Ruimteafval
Zwitserland gaat ruimteafval opruimen
Het grootste probleem waarmee ruimtevaartnaties de volgende jaren zullen geconfronteerd worden, is ongetwijfeld de problematiek rond ruimteafval. Volgens de laatste schattigen bevinden er zich meer dan een half miljoen onderdelen en brokstukken afkomstig van rakettrappen, satellieten of ruimtetuig rondom de Aarde die variëren in grootte van enkele centimeters tot enkele meters. Het probleem wordt zo erg dat het internationaal ruimtestation ISS al verschillende malen heeft moeten uitwijken in zijn baan om de Aarde omwille van een dreigende botsing met een stuk ruimteafval. Om dit probleem op te lossen hebben Zwitserse ingenieurs en wetenschappers een nieuw project opgestart dat de naam 'CleanSpace One' kreeg. Zo zal men een kleine satelliet ontwikkelen die, eenmaal in de ruimte, een andere kleine niet-operationele satelliet moet vastgrijpen waarna beiden uiteindelijk zullen opbranden in de atmosfeer van de Aarde. De CleanSpace One kunstmaan moet in 2015 al gelanceerd worden en heeft tijdens zijn demonstratiemissie als taak om de kleine Zwitserse SwissCube nanosatelliet op te ruimen. CleanSpace One wordt ontwikkeld en gebouwd door het Swiss Space Center en zal dertig centimeter lang zijn. Het grote voordeel van een dergelijk systeem is dat het vrij goedkoop is en dat universiteiten en studenten betrokken worden bij de ontwikkeling. De grootste uitdaging voor de Zwitserse ingenieurs is om een robotarm te ontwikkelen waarmee CleanSpace One de andere satelliet kan 'vastgrijpen'. Indien dit project slaagt, hoopt Zwitserland meer van deze 'opruim-satellieten' te kunnen bouwen die later ook grotere stukken ruimteafval moeten kunnen opruimen.

Phobos-Grunt keert terug naar de Aarde
De Russische Phobos-Grunt ruimtesonde is op zondag 15 januari 2012 opgebrand in de atmosfeer van de Aarde. Het 13,5 ton zware ruimtetuig keerde omstreeks 18u45 Belgische tijd boven de Stille Oceaan terug naar de Aarde waarna enkele niet opgebrande brokstukken neerkwamen in zee. Volgens officiële Russische bronnen zijn de overgebleven brokstukken op ongeveer 1 250 kilometer van het eiland Wellington neergekomen in de Stille Oceaan. Het Russische ruimtevaartagentschap Roscosmos had eerder al berekend dat maximum dertig onderdelen van de ruimtesonde, goed voor ongeveer 200 kilogram, de terugkeer in de atmosfeer zouden overleven. De terugkeer van Phobos-Grunt werd wereldwijd op de voet gevolgd aangezien er een kans bestond dat brokstukken van het opgebrande ruimtetuig in bewoond gebied zouden terecht komen. De ongerustheid over de terugkeer van Phobos-Grunt was vooral te danken aan het feit dat het ruimtetuig nog een grote voorraad giftige brandstof (hydrazine) en een kleine hoeveelheid radioactief materiaal bij zich had (10 microgram Cobalt-57). Hiermee is de veel besproken Russische Phobos-Grunt missie nu helemaal aan zijn eind gekomen. De 165 miljoen dollar dure Marsverkenner werd op 8 november 2011 met succes in de ruimte gebracht maar strandde kort daarna in een lage baan om de Aarde omwille van technische problemen. Tot op heden is het nog steeds niet geweten wat de oorzaak is geweest van het technische probleem. Indien het ruimtetuig zijn reis naar Mars had kunnen verderzetten, zou deze bodemmonsters van de Marsmaan Phobos in 2014 naar de Aarde hebben proberen terugbrengen. Phobos-Grunt droeg ook de eerste Chinese Marsverkenner Yinghuo-1 met zich mee. Ook dit ruimtetuig brandde mee op in de atmosfeer van de Aarde.
Phobos-Grunt valt in het weekend van 15 januari terug naar de Aarde
Russische ruimtevaartofficials hebben laten weten dat de Russische Marsverkenner Phobos-Grunt in het weekend van 15 januari zal terugkeren naar de Aarde. De meer dan veertien ton zware kunstmaan zal grotendeels opbranden in de atmosfeer van de Aarde maar specialisten sluiten niet uit dat enkele brokstukken kunnen terugvallen op het aardoppervlak. Zo is het volgens de experts mogelijk dat er maximaal dertig brokstukken van de ruimtesonde neerstorten op Aarde. Waar deze brokstukken terecht zullen komen, kan men nu nog niet zeggen. Wel is geweten dat dit zal plaatsvinden tussen 51 graden noorderbreedte en 51 graden zuiderbreedte. Aangezien de Marsverkenner niet verder geraakt is dan in een baan om de Aarde bestaat het grootste deel van zijn gewicht uit de uiterst giftige brandstof hydrazine. Volgens Russische ingenieurs en vluchtleiders bevindt de hydrazine zich in een aluminium brandstoftank die moet opbranden in de atmosfeer van de Aarde zodat er geen gevaar is voor bewoonde gebieden. De 165 miljoen dollar Russische Marsverkenner werd op 8 november 2011 met succes in de ruimte gebracht maar strandde uiteindelijk in een lage baan om de Aarde omwille van een technisch probleem.
Rosat duikt neer in Golf van Bengalen
Volgens het Duitse ruimtevaartagentschap DLR is de Duitse röntgensatelliet ROSAT op zondag 23 oktober 2011 boven de Golf van Bengalen in de atmosfeer van de Aarde neergekomen. De exacte plaats van de terugkeer in de atmosfeer kon achterhaald worden dankzij gegevens afkomstig van andere ruimtevaartagentschappen. Of er brokstukken in zee zijn neergekomen is momenteel nog niet duidelijk maar de kans bestaat dat er een dertigtal niet opgebrande brokstukken zijn neergekomen in zee. Wellicht bevindt de 400 kilogram zware spiegel met een diameter van 81 centimeter zich momenteel ergens op de bodem van de Indische Oceaan. Indien ROSAT enkele minuten later de atmosfeer van de Aarde was ingedoken, zouden de overgebleven brokstukken zijn neergekomen nabij enkele dichtbevolkte Chinese steden. De Duitse ROSAT ruimtetelescoop werd op 1 juni 1990 in de ruimte gebracht met als doel het heelal af te speuren naar bronnen van röntgenstraling. ROSAT ving als eerste röntgenstraling op afkomstig van kometen en registreerde ongeveer 80 000 kosmische bronnen van röntgenstralen.
Duitse satelliet valt weldra terug naar de Aarde
Nadat vorige maand brokstukken van de opgebrande Amerikaanse UARS-satelliet terugvielen op Aarde is er opnieuw een kunstmaan op weg om op Aarde neer te storten. Eind oktober is het de beurt aan de Duitse röntgensatelliet ROSAT die een gewicht heeft van 2,4 ton en in 1990 in de ruimte gebracht werd. ROSAT verrichte acht jaar lang röntgenwaarnemingen vanuit een elliptische baan om de Aarde op een hoogte van 585 - 565 kilometer. De atmosferische 'drag' zorgde er echter voor dat het ruimtetuig zich in juni 2011 slechts maar op 327 kilometer hoogte meer bevond. ROSAT zal uiteindelijk met een snelheid van ongeveer 28 000 kilometer per uur de dichte lagen van de atmosfeer induiken. Deze Duitse satelliet is kleiner dan de Amerikaanse UARS-kunstmaan (de omvang van een wagen) maar verwacht wordt dat er wel meer grotere stukken op Aarde gaan terechtkomen doordat de constructie van ROSAT degelijker gebouwd werd. Wellicht zal de spiegel van het observatorium de terugkeer overleven aangezien deze zeer hittebestendig is. Het Duitse ruimtevaartagentschap DLR gaat er van uit dat er tussen 20 en 25 oktober ongeveer dertig brokstukken met een totaal gewicht van 1,6 ton op Aarde gaan neerstorten op Aarde. Dat is ongeveer drie keer zoveel als bij de UARS-satelliet. De kans dat ROSAT schade zal veroorzaken is dan ook opmerkelijk hoger (1 op 2000). Net als bij de UARS-satelliet kan men nu nog niet voorspellen waar en wanneer de restanten van de Duitse kunstmaan zullen neerstorten. Volgens DLR zal het preciese tijdstip van de terugkeer in de atmosfeer ongeveer vijf uur op voorhand geweten zijn. Alle gebieden tussen 53 graden noorder- en zuiderbreedte gelden als potentiële impactplaats. Toch is men er van overtuigd dat de kans dat brokstukken neerkomen in bewoond gebied zeer klein is.
Amerikaanse satelliet keert terug naar de Aarde
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft laten weten dat de Upper Atmosphere Research Satellite (UARS) op zaterdag 24 september 2011 tussen 05u23 en 07u09 Belgische tijd ergens boven de Stille Oceaan de atmosfeer van de Aarde is binnengekomen. Over de exacte locate van de zogenaamde 'reentry' is echter nog veel onduidelijkheid. Inwoners van Hawaii hebben laten weten dat ze twee rookpluimen in de lucht hebben gezien. Via Twitter hebben inwoners van het plaatsje Okotoks in Canada ook meldingen gemaakt van neergekomen brokstukken. Tot op heden zijn er geen meldingen van eventuele schade of gewonden. Volgens de laatste gegevens vloog de UARS-satelliet tijdens de terugkeer over Afrika, Australië en Noord-Amerika. NASA had enkele dagen terug al laten weten dat de meer dan zes ton zware wetenschappelijke satelliet niet helemaal zou opbranden in de atmosfeer. Wellicht zouden een 26-tal brokstukken neerkomen op Aarde die alles samen nog ongeveer 500 kilogram wegen. Aangezien men niet het exacte tijdstip van de terugkeer kon voorspellen, kon men ook de locatie van de reentry niet bepalen. De meer dan 700 miljoen dollar dure UARS-satelliet werd in 1991 in een baan om de Aarde gebracht door een Amerikaanse Space Shuttle en heeft tot 2005 uitvoerig onderzoek verricht naar ondermeer de ozonlaag.