvormige titaniumoxide. Toch staan de astronomen nog steeds voor een raadsel aangezien de stoffen in de atmosfeer van TrES-2b niet helemaal kunnen verantwoordelijk zijn voor de extreme zwartheid. Door de hoge temperatuur op de planeet wordt de zwartheid gemaskeerd en vertoont de exoplaneet een zwakke rode gloed die te vergelijken is met smeulende kolen.

Op donderdag 24 februari heeft de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) zich met succes vastgehecht aan het internationaal ruimtestation ISS. Terwijl de twee ruimtetuigen met een snelheid van ongeveer 28 000 km/u rond de Aarde draaiden, koppelde de onbemande ATV zich om 16u59 Belgische tijd vast aan de Zvezda-module van het ISS. De 'docking' verliep zoals voorzien geheel automatisch. Deze tweede ATV, die de bijnaam 'Johannes Kepler' kreeg, werd op woensdag 16 februari in de ruimte gebracht door de 200ste Ariane raket vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana. Het meer dan 20 ton zware onbemande bevoorradingstuig brengt ondermeer 1,7 ton aan cargo, waaronder voedsel, kledij, wetenschappelijke experimenten en apparatuur, naar het ruimtestation. Daarnaast bevindt er zich aan boord van Johannes Kepler ook nog eens 4 ton aan brandstof waarmee men het ISS in een hogere baan om de Aarde wil brengen. Aangezien het ISS op een hoogte van ongeveer 400 kilometer nog weerstand ondervind van de bovenste lagen van de atmosfeer verliest het ruimtestation dagelijks verscheidene meters hoogte. De koppeling van de ATV aan het ISS werd opgevolgd vanuit het ATV-controlecentrum in Toulouse waar de Belg Kris Capelle vluchtdirecteur is. Voor het Europese ruimtevaartagentschap ESA is de ATV van zeer groot belang aangezien dit ruimtetuig, na de Space Shuttles, de meeste vracht naar het ISS kan brengen.

Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op woensdag 16 februari de tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) in de ruimte gebracht. De krachtige Ariane 5 ES draagraket vertrok om 22u50 Belgische tijd vanop het ELA 3 lanceercomplex met in zijn vrachtruim de meer dan 20 ton zware ATV vrachtmodule. De 730 ton zware raket vertrok 24 uur later dan gepland omwille van een technisch probleem. De onderste rakettrap werd negen minuten na de start van de lancering afgestoten van de tweede EPS rakettrap waarna de ATV met een snelheid van 7 kilometer per seconde steeds hoger gebracht werd. Iets meer dan 64 minuten na de start van de lancering werd de tweede ATV, die de bijnaam Johannes Kepler kreeg, uiteindelijk uitgezet in een lage baan om de Aarde op een hoogte van 268 kilometer. Om 00u29 liet ESA weten dat de vier zonnepanelen aan de ATV met succes werden opengevouwen. Dit was de zwaarste vracht dat ooit door een Europese Ariane raket in de ruimte gebracht werd. Voor het Europese commerciële lanceerbedrijf Arianespace was dit een heel bijzondere lancering aangezien dit de 200ste lancering was van een Ariane raket sinds deze draagraket in 1979 voor het eerst gelanceerd werd. Indien alles probleemloos verloopt, moet de tweede ATV zich op 24 februari automatisch vasthechten aan het Russisch gedeelte van het internationaal ruimtestation ISS.

De tweede Automated Transfer Vehicle (ATV) is klaar om op 15 februari gelanceerd te worden. Deze tweede Europese onbemande vrachtmodule kreeg de bijnaam 'Johannes Kepler' en moet meer dan zeven ton bevoorrading naar het internationaal ruimtestation ISS brengen. Johannes Kepler zal op 15 februari om 23u08 Belgische tijd in de ruimte gebracht worden door een krachtige Ariane 5 draagraket vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana waarna het 20 ton zware gevaarte zich op 26 februari automatisch moet vasthechten aan het ruimtestation. Eenmaal de tweede ATV zich zal vastgemaakt hebben aan het ruimtestation kunnen de ISS-bewoners zich vrij begeven in het 45 kubieke meter grote vrachtgedeelte. Aan boord van Johannes Kepler bevindt zich 4,5 ton aan brandstof voor het internationaal ruimtestation. Deze brandstof zal uiteindelijk gebruikt worden om het ISS in een hogere baan om de Aarde te brengen. Daarnaast brengt de 10 meter lange ATV ook nog 1,6 ton aan bevoorrading waaronder voedsel en wetenschappelijke experimenten en 850 kilogram aan Russische brandstof naar het ISS. Deze tweede ATV is 600 kilogram zwaarder dan zijn voorganger die in 2008 gelanceerd werd. Normaal zal de tweede ATV in juni opnieuw losgekoppeld worden van het ruimtestation waarna het gevaarte zal opbranden in de atmosfeer van de Aarde. Alvorens het bevoorradingstuig zich zal loskoppelen, zal dit eerst volgeladen worden met afval uit het ruimtestation. De lancering van de tweede ATV zal live te volgen zijn op de website van het Europese ruimtevaartagentschap ESA.

Amerikaanse astronomen hebben met behulp van de Kepler ruimtetelescoop een opmerkelijk planetenstelsel ontdekt. Het stelsel bevindt zich op een afstand van ongeveer 2 000 lichtjaar van de Aarde en draait rond de ster Kepler-11. Vijf van de zes exoplaneten in dit stelsel bevinden zich zeer dicht tot hun moederster waardoor enige vorm van leven wellicht onmogelijk is. Dit is de eerste maal dat men een planetenstelsel ontdekt dat bestaat uit meer dan vijf exoplaneten. De zes planeten in dit stelsel konden ontdekt worden doordat zij vanaf de Aarde gezien bij elke omloop voor hun ster bewegen waardoor er kleine, regelmatige dipjes in de helderheid van de moederster ontstaan. Door kleine onregelmatigheden in de omlooptijden van de vijf binnenste planeten nauwkeurig te observeren, hebben sterrenkundigen kunnen vaststellen dat ze twee tot dertien keer zo zwaar zijn als de Aarde. Daarnaast ontdekte men ook dat hun omlooptijden variëren van 10 tot 47 dagen. Dit betekent dus dat de vijf binnenste exoplaneten in dit stelsel zich op een afstand van 14 tot 68 miljoen kilometer bevinden tot hun moederster. De vijf planeten draaien dus op een afstand tot hun ster die kleiner is dan de afstand tussen de planeet Mercurius en de Zon. Doordat vijf van de zes exoplaneten zeer dicht bij elkaar in de buur staan en zich ook nog eens dicht tot hun moederster bevinden, zorgt dit er niet alleen voor dat de ster onderhevig is aan grote gravitationele invloeden maar dat de planeten elkaar ook nog eens hevig beïnvloeden. De zesde exoplaneet uit dit stelsel is groter en bevindt zich in een ruimere baan (omlooptijd: 110 dagen). Het stelsel rondom de ster Kepler-11 is het meest compacte planetenstelsel dat tot op heden werd ontdekt. Hieronder kan u de persconferentie van deze opmerkelijke ontdekking opnieuw bekijken!

De Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop heeft de kleinste exoplaneet ooit ontdekt. De planeet kreeg de naam Kepler-10b en is slechts 1,4 maal zo groot als de Aarde. Kepler-10b is meteen ook de eerste rotsachtige exoplaneet die ontdekt werd met behulp van de Kepler ruimtetelescoop. De planeet werd ontdekt aan de hand van een helderheidsafname bij de moederster. De zeer gevoelige lichtmeter aan boord van de ruimtetelescoop kan herderheidsdipjes, die optreden wanneer de exoplaneet vanaf de Aarde gezien voor zijn moederster beweegt, met een zeer grote nauwkeurigheid meten. Wetenschappers kunnen vervolgens de afmetingen van een exoplaneet achterhalen door de grootte van de helderheidsdip te bestuderen. Ook de afstand van de exoplaneet tot zijn moederster kan men achterhalen door de tijd te berekenen die zich tussen twee achtereenvolgende planeetovergangen bevindt. Kepler-10b heeft een omlooptijd van minder dan één dag waardoor deze kleine exoplaneet zich op slechts drie miljoen kilometer van zijn moederster staat (meer dan 20 maal dichter dan Mercurius tot de zon). Door deze korte afstand is de oppervlaktetemperatuur op Kepler-10b zeer hoog waardoor enige vorm van leven dan ook onmogelijk is. De planeet zou volgens onderzoekers 4,6 maal zo zwaar zijn als de Aarde en heeft een gemiddelde dichtheid van 8,8 gram per kubieke meter. De ontdekking van Kepler-10b is het resultaat van acht maanden onderzoek.

Het Europese ruimtevaartagentschap ESA heeft laten weten dat de tweede Automated Transfer Vehicle (ATV) in december gelanceerd wordt richting internationaal ruimtestation ISS. In mei van dit jaar werd de tweede ATV in drie stukken naar Frans-Guyana gebracht waar men momenteel druk bezig is deze aan elkaar vast te maken en de ATV te vullen met cargo. Deze tweede ATV kreeg de bijnaam 'Johannes Kepler' en moet ondermeer 1,6 ton aan cargo en 860 kilogram brandstof naar de bewoners van het ISS brengen. De 20,5 ton zware onbemande vrachtmodule moet zich acht dagen na de lancering vasthechten aan het Russische gedeelte van het internationaal ruimtestation waar het vier tot vijf maanden lang zal aan gekoppeld blijven. De afgelopen maanden hebben ingenieurs bepaalde onderdelen aan boord van Johannes Kepler aangepast zodat deze tweede ATV nog meer cargo naar het ruimtestation kan brengen. Door ondermeer gebruik te maken van lichtere rekken waarin men goederen kan opslaan, heeft men 50 kilogram kunnen besparen per rek. In tegenstelling tot de eerste ATV-missie zal Johannes Kepler geen series van tests uitvoeren in de ruimte. Nadat Johannes Kepler zich zal vastgemaakt hebben aan het ISS zal deze in het voorjaar van 2011 de baan het internationaal ruimtestation met veertig kilometer verhogen. Deze tweede ATV-missie heeft een prijskaartje van 400 tot 450 miljoen euro. Indien alles verloopt volgens schema zal een derde ATV in februari 2012 gelanceerd worden.