Spacepage
maandag, 30 oktober 2006 01:00

De naamgeving en oorsprong van de naam planeet

Geschreven door 
Beoordeel dit item
(4 stemmen)

Het woord planeet komt van het oud-Griekse woord "planetes", dat zwerver betekent.
In de Oudheid zag men dat de planeten anders bewogen dan de sterren. Ze leken geen vaste baan aan te houden. Ze "zwierven" door de hemel en doken op verschillende tijdstippen van het jaar op, op verschillende plaatsen aan de hemel. Mensen vonden het een slecht voorteken wanneer twee of meer planeten dicht bij elkaar aan de hemel stonden.

De planeten in ons zonnestesel werden genoemd naar Grieks-Romaanse goden, in Europa waren de Grieken de eerste die hen een naam gaf. Door invloeden van het Romeinse rijk en later door de katholieke kerk, in de meeste landen van het westen, waren deze beter gekend door hun Latijnse/Romaanse namen in plaats van de originele Griekse naam. De romeinen die, net zoals de Grieken Indo-Europees zijn deelden samen een diverse namen maar hadden niet de rijke tradities uit de Griekse poëtische cultuur die hen namen gaf van hun goden. Tijdens de latere periode van het Romeinse rijk begonnen Romaanse schrijvers veel van de Griekse verhalen over te nemen en in hun eigen pantheon te schrijven tot het punt dat ze niet van elkaar te onderscheiden waren. Wanneer de Romeinen de Griekse astronomie bestudeerden gaven zij de planeten de namen van hun eigen Goden. De Grieken gebruikten nog steeds hun originele namen voor de planeten. In de oude tijd waren er toen 7 planeten gekend, vanaf het toen nog geocentrisch beeld van het zonnestelsel waar de Aarde centraal stond was de rangschikking als volgt:

NaamRomeinse naamGriekse naam
De MaanLunaSelene
MercuriusMercuriusHermes
VenusAphroditeAphrodite
De zonSolHelios
MarsAresAres
JupiterZeusZeus
SaturnusKronosKronos

De maan en zon werd uiteindelijk geschrapt met het heliocentrisch beeld van ons zonnestelsel, waarin de zon centraal staat en de planeten in een baan rond haar cirkelen. De planeten die later ontdekt werden in de 18de en 19de eeuw bleef de benamingswijze behouden: Uranus (Ouranos) en Neptunus (Poseidon).

Sommige Romeinen volgden een geloof die kwam uit Mesopotamië in het Hellinistische Egypte, men geloofde dat de zeven goden, naar wie de planeten werden genoemd, uurlijkse verschuivingen deden voor het zoeken van zaken op Aarde, in Ptolemeus binnenwaarts vermelde baanrangschikking. Als resultaat hiervan ontstond een lijst waar God de leiding over had en waar elke dag het eerste uur uitkwam als de Zon, Maan, Mars, Mercurius, Jupiter, Venus, Saturnus. De weekdagen zondag, maandag en zaterdag komen rechtsreeks uit de Romaanse namen.

Aangezien de Aarde pas geaccepteerd was als een planeet in de 17de eeuw was er geen traditie om deze naar een god te noemen. Vele van de Romeinse talen (zoals Frans, Italiaans, Spaands en Portugees) hielden de oude Romeinse naam Terra of een variatie hierop. De Grieken hielden hier ook hun eigen originhele naam Gaia. De meeste niet-Romeinse talen gebruiken hun eigen woorden. De Germaanse talen, zoals Nederlands, gebruiken een variatie van het oude Germaanse woord Ertho, Aarde in het Nederlands. Hetzelfde werd gedaan voor de Zon, en de Maan, al waren deze dan al geen planeet meer.

Sommige niet-Europese culturen gebruiken hun eigen namen zoals China en het oosten van Azië. Ze geven hen de namen van de vijf Chinese elementen (water, vuur, metaal, aarde, water).

Lees 7664 keer Laatst aangepast op donderdag, 30 augustus 2012 23:26
Vancanneyt Sander

Oprichter & beheerder van Spacepage.
Oprichter & beheerder van Poollicht.be.
Sterrenkunde en ruimteweer redacteur.

1 Reactie

  • Reactielink Peter De Lathouwer donderdag, 02 februari 2012 07:34 Geplaatst door Peter De Lathouwer

    Ik ben aan 't zoeken naar een verband tussen de namen van de dagen van de week en de stand van de hemellichamen, al vermoed ik dat er geen verband is. Vandaag is het donderdag, wat heeft dat concreet in feite met Jupiter te maken? Ik denk dat de namen van de weekdagen louter gebruikt worden om een onderscheid te kunnen maken. Het zou anders nogal verwarrend zijn als we zouden spreken van de vierde dag, de eerste dag,... Want van waar begin je te tellen, hé?!
    Wij benoemen de dagen dus met zeven verschillende namen en na zeven beginnen we telkens op nieuw, ongeacht de datum, de maand, het seizoen,... Dat staat toch los van de banen en standen der planeten, of niet?

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u alle velden met een asterisk (*) invult.Basis HTML code is toegestaan

Guidestar magazine

Ontvang de Guidestar in uw mailbox
Inschrijven
Uitschrijven

Steun Spacepage!

Spacepage wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door Spacepage en Guidestar te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van nieuws, artikelen en ons digitaal magazine.

Nog 72% tot doel

Sociale netwerken

Naar boven