De Big Bang theorie of oerknaltheorie is ontwikkeld uit observaties van de structuur van het universum en theoretische veronderstellingen. Observationeel was bepaald dat de meeste spiraalnevels zich van de Aarde weg bewogen, maar diegene die observeerden waren niet op de hoogte van de kosmische implicaties, noch dat de veronderstelde nevels eigenlijk sterrenstelsels waren buiten onze eigen melkweg. In 1927 deed de Belgische priester Georges Lemaître een opmerkelijke ontdekking. Hij haalde de Friedmann-Lemaître-Robertson vergelijkingen uit de vergelijkingen van Albert Einsteins algemene relativiteitstheorie en stelde voor dat, op basis van de recessie van een spiraalnevel, het universum begon met een explosie van een "primitieve atoom" wat later de Oerknal of Big Bang werd genoemd.

In 1929 zorgde Edwin Hubble voor een obervationele basis voor de theorie van Lemaître. Hij ontdekte dat, gezien vanaf de Aarde, licht van andere sterrenstelsel een roodverschuiving ondergaan in rechtstreekse verhouding met hun afstand van de Aarde. Dit feit staat gekend als de wet van Hubble.Het kosmische principe waarin het universum, wanneer dit bekeken wordt vanaf een grote schaal, geen aangewezen richting of plaats heeft, Hubble's wet stelde voor dat het universum uitzette en dus tegen het scenario van Albert Einsteins statische heelal inging.

Dit idee stond open voor twee tegenstrijdige mogelijkheden. De ene was de Big Bang theorie van Lemaître, ontwikkeld door George Gamow en de andere mogelijkheid was de theorie van Fred Hoyle die het statische heelal voorstelde. In die theorie van het statische heelal wordt nieuwe materie aangemaakt wanneer sterrenstelsels zich van elkaar weg bewegen en het universum zelden op het zelfde punt in de tijd begeven. Eigenlijk was het Hoyle die met de naam van Lemaîtres theorie opkwam, die het sarcastisch het "Big Bang idee" heette tijdens een uitzending op 28 maart 1959 door het BBC third Program. hoyle herhaalde de term verder in uitzendingen begin 1950 als deel van een serie van vijf lezingen over 'The Nature of Things'. De tekst van elke lectuur werd gepubliceerd in The Listener een week na de uitzending en was de eerste maal dat de term "Big Bang" afgedrukt werd. Naast de twee populaire modellen die gebruikt werden om Hubble's waarnemingen te verklaren waren er ook andere theorieën. Sommige van deze alternatieven omvatten het Milne model, Richard Tolmans oscillerende universum en Fritz Zwicky's tired light hypothese.

Voor een aantal jaar waren de twee theorieën (Big Bang en statische heelal) evenwichtig verdeeld in hun bekendheid. Het observationele bewijs begon wel steeds meer het idee te ondersteunen dat het heelal ontstond uit een hete dichte vorm. Sinds de ontdekking van kosmische achtergrondstraling in 1964 wordt het aanzien als de beste theorie van het ontstaan en evolutie van het heelal. Alle theoretische werk in kosmologie omvat nu uitbreidingen en verfijningen aan de basis van de Big Bang theorie. Veel van het huidige werk in kosmologie omvat het begrijpen van het ontstaan van sterrenstelsels in de context van de Big Bang, het begrijpen wat er gebeurde bij de Big Bang en het overeenstemmen van de observaties met de basistheorie.

Grote voordelen van de Big Bang theorie werden eind de jaren 1990 gemaakt en in het begin van de 21ste eeuw als resultaat van vele verbeteringen in telescooptechnologieën met grote hoeveelheden satellietgegevens zoals COBE, De Hubble Space Telescope en WMAP. Zulke data gaven kosmologen de kans vele eigenschappen van de Big Bang te calculeren en zo meer juistheid te brengen en zo aantonen dat het uitzetten van het heelal steeds sneller en sneller gaat.