De komst van de iPhone en de iPad heeft voor een ware revolutie gezorgd op vlak van applicaties en programma's. Vandaag de dag beschikt Apple's App Store over meer dan 500 000 applicaties die makkelijk kunnen gedownload worden op je iPhone of iPad. Alles samen werden tot op heden al meer dan 10 miljard applicaties gedownload uit Apple's App Store. Dankzij getalenteerde software ontwikkelaars van over de hele wereld kan je nu uw iPhone of iPad gebruiken als educatief platform of handig hulpmiddel. Zo werden er ook op sterrenkundig vlak de afgelopen jaren verschillende kwalitatieve applicaties ontwikkeld die er hebben voor gezorgd dat je de complete sterrenhemel met alle bijhorende informatie binnen handbereik hebt. Daarnaast zorgen deze applicaties er ook voor dat je op de hoogte blijft van het laatste nieuws op vlak van sterrenkunde of dat je tijdens het waarnemen geen zware atlassen of naslagwerken meer hoeft mee te nemen. In dit artikel bespreken we de meest bekende en efficiënte sterrenkundige iPhone en iPad applicaties die vandaag de dag door duizenden mensen gebruikt worden.

De Universiteit van Manchester en Jodrell Bank, de best gekende sterrenkundige site in Groot Brittannië, zijn uitgekozen tot hoofdkwartier van de Square Kilometer Array (SKA), een radio astronomie interferometer die tegen 2022 werelds grootste telescoop zal worden! In juli 2003 werd het “memorandum of understanding” voor de SKA getekend tijdens de Internationale Astronomische Unie (IAU) bijeenkomst in Sydney – Australië. Het westen van Australië is overigens één van de mogelijke sites om de enorme radio interferometer te huisvesten. Andere mogelijke “radio stille” gebieden zijn gelegen in het zuiden van China, Zuid-Afrika en Argentinië.

Radio astronomie kwam in Duitsland, in vergelijking met de meeste andere Europese landen, pas laat tot bloei wegens de opgelegde restricties na de tweede wereldoorlog. En alhoewel onderzoek hierna, eind jaren '40, nog verboden was bleek achteraf dat men in en om de steden Kiel en T¸bingen reeds begonnen was met de bouw van de eerste radio-observatoria's. Pas midden jaren '50, toen de restricties volledig werden opgegeven in West-Duistland, begon een harde kern geleerden met de steun van de lokale overheid van de regio Nordrhein-Westfalen met de bouw van de eerste echte Duitse radio-telescoop: de 25 meter volledig draaibare schotel van de universiteit van Bonn (bovenop de Stockert berg). Vanzelfsprekend mocht ook het nog bezette Oost-Duitsland niet achterblijven en zo werd enkele jaren later de 36 meter 'transit-dish' gebouwd door het Heinrich-Hertz instituut (nabij Berlin-Adlershof). Een in '62 gepubliceerd report geschreven door de Deutsche Fortschungsgemeinschaft, genaamd 'Denkschrift zur lage der astronomie', suggereerde dat Duitsland de leiding moest nemen in het Europese onderzoek in de radio-astronomie en dat hierbij uitgekeken moest worden naar een nog groter en veelzijdiger instrument. Ondertussen was men volop begonnen met de bouw van de Berlijnse muur en zag professor dokter Otto Hachenberg, de toenmalige directeur van de 36 meter Adlershof radio-telescoop, de kans om te verhuizen naar de universiteit van Bonn alwaar hij het sterrenkundig departement versterkte en naderhand gevoelig uitbreide.

Na de Tweede Wereldoorlog trachten astronomen de militaire “radio” applicaties toe te passen voor sterrenkunde. In Groot Brittannië besloot de Royal Astronomical Society (RAS) om de telescopen van Greenwich naar Herstmonceux in Sussex aan de zuidelijke kust van England te plaatsen. Eind de jaren 1940 kwam de RAS met plannen op de proppen voor de bouw van een 2,54 m reflector (spiegel telescoop) zodat Groot-Brittannië opnieuw een rol van betekenis kon spelen in de optische sterrenkunde. De RAS wou tevens de exodus van jonge Britse astronomen naar de VSA inperken met de uitbouw van observatoria in de Commonwealth, de Britse overzeese gebieden. Hoewel de Britten sinds 1821 over observatoria in het zuidelijk halfrond beschikten, bleef de noodzaak bestaan aan een grote optische telescoop vergelijkbaar met de 5,1 m Hale telescoop van Palomar in de VSA. Medio de jaren 1950 nam radio astronomie echter de bovenhand en de fondsen gingen naar grote antennes zoals de 76,2 m Lovell telescoop van het Jodrell Bank Observatory in England en de 64 m Parkes dish in Australia. Het exploiteren van het “radio” gedeelte van het elektro-magnetisch spectrum zorgde voor een revolutie in de sterrenkunde met ontdekkingen zoals pulsars, quasars en het uitbaten van de 21 cm Waterstof lijn waardoor astronomen de vorm van ons eigen melkwegstelsel konden bepalen. Tijdens de jaren 1960 kreeg de bouw van gesofistikeerde radio antennes een boost door de noodzaak aan wereldwijde communicatie complexen teneinde contact te houden met satellieten rond de Aarde en onbemande ruimtetuigen op weg naar de planeten in ons zonnestelsel.

De Amerikaans/Europese Hubble Space Telescope heeft op maandag 4 juli 2011 een belangrijke mijlpaal bereikt. Op die dag heeft 's werelds bekendste ruimtetelescoop zijn miljoenste wetenschappelijke waarneming verricht. De waarneming zelf had als doel te onderzoeken of er zich in de dampkring van exoplaneet HAT-P-7b water bevindt. De miljoenste Hubble-waarneming leverde helaas geen spectaculaire foto op aangezien dit onderzoek verricht werd met een spectrograaf aan boord van Hubble. Exoplaneet HAT-P-7b is ongeveer duizend lichtjaar van de Aarde verwijderd en is groter dan de gasreus Jupiter. De Hubble Space Telescope werd op 21 april 1990 in een baan om de Aarde gebracht door het Amerikaanse ruimteveer Discovery. De afgelopen 21 jaar heeft dit observatorium meer dan vijftig terabyte aan data verzamelt (genoeg om 10 000 DVD's te vullen) en verschenen er duizenden wetenschappelijke publicaties waarvan de gegevens gebaseerd werden op data afkomstig van de Hubble ruimtetelescoop. Het elf ton zware observatorium beschikt over een hoofdspiegel met een diameter van 2,4 meter en enkele precisie-instrumenten. Uniek aan deze ruimtetelescoop is dat het tuig doorheen de jaren vijf maal werd bezocht werd door een Amerikaans ruimteveer om de ruimtetelescoop te herstellen of te moderniseren.

In mei van dit jaar stelden Europese wetenschappers hun ontwerpstudie voor van een revolutionaire gravitatiedetector om zwarte gaten en de oorsprong van het universum te onderzoeken. Het innovatieve observatorium zal toelaten om precisiemetingen uit te voeren met gravitatiegolven, uiterst kleine rimpels in het weefsel van ruimtetijd, waarvan voorspeld is dat ze ontstaan uit kosmische catastrofen zoals samensmeltende zwarte gaten, botsende neutronensterren en ineenstortende supernovae. Het Einstein Observatorium (ET) is een zogenaamde derdegeneratie-gravitatiegolf-detector, die honderd keer gevoeliger is dan de huidige instrumenten. Net zoals de eerste twee generaties detectoren, zal ook ET gebaseerd zijn op de meting van minieme veranderingen (kleiner dan een atoomkern) in de lengtes van de twee, kilometers lange, verbonden armen, veroorzaakt door een passerende gravitatiegolf. Laserbundels in de armen slaan het periodieke uitrekken en krimpen op als interferentiepatronen in de centrale detector.