Spacepage
maandag, 28 januari 2013 16:12

Wat valt er aan de sterrenhemel te zien in februari 2013?

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(9 stemmen)
Sterrenhemel Sterrenhemel

Deze maand blijft Jupiter tijdens de avond prominent aanwezig aan de hemel. Verder zijn bij het vallen van de nacht, tijdens de schemering het eerste deel van de maand, de planeten Mars en Mercurius laag bij de horizon zichtbaar. Venus is deze maand niet zichtbaar omdat ze te dicht bij de zon staat maar de ontbering van deze heldere planeet wordt ruimschoots gecompenseerd door een speciaal volle-maanverschijning.

Planeten

In het wintersterrenbeeld Stier tussenin de Pleiaden en Aldebaran, de helderste ster van het sterrenbeeld Stier, schittert deze maan de reuzenplaneet Jupiter. Met een verrekijker worden de vier grootste manen van Jupiter zichtbaar, die ook wel eens de Galileïsche manen worden genoemd. Deze manen zijn voortdurend in beweging en daarom kan het wel eens zijn dat alle maantjes zich aan éénzelfde kant van de planeetschijf bevinden. Dit is het geval op bijvoorbeeld 2 februari 2013 rond middernacht. Dan staan de vier Galileïsche maantjes op een rij ten westen van de planeet. Op 14 februari vindt hetzelfde fenomeen plaats alleen staan de maantjes dan alle vier ten oosten van de planeetschijf, en dit gedurende de gehele avond. Met een telescoop kan men andere verschijnselen op Jupiter waarnemen, zoals de duidelijke afplatting van de planeet bij de polen en de wolkenbanden die als horizontale structuren te zien zijn. Soms kan men ook bedekkingen van Jupitermaantjes en schaduwovergangen te zien. Daarom is het interessant de planeet met telescopen (of verrekijkers) te observeren.

In tegenstelling tot vorige maand laat de binnenplaneet Mercurius zich deze maand wel zien. De planeet is van 5 februari tot 25 februari te zien boven de plaats waar de zon is ondergegaan. Hoewel Mercurius een negatieve magnitude (schaal voor de helderheid van een hemelobject) bereikt, is het gebruik van een verrekijker aangeraden. Dit omdat Mercurius een zogenaamd 'schemeringsverschijnsel' is, en dus alleen in de schemering zichtbaar is wanneer het buiten niet volledig donker is. Aangezien Mercurius nooit ver boven de horizon komt, is een vrij uitzicht op de westelijke en zuidwestelijke horizon onontbeerlijk. De planeet Mars is alleen in het begin van de maand te zien met het blote oog heel laag boven de zuidwestelijke horizon. Op 25 februari 2013 vindt een conjunctie plaats tussen Mercurius en Mars waarbij de onderlinge afstand tussen beide planeten slechts 4,1° bedraagt. De conjunctie zelf is te zien 3° boven de horizon. Het is zeer sterk aangeraden om een verrekijker te gebruiken voor deze waarneming.

De planeet met de ringen, Saturnus, kan men 's ochtends opmerken in het uiterst vage sterrenbeeld Libra. Begin februari komt de planeet ongeveer één uur na middernacht op. Eind februari komt de planeet op rond middernacht. Het gebruik van een telescoop laat toe om de prachtige ringen van de planeet te observeren, alsook de maantjes van de planeet. 

Deepsky-objecten

Naast de bekendste winterobjecten aan de wintersterrenhemel zoals de Pleiaden (M45), Hyaden en de Orionnevel (M42), zijn er nog een tal van zeer interessante minder bekende deepsky-objecten aan de wintersterrenhemel te zien. Aan het begin van de avond staan de Messierobjecten M34 en M103 hoog aan de hemel. Deze twee Messierobjecten zijn open sterrenhopen. M34 is een Messierobject in het sterrenbeeld Perseus met een visuele magnitude 5,5 dat zich op een lijn bevindt die Gamma Andromedae en Algol (Bèta Persei) met elkaar bevindt. De open sterrenhoop is in een verrekijker te zien als een wazig vlekje en is een prachtig object om met een telescoop te observeren. M103 is eveneens een open sterrenhoop (magnitude 7,4) en is te zien in het sterrenbeeld Cassiopeia (de 'W'-vorm aan de hemel). De open sterrenhoop bevindt zich op een lijn die Delta en Epsilon Andromedae met elkaar verbindt, en ligt vlakbij de ster Delta Cassiopeiae. Dit object is echt de moeite waard om te observeren met een verrekijker. Aan het begin van de avond culmineert het sterrenbeeld Haas. Het sterrenbeeld Haas is niet echt een vaag sterrenbeeld te noemen, maar het wordt vaak over het hoofd te zien aangezien het sterrenbeeld zich onder het schitterende sterrenbeeld Orion bevindt, dat alle aandacht opeist. Ook komt het sterrenbeeld niet erg hoog boven de horizon in onze streken. Dit sterrenbeeld herbergt echter een prachtige bolvormige sterrenhoop, M79, die een visuele magnitude van 7,7 heeft. De bolhoop bevindt zich in het zuidelijke deel van het sterrenbeeld en bevindt zich op een afstand van ongeveer 42 100 lichtjaar van ons.

Volle maan niet 100% verlicht

Op 25 februari 2013 is het volle maan. Bij volle maan kunnen we meestal de volledige 100% van het oppervlak waarnemen. Dit is voor waarnemers echter niet interessant door het ontbreken van de terminator, de lijn tussen het verlichte en onverlichte gedeelte van de maan waarop het meeste details zichtbaar zijn. Bij deze volle maan is de maanschijf echter niet voor de volle 100% verlicht. Met behulp van een telescoop met een matige vergroting moet dit verschijnsel aan de noordelijke maanrand op te merken zijn. Dit fenomeen wordt veroorzaakt door verschillen in elliptische breedte tussen zon en maan.

Joeri De Ro

Medewerker van Spacepage en Poollicht.be.
Redacteur sterrenkunde, hemelverschijnselen en ruimteweer

Website: www.sky-observing.blogspot.be

Dit gebeurde vandaag in 1958

Het gebeurde toen

Oprichting van het Amerikaanse National Aeronautics & Space Administration (NASA). Dit federaal agentschap is verantwoordelijk voor het Amerikaanse ruimtevaartprogramma en voert ook onderzoek uit op vlak van luchtvaart- en ruimtevaarttechniek. Foto: NASA

Messier 72

Messier 72

M72, ook gekend als NGC 6981, is een prachtige bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Aquarius (Waterman). Vaak wordt dit object overschaduwd door de nabije gelegen bolhoop M2. De bolvormige sterrenhoop…

Lees meer...

Guidestar magazine

Steun Spacepage!

Spacepage wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door Spacepage en Guidestar te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van nieuws, artikelen en ons digitaal magazine.

Doel bereikt!

Sociale netwerken

Naar boven