De zonsverduistering in België ging niet zo goed van start met een bewolkte zonsopkomst en een iets minder bewolkt maximum. Maar de opklaringen kwamen dan toch nog op tijd om nog een groot deel van de verduistering te kunnen zien.

Door Paul Van Welden

Eclips met zonnevlekkengroepen 1140 en 1142 - Door Vancanneyt Sander

Eclips met zonnevlekkengroepen 1140 en 1142 - Door Vancanneyt Sander

De zon komt eindelijk beter zichtbaar - Door Vancanneyt Sander

Na lang wachten breekt de zon eindelijk door - Vancanneyt Sander

Door Karel Dewaele

Door Karel Dewaele

Door Karel Dewaele

Op dinsdag 4 januari 2011 is er in België een gedeeltelijke zonsverduistering te zien (bij helder weer). Tijdens het maximum zal 77% van de diameter van de zon bedekt zijn. Het hoogtepunt van de eclips vindt 31 minuten na zonsopkomst plaats om 09u15 (Gent). Op dat moment staat de zon slechts 3 graden boven de horizon. Wanneer de zon opkomt, zal deze al voor 50% verduisterd zijn en staat onze ster in het ZO boven de horizon. Om 10u35 (Gent) is de eclips gedaan en staat de zon al 12 graden boven de horizon. De laatste gedeeltelijke zonsverduistering die in België te zien was, vond plaats op 1 augustus 2008. Tijdens een zonsverduistering staat de zon, de maan en de Aarde precies op één lijn. De schaduw van de maan vormt op de Aarde een cirkel in het brandpunt en een ellips daarbuiten. Een gedeeltelijke zonsverduistering is te zien wanneer de halfschaduw van de maan (de penumbra) gedeeltelijk het aardoppervlak raakt. Tijdens een dergelijk fenomeen is slechts een 'hap' uit de zon zichtbaar. Voor de eerstvolgende totale zonsverduistering in België is het nog wachten tot september 2090. Op verschillende plaatsen in Vlaanderen kan je samen met amateur-astronomen in volkssterrenwachten de eclips van 4 januari volgen.

OPGELET: Kijk nooit naar de zon zonder eclipsbrilletje!!!

Het zijn opnieuw boeiende tijden voor iedereen die geïnteresseerd is in exoplaneten. Na de ontdekking door Europese sterrenkundigen van een planetenstelsel dat gelijkenissen vertoont met ons zonnestelsel maakte het wetenschappelijke team achter de Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop eveneens een belangrijke ontdekking bekend. Kepler ontdekte rondom een ster in het sterrenbeeld Lier twee planeten die te vergelijken zijn met de planeet Saturnus. Beide exoplaneten hebben omlooptijden van 19 en 38 dagen en werden ontdekt door middel van de overgangsmethode waarbij het licht van een ster gedurende korte tijd iets zwakker is aangezien de exoplaneet zich voor deze ster beweegt. De exoplaneten Kepler-9b en Kepler-9c bevinden zich op een afstand van ongeveer 2 300 lichtjaar van de Aarde. De rotatiesnelheid van de twee exoplaneten is niet constant en schommelt door de enorme gravitationele krachten tussen beide planeten. De Kepler-onderzoekers hebben ook aanwijzingen gevonden van een derde planeet in het planetenstelsel. Deze derde exoplaneet zou anderhalf keer zo groot zijn als de Aarde en zou een omlooptijd hebben van 1,6 dagen. Door de korte omlooptijd bevindt deze exoplaneet zich zeer dicht tot zijn moederster waardoor de temperatuur op deze 'superaarde' ongeveer 1 900 graden Celsius bedraagt. In tegenstelling tot Kepler-9b en Kepler-9c zou de derde exoplaneet in het stelsel niet bestaan uit gas maar wel uit gesteente. Astronomen moeten wel het bestaan van de derde planeet nog bevestigen. De in maart 2009 gelanceerde Kepler ruimtetelescoop houdt de helderheid van 156 000 sterren continu in de gaten. Het 590 miljoen euro dure observatorium werd speciaal ontwikkeld om planeten als de Aarde op te sporen.

Dankzij nieuwe waarnemingen, door ondermeer de Europese Very Lanrge Telescope (VLT), van de Grote Rode Vlek op Jupiter heeft men stromingen van warme lucht ontdekt die nooit eerder werden waargenomen. Deze nieuwe waarnemingen kunnen onderzoekers nu gebruiken om voor het eerst een gedetailleerde weerkaart te maken van dit reusachtige stormgebied dat al tientallen jaren continu waargenomen wordt. Onderzoekers dachten lange tijd dat de Grote Rode Vlek op de planeet Jupiter een structuurloze ovale wervelstorm was. Uit de nieuwe waarnemingen blijkt nu dat deze storm veel complexer in elkaar steekt en het centrale deel van de storm drie tot vier graden warmer is dan de omliggende gebieden. Dit kleine temperatuursverschil is voldoende om de stormcirculatie om te draaien tot een zwakke tegengestelde circulatie. Dergelijke kleine temperatuursverschillen komen op Jupiter nog op andere plaatsen voor en blijken een grote invloed te hebben op windsnelheden en wolkenpatronen.

Vanop de Kourou lanceerbasis in Frans-Guyana werd op 1 juli 2009 met succes de 45ste Ariane 5 ECA draagraket gelanceerd. De krachtige Ariane 5 ECA vertrok omstreeks 19u52 Belgische tijd vanop het ELA 3 lanceercomplex waarna het ruim 26 minuten later probleemloos de TerreStar 1 kunstmaan uitzette in een voorlopige baan om de Aarde. TerreStar 1 heeft een gewicht van 6,9 ton en is hierdoor de zwaarste commerciële communicatiesatelliet die ooit in de ruimte gebracht werd. Deze hypermoderne kunstmaan werd gebouwd door het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf Space Systems/Loral en zal de volgende vijftien jaar beveiligde mobiele communicatiediensten verzorgen voor regeringen en bedrijven in Noord-Amerika. In de volgende dagen zal de zware satelliet naar zijn permanente geostationaire positie gebracht worden op 111 graden westerlengte. Tegen eind deze maand moet TerreStar 1 operationeel zijn. Deze commerciële communicatiesatelliet werd gebouwd in opdracht van de nieuwe Amerikaanse satellietoperator TerreStar Networks en is ruim 7,9 meter lang. De kunstmaan werd gebouwd op een LS-1300 satellietplatform en beschikt over een openvouwbare schotelantenne met een diameter van 18 meter. Dit was de 31ste succesvolle lancering van een Ariane 5 raket op een rij. De volgende lancering van een Europese Ariane 5 raket is voorzien voor augustus.

Makemake, voorheen gekend als (136472) Makemake, is de derde grootste dwergplaneet van ons zonnestelsel en één van de twee grootste objecten uit de Kuipergordel onder de klassieke Kuipergordelobjecten. De diameter van het object is ongeveer drie vierde van Pluto (1 300 tot 1 900km). Makemake heeft geen gekende satellieten, wat toch uniek is bij de grote Kuipergordelobjecten. De gemiddelde temperatuur op Makemake is -243,15 graden Celsius welke betekend dat het oppervlak van de dwergplaneet bedekt is met methaanijs en mogelijks ethaanijs.

Inleiding

Het wolfgetal is een goede methode om de zonneactiviteit te meten. Men telt het aantal zichtbare vlekken (groot of klein), dit toevoegen met het aantal zonnevlekkengroepen vermenigvuldigd met een factor van 10. Een zogenaamde k factor wordt hierbij vermenigvuldigd en wordt gebruikt voor de apparatuur waarmee je hebt waargenomen want hoe groter de diameter van de telescoop is, hoe meer vlekken je zult kunnen zien. De formulie is als volgt:

Het uitlijnen van de telescoop met de pool is de telescoop zodanig opstellen dat het mogelijk is om een ster (of andere objecten) te volgen aan de hemel (enkel bij equatoriale monteringen). Dit wordt gedaan door het uitlijnen van één van de telescoopassen met de rotatieas van de Aarde. Het lijkt allemaal ingewikkeld maar in de praktijk is dit een eenvoudige klus.

Deze lijst met bolvormige sterrenhopen kunnen als referentie gebruikt worden voor waarnemers van de noordelijke hemisfeer. We geven een lijst van bolvormige sterrenhopen helderder dan magnitude 9 en noordelijker dan -40° declinatie.

De Telrad is één van de beste accessoires die je kan hebben voor een telescoop, voor een beginnend waarnemer is dit zeker iets dat je in huis moet hebben. De Telrad is een "zoeker" zonder vergroting dat drie ringen toont op een plaatje; als je erdoor kijkt zie het zelfde rechte beeld als dat je met het blote oog ziet. In deze tip gaan we uitzoeken hoe we objecten kunnen vinden met de Telrad.

We kennen intussen een groot stuk van de sterrenbeelden, in deze tip gaan we praten over het maken van overleggers voor sterrenkaarten en het meten van afstanden. Sterrenbeelden zijn een soort van landkaarten waarin we de sterren aan de hemel leren kennen en we vinden vanaf welke ster we kunnen starhoppen. Je hoeft niet de kleine onopvallende te leren maar de meerderheid van de grotere opvallende sterren leren is een absolute must.