Op maandag 28 maart 2011 heeft de tweede Japanse H-II Transfer Vehicle (HTV) bevoorradingsmodule zich losgemaakt van het internationaal ruimtestation ISS. Het onbemande ruimtetuig werd om 17u46 Belgische tijd door de robotarm van het ISS losgelaten nadat de module enkele uren eerder ontkoppeld werd van het ruimtestation. De volledige procedure werd uitgevoerd door de Amerikaanse astronaute Cady Coleman en de Italiaanse ruimtevaarder Paolo Nespoli vanuit de Cupola module van het ISS. Deze tweede Japanse bevoorradingsmodule, die ook bekend staat onder de naam 'Kounotori 2', werd op 22 januari 2011 in de ruimte gebracht door een Japanse H-2B draagraket. Vijf dagen later arriveerde de bijna 16 ton zware vrachtmodule bij het ISS waarna het tuig vastgehecht werd aan het ruimtestation. Aan boord van deze tweede HTV bevond zich bijna vier ton aan vracht waaronder reserveonderdelen, experimenten en voedsel. De afgelopen weken hebben de ISS-bewoners de vracht van de HTV overgeladen naar het ruimtestation waarna men begon met de vrachtmodule vol te laden met afval. Op woensdag 30 maart 2011 zal de HTV-2 zijn raketmotoren tot ontbranding brengen waardoor de snelheid van het meer dan 200 miljoen dollar dure ruimtetuig zal afnemen en het gevaarte vervolgens zal opbranden in de atmosfeer van de Aarde. Tijdens deze tweede HTV-missie raakte het Japanse vluchtleidingscentrum in Tsukuba beschadigd door de zware aardbeving van 11 maart. Hierdoor werd de leiding over de tweede HTV tijdelijk overgenomen door NASA. Indien alles verloopt zoals voorzien zal Japan in januari 2012 zijn derde HTV vrachtmodule lanceren.

De Sakigake ruimtesonde was het eerste Japanse interplanetaire ruimtetuig. Dit 138 kilogram zware ruimtetuig werd op 7 januari 1985 in de ruimte gebracht en bracht op 11 maart 1986 een bezoek aan de komeet Halley. Sakigake was de voorloper van de Japanse Suisei missie en bezorgde Japanse wetenschappers en ingenieurs een hoop nieuwe informatie over interplanetaire ruimtemissies. Deze kleine verkenner, die oorspronkelijk luisterde naar de naam 'MS-T5, had vooral de taak om de grenzen van het Japanse ruimteonderzoek te verleggen. Dankzij dit ruimtetuig werd Japan het derde land in de wereld, na de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, dat op eigen kracht op verkenning ging in ons zonnestelsel.

De Pan-STARSS PS1 telescoop op Hawaï heeft een nieuw record gevestigd. In de nacht van 29 januari 2011 ontdekte men met behulp van dit observatorium negentien nieuwe asteroïden die zich in de buurt van de Aarde begeven. Twee van hen volgen banen om de zon die hen zelfs binnen de 100 jaar heel dicht in de buurt van de Aarde brengen. Asteroïden die zich in de buurt van de Aarde begeven, worden in de sterrenkunde 'aardscheerders' genoemd. De Pan-STARSS PS1 telescoop werd speciaal ontwikkeld voor het opsporen van aardscheerders en het project wordt ondermeer gefinancierd door NASA en de U.S. Air Force Research Laboratory. Astronomen gaan op zoek naar asteroïden en aardscheerders door de bewegingen te volgen van objecten. Asteroïden en asteroïden bewegen zich sneller voort ten opzichte van de achterliggende sterren waardoor men ze na verschillende waarnemingen kan detecteren. De PAN-STARSS PS1 telescoop neemt elke nacht ongeveer 500 foto's van de sterrenhemel waarna men deze vergelijkt met vorige waarnemingen. In de nacht van 29 januari ontdekte men dertig mogelijke asteroïden waarna men de waarnemingen overmaakte aan het Minor Planet Center in Cambridge dat alle gegevens over asteroïden en kometen verwerkt. De volgende nachten werden de objecten bestudeerd met verschillende telescopen op Hawaï en in andere landen waarna negentien van de dertig objecten geïdentificeerd werden als asteroïden. De overige elf objecten konden niet genoeg worden geobserveerd. De Pan-STARSS PS1 telescoop begon in mei 2010 met zijn waarnemingen en is vandaag de dag het krachtigste observatorium in de zoektocht naar asteroïden.

Het zijn momenteel drukke tijden voor de ruimtevaarders aan boord van het internationaal ruimtestation ISS. Nadat de tweede Japanse HTV vrachtmodule op 27 januari met succes werd vastgehecht aan het ruimtestation hebben de ruimtevaarders nu het bezoek gekregen van een Russisch Progress ruimtetuig. De onbemande Progress M-09M hechtte zich op zaterdag 29 januari omstreeks 03u39 Belgische tijd probleemloos vast aan het Russische segment van het ISS nadat het ruimtetuig twee dagen eerder gelanceerd werd vanop Baikonoer. Aan boord van dit Russisch bevoorradingstuig bevindt zich 1,3 ton aan kledij, voedsel en onderdelen dat door de zes ISS-bewoners de volgende weken zal worden overgeladen naar het ruimtestation. Daarnaast brengt de Progress ook 870 kilogram brandstof, 420 kilogram water en 50 kilogram zuurstof naar het ISS. Binnenin de Progress bevindt zich ook de 30 kilogram zware ARISSat-1 satelliet die de ruimtevaarders tijdens een ruimtewandeling op 16 februari handmatig gaan uitzetten in de ruimte. Deze kleine kunstmaan moet radioamateurs ondermeer voorzien van foto's van de Aarde. Dit was de 41ste maal dat het ISS het bezoek kreeg van een Russische onbemand Progress bevoorradingstuig. De volgende ISS-bevoorrader in rij is het tweede Europese Automated Transfer Vehicle (ATV) dat op 15 februari moet gelanceerd worden.

Japan heeft op zaterdag 22 januari zijn tweede H-II Transfer Vehicle (HTV) in de ruimte gebracht. Vanop het aan de kust gelegen Yoshinobu lanceercomplex op de Tanegashima lanceerbasis vertrok om 06u38 Belgische tijd een krachtige H-2B draagraket met in zijn vrachtruim de onbemande HTV cargomodule. Nadat de vier extra boosterraketten werden afgestoten van de raket werd zes minuten na de start van de lancering de onderste rakettrap losgemaakt van de H-2B draagraket. Uiteindelijk werd de onbemande HTV vijftien minuten na de start van de lancering losgemaakt van de raket op een hoogte van meer dan 340 kilometer. De lancering van deze tweede HTV was oorspronkelijk gepland voor 20 januari maar werd uitgesteld omwille van slechte weersomstandigheden. Dit was de tweede maal dat Japan een meer dan 530 ton zware H-2B raket lanceerde. De tweede HTV, of ook wel 'Kounotori 2' genoemd, heeft een gewicht van 16 ton en moet op 27 januari (om 12u44 Belgische tijd) aankomen bij het internationaal ruimtestation ISS. Eenmaal aangekomen bij het ISS zal deze onbemande cargomodule 'vastgegrepen' worden door de robotarm van het ISS waarna het gevaarte zal vastgemaakt worden aan de Harmony module van het ruimtestation. Aan boord van deze 10 meter lange module bevindt zich ondermeer 3,8 ton aan wetenschappelijke apparatuur, reserveonderdelen, computers en levensmiddelen die de bewoners van het ISS moeten overladen. Daarnaast draagt deze tweede HTV ook meer dan 1 ton aan externe hardware met zich mee dat zich in het Unpressurized Logistics Carrier gedeelte van de module bevindt.

De Amerikaanse Near Earth Asteroid Rendezvous (NEAR) Shoemaker missie was een eerste project uit NASA's Discovery Program. Tijdens deze complexe ruimtemissie bracht de onbemande NEAR Shoemaker ruimtesonde een bezoek aan het Near Earth Object (NEO) 433 Eros waar het uiteindelijk ook in februari 2001 op landde. Dit ruimtetuig werd genoemd naar de Amerikaanse geoloog, astronoom en kometenjager Eugene Merle Shoemaker die ondermeer samen met zijn vrouw 32 kometen en 40 asteroïden ontdekte. NEAR Shoemaker was het eerste ruimtetuig dat een zachte landing maakte op het oppervlak van een asteroïde en bezorgde wetenschappers zeer veel nieuwe informatie over de eigenschappen van asteroïden.

De zonsverduistering in België ging niet zo goed van start met een bewolkte zonsopkomst en een iets minder bewolkt maximum. Maar de opklaringen kwamen dan toch nog op tijd om nog een groot deel van de verduistering te kunnen zien.

Door Paul Van Welden

Eclips met zonnevlekkengroepen 1140 en 1142 - Door Vancanneyt Sander

Eclips met zonnevlekkengroepen 1140 en 1142 - Door Vancanneyt Sander

De zon komt eindelijk beter zichtbaar - Door Vancanneyt Sander

Na lang wachten breekt de zon eindelijk door - Vancanneyt Sander

Door Karel Dewaele

Door Karel Dewaele

Door Karel Dewaele

Op dinsdag 4 januari 2011 is er in België een gedeeltelijke zonsverduistering te zien (bij helder weer). Tijdens het maximum zal 77% van de diameter van de zon bedekt zijn. Het hoogtepunt van de eclips vindt 31 minuten na zonsopkomst plaats om 09u15 (Gent). Op dat moment staat de zon slechts 3 graden boven de horizon. Wanneer de zon opkomt, zal deze al voor 50% verduisterd zijn en staat onze ster in het ZO boven de horizon. Om 10u35 (Gent) is de eclips gedaan en staat de zon al 12 graden boven de horizon. De laatste gedeeltelijke zonsverduistering die in België te zien was, vond plaats op 1 augustus 2008. Tijdens een zonsverduistering staat de zon, de maan en de Aarde precies op één lijn. De schaduw van de maan vormt op de Aarde een cirkel in het brandpunt en een ellips daarbuiten. Een gedeeltelijke zonsverduistering is te zien wanneer de halfschaduw van de maan (de penumbra) gedeeltelijk het aardoppervlak raakt. Tijdens een dergelijk fenomeen is slechts een 'hap' uit de zon zichtbaar. Voor de eerstvolgende totale zonsverduistering in België is het nog wachten tot september 2090. Op verschillende plaatsen in Vlaanderen kan je samen met amateur-astronomen in volkssterrenwachten de eclips van 4 januari volgen.

OPGELET: Kijk nooit naar de zon zonder eclipsbrilletje!!!

De Amerikaanse Lunar Prospector Maanverkenner was de derde ruimtemissie uit NASA's Discovery Program. Het project viel onder leiding van NASA's Ames Research Center en had als belangrijkste doel om vanuit een lage polaire baan om de Maan de samenstelling van de Maanbodem te onderzoeken alsook op zoek te gaan naar sporen van waterijs op de Maan. De Lunar Prospector ruimtesonde werd op 7 januari 1998 in de ruimte gebracht en bezorgde wetenschappers zeer veel nieuwe informatie over onze trouwe buur. Hierdoor kreeg men een beter inzicht in de herkomst, de samenstelling en de evolutie van dit kleine hemellichaam. Op 31 juli 1999 kwam er een eind aan deze succesvolle missie nadat de Lunar Prospector gecontroleerd neerstortte in een krater nabij de Zuidpool van de Maan.